Chương 13: Rọ Tre Nối Nhịp

Tiếng tri hô từ đỉnh đập giáng thẳng vào bầu không khí căng như dây đàn dưới chân đập phụ cọc số 7. Giữa gió bão gầm rít, thân nứa cắm giữa tim mạch rò rung rần rật, dòng nước ngầm bên dưới cuộn trào chực đội tung lớp cát vàng thô vừa rải.

“Bác Thạc! Nước hồ chạm mốc hai mươi hai phẩy tám mét rồi!” Gương mặt Nam đanh lại dưới ánh đèn bão, đôi mắt lộ rõ vẻ âu lo nhìn dải nước đen ngòm đang chực tràn qua mép bao cát chắn sóng đỉnh đập phụ. “Nước tràn đỉnh thì mái đập xói trôi từ trên xuống, còn đáy cọc số 7 bục vỡ thì đập sụp từ dưới lên!”

Tình thế ngàn cân treo sợi tóc. Ông Thạc chống chặt chiếc gậy tre xuống sườn đất trơn trượt, nén cơn đau buốt nơi khớp gối tật nguyền. Trong đầu vị giáo sư già, các biểu đồ thủy lực xoay vần chớp nhoáng. Ông hít một hơi sâu, giọng trầm tĩnh mà đanh gọn “Đồng chí Nam, bình tĩnh! Hồ chạm cốt hai mươi hai phẩy tám mét là cực kỳ nguy cấp, nhưng chừng nào chân đập chưa bục thì thân đập vẫn còn giữ được! Muốn cứu đập, phải chia quân đánh hai đầu. Chú lập tức cử một tổ bốn chiến sĩ cùng thanh niên xung kích mang bao tải đất cát l*n đ*nh đập phụ, xếp chồng thêm hai hàng so le theo thế giằng chữ công để tôn cao bờ chắn sóng, kiên quyết chặn nước l**m qua đỉnh! Toàn bộ lực lượng còn lại ở đây, chúng ta dứt điểm tầng lọc thứ hai tại cọc số 7!”

“Rõ! Tôi cho người l*n đ*nh đập ngay!” Nam giơ tay chào dứt khoát rồi lập tức cắt cử bốn chiến sĩ công binh khỏe nhất dẫn theo dân quân Khe Đỏ cấp tốc vác bao tải lao ngược lên triền dốc.

Khi toán công binh vừa chạy khuất vào màn mưa, người chiến sĩ giữ bãi dự phòng đứng cạnh bờ quai sốt ruột giục hỏi “Bác Thạc ơi, lượng sỏi trên đồi cạn kiệt thế này thì lấy gì đắp tầng chuyển tiếp bây giờ? Ngần ấy sỏi rải chưa nổi nửa tấc, làm sao đủ hai mươi phân độ dày?”

Không có lớp sỏi nhỏ kích thước đạt chuẩn, bẫy cát lọc ngược Terzaghi sẽ gãy vụn giữa chừng. Dòng thấm ngầm với áp lực nước lỗ rỗng cực lớn sẽ cuốn tung từng hạt cát vàng thô ra ngoài.

Đúng lúc ấy, bà Mán bước tới, chiếc khăn rằn sờn chỉ quấn chặt trên đầu đã ướt đẫm nước mưa, đôi mắt đôn hậu bừng lên ngọn lửa kiên cường “Bác Thạc, chú bộ đội đừng lo! Dân làng Khe Đỏ khi đi sơ tán đều mang theo rổ tre, rá sảo, giần sàng cất trong quang gánh. Dưới bãi bồi suối cạn ven sông Lô có vô vàn cuội sỏi suối tự nhiên được nước lũ đãi sạch bao đời nay. Cứ để chị em phụ nữ và người già chúng tôi lo!”

Không đợi ông Thạc kịp đáp lời, người phụ nữ năm mươi lăm tuổi quay về phía bà con hợp tác xã ven đồi, cất tiếng hô sang sảng “Bà con Khe Đỏ ơi! Giữ được đập là giữ được hạt thóc vụ mùa, giữ được mái nhà cho con cháu! Ai có rổ mang rổ, ai có rá mang rá, theo tôi xuống bãi cạn sàng sỏi cứu đập!”

Hơn ba mươi xã viên từ già đến trẻ lập tức túa xuống triền đá, lao về phía lòng suối cạn cách đó ba trăm mét.

