Chương 16: Mùi Thuốc Và Tàn Tro

Tiếng chuông điểm đầu canh ba từ lầu ngắm sao vọng qua những dãy tường gạch xám, buông từng tiếng rời rạc vào màn đêm tĩnh mịch của Thái y viện.

Trong phòng viện sự, Tề Hoài Khiêm vẫn ngồi nguyên trước chiếc bàn gỗ mun kê sát song cửa sổ. Ánh đèn dầu hạt cải leo lét soi rõ những sợi tóc hoa râm lốm đốm nơi thái dương của vị Thái y lệnh bốn mươi lăm tuổi. Trước mặt ông, bản tấu sao y hồ sơ nghiệm thi đêm rằm tháng Tám mở rộng, mực đen đã khô cứng nhưng mỗi chữ lại như tảng đá đè nặng ngực ông.

“Khí huyết bế tắc, mạch tượng tán loạn, đàm ứ nghẽn thanh quản, định tội danh: trúng phong bạo băng.”

Ngón tay dài, gầy guộc của người quen bốc thuốc bấm chặt vào mép giấy tuyên. Là người trực tiếp xem xét thi thể Đại hoàng tử Phong Lăng Vân ngay giữa điện Minh Quang đêm đó, Tề Hoài Khiêm hiểu rõ điều gì đang gặm nhấm tâm can mình suốt mấy ngày qua. Một người trúng phong phát bệnh thông thường sắc mặt sẽ tím tái từ từ, mạch tuyệt dần theo từng hơi thở. Nhưng Đại hoàng tử năm nay bốn mươi hai tuổi, tuy sẵn chứng phế nhiệt lâu năm, khí huyết vốn dĩ được điều hòa rất cẩn trọng. Đêm ấy, cơn nghẹt thở ập đến quá nhanh, phế quản co rút dữ dội như bị bàn tay vô hình bóp nghẹt chỉ trong chưa đầy nửa khắc. Y thư tiền triều chưa từng ghi chép trường hợp trúng phong nào tàn khốc đến bực ấy.

Ông đã từng thoáng ngờ vực, song trước uy áp của triều đình và lời thúc giục định án mau chóng của các bên, ông chỉ có thể viết xuống hai chữ “trúng phong”. Mấy ngày nay, mỗi khi nhắm mắt, ánh mắt trừng trừng không cam lòng của Đại hoàng tử cùng bóng lưng thẳng tắp của lão thái giám Cao Bỉnh Trung trong xích xiềng lại hiện về, khiến chén trà giải nhiệt trên bàn nguội ngắt lúc nào không hay.

Có tiếng gõ cửa khẽ khàng phá tan sự im ắng. Ba tiếng, ngắt quãng đều đặn, không hề mang vẻ hoảng hốt thường thấy của đám thái giám hay cung nữ đến xin thuốc đêm.

Tề Hoài Khiêm nhíu mày, khép hờ tập bệnh án: “Ai bên ngoài?”

“Bẩm Tề thái y, lão thợ đèn Tư Đăng Cục mang tráp nến thảo mộc theo lệ kiểm tra bấc đuổi mọt cho kho thuốc.”

Thanh âm bên ngoài trầm thấp, khàn đục nhưng vững chãi lạ thường. Tề Hoài Khiêm ngẩn người. Kho bảo quản dược liệu của Thái y viện quả thật có dùng loại nến sáp trộn ngải cứu và thương truật do Tư Đăng Cục cung ứng để xua ẩm mốc, nhưng xưa nay việc này đều làm vào ban ngày. Đêm hôm khu khắt thế này, sao lại có thợ đèn tìm đến?

Ông đứng dậy, bước ra mở chốt cửa.

Gió đêm lùa vào mang theo hơi lạnh buốt. Đứng ngoài bậc thềm đá là một bà lão vóc người thấp nhỏ, lưng hơi còng trong bộ áo lam xám bằng vải gai mộc mạc. Trên tay bà nâng chiếc tráp gỗ thông nhỏ phủ khăn vải thô. Tóc bà bạc trắng búi gọn bằng chiếc trâm gỗ cũ, đôi mắt tuy có vẻ lòa vì tuổi tác nhưng ánh nhìn lại tĩnh lặng như mặt giếng cổ.

Tề Hoài Khiêm nhận ra người này. Lão chưởng đăng của Tư Đăng Cục — Tư Đồ Ngọc Bình, người đã sống qua bốn đời đế vương chốn hoàng cung.

“Tư Đồ chưởng đăng?” Tề Hoài Khiêm hạ giọng, mắt đảo quanh hành lang vắng lặng. “Giờ này kho thuốc đã khóa niêm phong. Bà đến đây làm gì?”

