Chương 11: Trận Tuyến Bốn Giờ

Tiếng kẻng đồng từ hợp tác xã Khe Đỏ dưới chân thung lũng dồn dập ngân vang, xé toạc màn mưa đêm và hòa cùng tiếng sóng cuộn rợn người nơi lòng hồ Ba Khe. Tờ giấy ủy quyền nhăn nhúm vừa được Nam gấp gọn nhét vào túi áo ngực bọc nilông. Nhìn người lính trẻ đứng sừng sững giữa bùn lầy, ông Thạc hiểu rằng lằn ranh sinh tử đã điểm. Bốn giờ đồng hồ — đó là toàn bộ thời gian còn lại để ngăn chặn thảm họa vỡ đập, bảo vệ hơn mười lăm nghìn đồng bào và vựa lúa mùa hạ du.

“Đồng chí Nam! Ta không còn một phút nào để chậm trễ!” Ông Thạc chống mạnh thân gậy tre xuống lớp đất nhão, cất giọng sang sảng át cả tiếng mưa gió. “Mực nước đã chạm báo động ba, áp lực lỗ rỗng dưới móng đang đẩy tới hạn. Phải mở trận địa thi công ngay lập tức!”

“Rõ! Đề nghị bác chỉ huy kỹ thuật, công binh chúng cháu tuyệt đối chấp hành!” Nam quẹt dòng nước mưa đang xối xả trên trán, ánh mắt rực lên quyết tâm sắt đá.

Dưới sự chỉ huy của ông Thạc, hiện trường cọc số bảy lập tức chuyển sang trạng thái tác chiến khẩn cấp. Mấy thợ máy trước đó còn hoang mang, nay thấy giấy ủy quyền cùng thái độ dứt khoát của Nam liền răm rắp tuân lệnh. Ông Thạc tập tễnh bước trên nền đất sũng nước, quan sát kỹ lưỡng vùng đệm quanh miệng sủi.

“Các đồng chí dùng xẻng dọn sạch bùn nhão trôi nổi trên mặt, nhưng tuyệt đối không được xới sâu vào cốt đất nguyên thổ!” Ông Thạc chỉ tay dặn dò. “Đất đáy đang ở trạng thái cát chảy rệu rã. Xới bừa bãi sẽ làm rách nút đệm tự nhiên, khiến mạch ngầm bục to hơn!”

Chiến sĩ công binh và thợ máy chia nhau gạt phẳng bùn lỏng chung quanh. Ngay sau đó, ông Thạc cùng Nam dùng cọc tre và dây gai đo đạc, cắm thành đường tròn vành khuyên có bán kính đúng ba mét quanh miệng ống nứa đang rỉ nước. Đây chính là phạm vi đáy móng của bẫy cát lọc ngược ba lớp, bao trùm toàn bộ phễu sụt lún tiềm ẩn dưới chân taluy.

Khi cọc tiêu vừa cắm xong, ông Thạc vội tập tễnh bước sang bãi vật liệu dự phòng cách cọc số bảy năm mươi mét để kiểm tra thực tế. Chiếc đèn bão bọc khung sắt trên tay Nam rọi luồng sáng vàng vọt xuống những mô đất sỏi dự trữ.

Cúi người bốc một nắm cát ướt lên xem xét, ruột gan ông Thạc bỗng thắt nghẹt lại. Lớp cát dự phòng trơn tuột, dính bết vào kẽ ngón tay. Toàn là cát mịn pha bùn phù sa, cỡ hạt dưới không phẩy hai lăm milimét, lẫn đầy tạp chất mục nát! Thậm chí đống đá cuội bên cạnh cũng chỉ là sỏi vỡ vụn lẫn bùn đỏ, hoàn toàn không có cát vàng thô hạt lớn đạt chuẩn.

“Khốn nạn thật!” Lồng ngực ông Thạc nghẹn ứ phẫn nộ. “Thằng Thưởng chuẩn bị vật tư gian lận thế này đây! Cát mịn pha sét, cấp phối hạt hoàn toàn hỏng!”

Nam ghé sát nhìn nắm cát, sắc mặt biến đổi: “Bác Thạc, cát này không dùng được sao bác?”

“Tuyệt đối không!” Giọng ông Thạc đanh thép. “Gradient thủy lực tại cọc số bảy đang vượt một phẩy hai. Cát mịn này gặp áp lực thấm cao sẽ bị nước cuốn phăng trong chớp mắt! Tệ hơn nữa, bùn sét lẫn trong cát sẽ bít kín các lỗ rỗng thoát nước, biến hố sủi thành nút chai nghẽn mạch. Khi ấy toàn bộ chân đập phụ sẽ nổ tung!”

Không khí rơi vào khoảng lặng căng thẳng tột cùng. Bốn giờ đồng hồ trôi qua từng khắc nghiệt ngã. Thiếu cát vàng thô và sỏi cuội đạt chuẩn, phương án lọc ngược Terzaghi coi như bị bẻ gãy từ gốc rễ. Giữa lúc Toàn vẫn ngồi bệt dưới gốc phi lao ôm đầu run rẩy, còn Nam siết chặt nắm tay đăm chiêu suy tính, thì từ con dốc trơn trượt dẫn lên đập phụ bỗng rực lên ánh đuốc bập bùng.

“Bác Thạc ơi! Bộ đội ơi!”