Từ chân đập nhìn xuống, dưới ánh đuốc nứa bập bùng nơi bãi cạn cách ba trăm mét, một trận địa sàng sỏi dã chiến hình thành trong chớp mắt. Tiếng rổ tre, rá sảo đảo rào rào hòa vào tiếng sóng xiết, bà con thoăn thoắt gạn bỏ bùn đất cùng đá tảng, chỉ giữ lại những vốc sỏi suối đều hạt.Một dây chuyền tiếp tế bằng sức người nối dài từ lòng suối lên cọc số 7. Phụ nữ, cụ già đứng ken dày thành hàng dọc triền bùn dốc, chuyền tay nhau từng chiếc rổ tre, sọt nứa trĩu nặng sỏi ướt. Hàng trăm gùi sỏi sạch, tròn cạnh, đều tăm tắp như ngô hạt được đưa tới hố lọc xuyên đêm.

Ông Thạc vốc một nắm sỏi suối đưa sát ngọn đèn bão. Những viên cuội xám xanh, kích thước đều đặn từ năm đến hai mươi milimét, bề mặt sạch bóng không hề dính chút bùn sét.

“Sỏi suối tự nhiên góc tròn, cỡ hạt hoàn hảo!” Ông Thạc xúc động thốt lên. “Có sỏi rồi! Toàn đội triển khai rải tầng thứ hai ngay!”

Lão thương binh lại chống gậy lội xuống bùn sâu. Ông cắm chiếc que nứa có vạch khắc hai mươi phân xuống mép lớp cát vàng, cất giọng chỉ đạo rành rẽ “Bà con đổ nhẹ tay từng sọt một, rải đều từ mép ngoài vành đai rơm tiến dần vào tim mạch rò! Cấm trút đống cục bộ làm xáo trộn lớp cát bên dưới! Rải đến đâu, dùng tay gạt phẳng đến đó, dày đúng hai mươi phân!”

Dưới sự điều phối của Nam và ông Thạc, từng lớp sỏi nhỏ được rải êm ái phủ kín bề mặt cát vàng thô. Sỏi lèn khít vào nhau tạo thành khung xương chuyển tiếp vững chắc. Theo nguyên lý Terzaghi, lớp sỏi này chính là tấm khiên trọng lực phân tán áp lực nước lỗ rỗng, ghìm giữ cốt hạt mịn bên dưới không cho xê dịch, đồng thời mở đường cho dòng nước ngầm thoát ra tự do.

Một sự biến chuyển kỳ diệu hiển hiện trước mắt mọi người. Dòng nước đùn lên không còn sủi bọt hay cuộn trào hung hãn. Miệng ống nứa cắm giữa tim mạch rò thôi rung lắc dữ dội, mực nước đục bên trong từ từ hạ dần từ sáu mươi phân xuống còn bốn mươi lăm phân. Nước ngầm thấm đều qua khe sỏi, phân tán thành màng nước mỏng trong vắt chảy về rãnh thoát tạm thời.

“Cột áp lực tụt hẳn mười lăm phân rồi!” Nam mừng rỡ reo lên. “Lớp sỏi trung gian đã ghìm chặt cốt hạt mịn rồi bác ơi!”

Nhìn qua màn mưa, ông Thạc nhận ra bóng dáng Đinh Khắc Toàn đang nép mình dưới gốc phi lao cằn cỗi cách bờ quai chừng chục mét. Thân hình đẫy đà của gã run lên từng chặp trong chiếc áo sơ mi ướt sũng. Chứng kiến cảnh tượng quân dân kết thành một khối dầm mình trong bùn lầy chuyền tay nhau từng gùi sỏi cứu đập, vị Trưởng ban từng một thời quan cách chỉ biết cúi gục đầu, run rẩy trong nỗi hổ thẹn tột cùng, không dám ngước nhìn ai.

Tầng sỏi nhỏ hai mươi phân vừa hoàn tất, mọi người chưa kịp thở phào thì bỗng nhiên—

“Choảng! Rầm!”

Một tiếng va đập kim loại chát chúa vang rền từ phía đập tràn xả lũ bê tông trọng lực vọng tới, rung chuyển cả màn mưa bão.

Ngay sau đó, tiếng một chiến sĩ liên lạc từ trên đỉnh đập vừa chạy thục mạng xuống vừa gào lên thất thanh “Báo động! Báo động nguy cấp! Cánh van xả lũ số 2 bị kẹt cứng rồi! Cây gỗ lũ trôi từ thượng nguồn đâm nghẽn trục tời, nước hồ đang dâng ngập bờ tràn!”