“Bổn quan không tiếp việc tạp vụ lúc canh ba.” Ông toan khép cửa, trực giác mách bảo sự xuất hiện của bà lão này mang theo rắc rối khôn lường.

Tư Đồ Ngọc Bình không bước tới, cũng không đưa tay cản cửa. Bà chỉ đứng yên dưới mái hiên, thanh âm nhẹ bẫng: “Lão đến không phải để kiểm tra kho thuốc, mà để hỏi Tề thái y một điều về y lý.”

Tề Hoài Khiêm khựng lại. Đôi mắt sắc sảo của vị thầy thuốc nhìn xoáy vào khuôn mặt nhăn nheo của bà: “Hỏi y lý? Một thợ đúc nến thì biết gì về y lý mà hỏi?”

“Người làm nến hiểu sáp, hiểu khói. Người bốc thuốc hiểu tạng phủ, hiểu khí huyết.” Bà ngước lên, ánh mắt bình thản đến lạ kỳ. “Lão chỉ muốn hỏi Thái y lệnh một câu: Nếu một người sẵn chứng phế nhiệt từ nhỏ, vừa dùng rượu thuốc bổ ngâm tinh chất trầm hương, lại hít phải luồng khói sáp chứa bột chì chìm sát mặt đất tụ lại trong góc kín, thì tạng phế của người đó sẽ ra sao?”

Một tiếng sấm vô hình như vừa nổ tung trong đầu Tề Hoài Khiêm.

Bàn tay đang giữ then cửa của ông run lên bần bật. Khói sáp chứa bột chì? Rượu thuốc trầm hương? Chứng phế nhiệt?

Những mảnh ghép rời rạc bấy lâu nay bỗng chốc khớp vào nhau một cách tàn nhẫn. Trầm hương gặp nhiệt sẽ thăng hoa, dẫn khí vào sâu trong phế kinh; người phế nhiệt uống vào sẽ giãn nở các nhánh khí quản để hít thở sâu hơn. Nhưng nếu ngay lúc đó hít phải bột chì bốc theo khói nến tụ lại thành luồng đặc quánh, chất chì gặp khí nóng sẽ bám chặt vào khí đạo, kích phát cơn co rút dữ dội tột cùng, làm thanh quản sưng nghẽn tức khắc!

Đó không phải trúng phong. Đó là nghẹt thở đến chết nghẹn!

“Vào đi.” Giọng Tề Hoài Khiêm khản đặc.Ông nghiêng người nhường lối, chờ bà lão bước qua ngưỡng cửa liền lập tức cài chặt then gỗ, hạ luôn cả bức rèm trúc dày ngăn gió.

Tư Đồ Ngọc Bình bước đến cạnh bàn mun, đặt chiếc tráp gỗ thông xuống mặt bàn. Bà không quỳ lạy, không chìa ra bất kỳ lá đơn kêu oan nào cho bạn già Cao Bỉnh Trung, cũng không thốt ra một lời oán thán.

Bà mở nắp tráp. Bên trong không có nến thơm đuổi mọt, chỉ có một chiếc đĩa sứ trắng nhỏ và một mẩu sáp tàn dài chừng hai đốt ngón tay, xỉn màu xám đục.

“Tề thái y nhìn cho kỹ.”

Bà rút chiếc đá lửa nhỏ giấu trong tay áo, đánh cạch một tiếng. Mồi lửa bùng lên, bén vào sợi tim bấc của mẩu sáp tàn.

Ngọn lửa nhỏ chậm chạp ngoi lên. Nhưng nó không mang sắc vàng ấm áp rực rỡ của nến sáp ong rừng thông thường. Ngọn lửa lùn tịt, chỉ cao chừng ba phân, rụt rè u uất, tỏa ra ánh sáng màu xanh lơ nhợt nhạt ma quái. Một làn khói mỏng màu xám chìm là là xuống mặt đĩa sứ thay vì bay thẳng lên xà nhà, tỏa ra mùi tanh nồng lợm giọng của kim loại bị nung cháy.

Tề Hoài Khiêm cúi sát xuống, mũi khẽ phập phồng rồi vội vàng lùi lại một bước, sắc mặt tái nhợt như tờ giấy bản.

“Mùi tanh của chì…” Ông run rẩy thì thào, mắt dán chặt vào ngọn lửa xanh lơ. “Đây là… thứ nến đốt ở đâu?”