Tiếng gọi chất phác mà thân thương vang lên giữa màn mưa. Bà Mán đội chiếc nón mê rách mép, đầu quấn khăn rằn ướt sũng, đang dẫn đầu đoàn dân công hơn ba mươi người của hợp tác xã Khe Đỏ tất tả vượt dốc. Trên vai họ là những bồ rơm khô bện chặt, những cuộn rọ tre đan dã chiến và đòn gánh tre kĩu kịt. Đôi chân trần của bà con bấm sâu vào bùn đỏ trơn trượt, hơi thở dồn dập nhưng ánh mắt ai nấy đều sáng rực tình nghĩa xóm làng.

“Nghe tiếng kẻng báo nguy, xã viên Khe Đỏ gom hết rơm khô trong bồ, bện chặt thành từng cúi thừng mang lên đây!” Bà Mán gạt nước mưa trên gò má nhăn nheo, hổn hển nói với ông Thạc. “Chúng tôi còn dỡ cả rọ tre đựng đá ở bờ kè sông lên tiếp ứng. Bác xem có dùng được việc gì cứu đập không?”Nhìn những cúi rơm vàng óng bện chặt như bắp tay, khô ráo và dẻo dai, mắt ông Thạc rạng rỡ hẳn lên. Sự chi viện kịp thời của nhân dân đã mở ra lối thoát then chốt cho công đoạn gia cố vành đai.

“Dùng được! Đây chính là vị cứu tinh của chúng ta!” Ông Thạc xúc động siết lấy đôi vai gầy guộc của bà Mán.

Khớp gối phải thương tật lại nhói buốt dữ dội sau từng bước di chuyển dưới bùn ngập tới bắp chân. Ông Thạc nén cơn đau co rút, kiên quyết từ chối lời mời vào lán nghỉ. Ông cầm một đoạn cúi rơm, trực tiếp lội xuống ven hố sủi hướng dẫn bộ đội và dân công thao tác.

“Bà con và các chiến sĩ chú ý!” Ông Thạc dõng dạc chỉ thị. “Rải các cúi rơm bện chặt này thành nhiều vòng tròn khép kín men theo mép cọc tiêu ba mét vừa cắm! Nẹp chặt rơm xuống bùn để tạo vành đai đệm chắn xói sơ cấp! Vành đai này có nhiệm vụ giữ chặt thành đất taluy, ngăn dòng nước mưa xói mòn mép hố và ổn định ứng suất bề mặt, nhưng vẫn cho phép dòng ngầm thoát tự do!”

Dân công và bộ đội nhanh chóng kết thành một khối thống nhất. Từng cúi rơm dẻo dai được ghìm chặt xuống đất bùn theo đúng quy cách kỹ thuật mà ông Thạc vạch ra, tạo nên bờ kè rơm vững chãi ôm trọn chu vi hố lọc.

Cùng lúc đó, ông Thạc kéo Nam sang một bên, trầm giọng nói nhỏ “Vành đai rơm chỉ giữ được mép hố tạm thời. Muốn dập tắt hiện tượng cát chảy, bắt buộc phải có cát vàng hạt thô kích thước từ một đến hai milimét để rải lớp đáy dày mười lăm phân. Bãi trên này không có, chú Nam xem quanh vùng này còn nguồn cát nào sạch không?”

Nam ngẫm nghĩ một thoáng rồi mắt chợt sáng lên “Có bãi bồi lòng suối cạn! Cách chân đập phụ chừng ba trăm mét về phía thượng nguồn có nhánh suối cạn bồi tụ cát vàng hạt to từ núi trôi về, nước suối đã rút cạn lòng!”

“Tốt lắm!” Ông Thạc đập nhẹ vào vai người lính trẻ. “Mau cử người xuống đó cào đãi ngay! Nhớ dặn anh em chỉ lấy cát vàng thô hạt lớn, đãi sạch bùn rác phù sa trước khi gánh lên!”

“Rõ! Tôi cử ngay một tiểu đội mang sọt tre và xẻng xuống xúc cát!” Nam dứt khoát hạ lệnh, rồi trực tiếp phân công sáu chiến sĩ công binh khỏe mạnh lập tức lao nhanh xuống triền dốc hướng về lòng suối cạn.

Thế nhưng, đất trời dường như không muốn để con người dễ dàng giành giật sự sống.

Đúng lúc vành đai rơm bện vừa khép chặt vòng ngoài cùng, một luồng gió xoáy cực mạnh từ tâm bão bất ngờ ập tới. Mưa giông quất xuống ràn rạt như trút từng thùng nước đá vào mặt mọi người. Mặt đất dưới chân đập phụ bỗng chốc rung chuyển dữ dội một chập.

“Rắc!”

Một tiếng răng rắc khô khốc xé toạc không gian bão bùng. Cách miệng mạch rò vỏn vẹn hai mét về phía sườn taluy, một mảng đất đắp lớn bất thần nứt toác rồi đổ ụp xuống lớp bùn nhão, kéo theo một hố sụt sâu hoắm. Chấn động địa chấn cục bộ khiến cột nước đỏ quạch trong ống nứa giật mạnh bần bật rồi phụt dâng cao thêm một tấc, bọt khí nổ bùng sục sôi dữ dội. Dòng bùn nước hung hãn cuồn cuộn trào lên mép hố, đe dọa cuốn phăng vành đai rơm vừa mới dựng.