“Trên chân đèn đặt trước bàn ngự thiện của Đại hoàng tử đêm rằm tháng Tám,” Tư Đồ Ngọc Bình đáp, từng chữ rơi xuống rành rọt như giọt nước nhỏ trên đá lạnh. “Điện Minh Quang cửa bắc có gió lùa, góc đông bắc là nơi khói tụ. Cả điện chỉ có một cây nến này cháy không bình thường. Sáp ong rừng chuẩn khi cháy tàn trắng cuộn tròn, ngọn cao năm sáu phân. Chỉ có sáp bị quấy bột chì mới cho ngọn lửa xanh lơ ba phân và tàn xỉn màu thế này.”

Bà đưa bàn tay thô ráp, chai sạn vì sáp nóng dập tắt ngọn lửa. Khói tắt, để lại một vệt tàn xám ngoét loang trên nền sứ trắng.

“Lão chỉ là một thợ đúc nến vô danh, không có quyền thỉnh kiến, không có tư cách nói chuyện trước ngự tiền,” bà nhìn thẳng vào vị Thái y lệnh đang chết lặng, “nhưng Tề thái y thì khác. Điển chế Đại Phong quy định, Thái y lệnh có quyền dâng sớ thỉnh kiến bổ sung nếu phát hiện nghi vấn về cái chết của hoàng tộc. Bản kết luận trúng phong kia mang triện của ngài. Sự thật nằm ở đây, ngài muốn để nó cháy rụi theo cuốn sổ bệnh án, hay muốn soi sáng ra ngoài ánh sáng?”

Tề Hoài Khiêm lảo đảo lùi lại, tựa lưng vào mép giá sách chứa hàng trăm bộ y điển. Cả đời ông chữa bệnh cứu người, từng bước cẩn trọng leo lên chức Thái y lệnh, luôn tâm niệm giữ mình an toàn giữa chốn hậu cung đầy cạm bẫy. Nếu đứng ra lật lại vụ án này, ông sẽ đắc tội với kẻ đứng sau bức màn nhung — kẻ có thể điều động cả lô sáp độc vào tận yến tiệc hoàng gia. Nhưng nếu im lặng, danh dự của một người thầy thuốc, đạo lý của nghề y mà ông tôn thờ suốt bốn mươi lăm năm qua sẽ hoàn toàn bị bôi bẩn bởi hai chữ “trúng phong” dối trá.

Và quan trọng hơn cả, chỉ bảy ngày nữa, một mạng người vô tội là Cao Bỉnh Trung sẽ rơi đầu trên pháp trường.

Căn phòng rơi vào khoảng im lặng ngột ngạt. Tiếng nước từ chiếc khắc lậu nơi góc phòng rỏ từng giọt tí tách, đếm ngược thời gian.

Tề Hoài Khiêm nhìn mẩu sáp tàn trên đĩa sứ, rồi nhìn sang đôi mắt kiên định của bà lão thợ già tám mươi ba tuổi. Một người thợ nến sắp gần đất xa trời còn dám đem tính mạng ra đánh cược để giữ lấy sự thật của nghề, lẽ nào một Thái y lệnh như ông lại hèn nhát rụt đầu làm rùa câm?

Ông hít một hơi thật sâu, lồng ngực phập phồng rồi thẳng người dậy. Ánh mắt ông lấy lại vẻ sắc lạnh vốn có.

“Bà giữ mẩu nến này lại.” Tề Hoài Khiêm nói, giọng dứt khoát. “Ngày mai, bổn quan sẽ lấy danh nghĩa kiểm tra lại độc tính thảo dược tồn đọng, chính thức dâng sớ xin Bệ hạ cho phép thỉnh kiến bổ sung về nguyên nhân phế khí nghẽn tắc của Đại hoàng tử.”

Ông bước nhanh lại bàn, kéo nghiêng ngọn đèn dầu, trải một tờ biểu văn viền gấm chuyên dùng để dâng sớ mật lên ngự tiền. Bàn tay thầy thuốc vững vàng cầm bút lông sói, chấm đẫm mực đen, bắt đầu hạ từng nét chữ đanh thép về cơ chế khí chì xung khắc rượu trầm hương.

Tư Đồ Ngọc Bình khẽ cúi đầu, gom mẩu sáp cất lại vào tráp.

Nét chữ cuối cùng vừa dứt, Tề Hoài Khiêm ấn ngọc triện của Thái y lệnh lên phong bì sớ niêm phong bằng sáp đỏ. Nhưng đúng khoảnh khắc ông vừa ngẩng đầu lên, ngoài cửa viện bỗng vang lên tiếng bước chân dồn dập cùng tiếng quát tháo hống hách “Tề thái y có ở trong phòng không? Lệ phi nương đột nhiên phát chứng đau đầu dữ dội, truyền lệnh ngài lập tức theo chúng ta sang điện Thược Dược thỉnh mạch gấp!”