Chương 21: Khói Lam Tan Ráng Chiều

Dòng chữ vàng kim lơ lửng trước sống mũi cụ Tuyên chợt bùng lên một vầng hào quang rực rỡ, ấm sực như bếp lửa mùa đông. Ánh sáng lam ngọc mềm mại lan tỏa, bao bọc lấy từng nét chữ Nôm cổ kính đang uyển chuyển biến hóa thành tám chữ vàng chói lọi: Tâm nguyện trọn vẹn — Ngự Tượng an khang.

Cụ Tuyên nheo mắt nhìn, trong lòng dâng lên một nỗi xúc động bồi hồi khó tả. Nửa đời người còng lưng xúc phân gánh cỏ, nào ngờ đến tuổi gần đất xa trời lại được tổ nghề soi tỏ cơ duyên, cùng đàn voi trải qua cơn sóng gió ngút trời nơi hoàng thành. Vầng sáng vàng kim khẽ rung rinh rồi chầm chậm rã ra, hóa thành làn khói lam mỏng manh, lượn lờ vấn vương quanh chỏm râu bạc của cụ già một vòng. Cụ khẽ vươn bàn tay thô ráp nứt nẻ chạm vào khoảng không, nhưng làn khói chỉ nhẹ nhàng luồn qua kẽ ngón tay ấm áp rồi hòa vào ngọn gió chiều sông Hồng, thong thả tan biến giữa ráng tà dương đỏ rực.

Bảng phát quang nhiệm vụ đã tan biến hoàn toàn, nhưng cụ Tuyên cảm nhận rõ ràng thân thể mình vẫn tràn trề sinh lực. Đôi chân vững chãi như rễ bàng cổ thụ, sống lưng thẳng thớm và khớp gối dẻo dai không chút nhức mỏi. Đạo dưỡng thú tổ tiên truyền lại đã hòa vào từng đường gân thớ thịt, ngấm sâu vào tâm can cụ già bảy mươi lăm tuổi.

Cụ Tuyên chắp tay sau lưng, thong thả quay bước về phía hiên chái nhà lá ven bến nước.

Dưới bóng râm mát rượi của rặng tre ngà, khoảnh sân đất nện vốn quạnh quẽ nay rộn rã tiếng cười nói hân hoan. Hơn ba mươi người tượng nô cũ, những tấm lưng gầy guộc từng hằn sâu vết roi vọt hà khắc của bọn cai đội, nay đang tề tựu bên những bao tải gạo trắng tinh, chum muối mỏ và sấp vải mộc vừa được triều đình cấp phát.

— Bác Tuyên ơi! — Một người phu trạc ngũ tuần, mắt hoe đỏ vì vui sướng, chạy lại đỡ tay cụ. — Cả đời tôi chưa từng dám mơ có ngày được cầm tờ giấy hộ tịch ghi tên dân đinh tự do, lại còn được lĩnh phần lương thóc như cấm binh thế này! Mấy anh em bảo nhau, ngày mai sẽ cùng xắn tay đốn tre ngoài bãi về gia cố lại toàn bộ rào chuồng, lợp lại mái tranh bốn mươi gian cho đàn voi khỏi dột khi mưa rào!

Cụ Tuyên mỉm cười đôn hậu, vỗ vỗ lên bả vai rắn rỏi của người phu — Khổ tận cam lai rồi chú mày ạ. Có mái nhà lành lặn, có hạt thóc no lòng thì nhớ lấy cái ân tình ấy mà đối đãi cho trọn với đàn voi. Loài vật nó chẳng biết nói tiếng người, nhưng ai thương nó, bụng dạ nó tường tận lắm đấy!

— Thầy ơi! Anh bạn Thiết Quỳ ơi! Có quà chiều đây!

Tiếng hò reo lanh lảnh quen thuộc cắt ngang lời tâm tình. Thằng Cò từ chái bếp lá thoăn thoắt chạy ra, hai tay bưng chiếc niêu đất bốc khói nghi ngút. Thằng bé mười sáu tuổi hôm nay trông chững chạc lạ thường trong bộ áo dài vải xanh tề chỉnh của chức Tiểu Quản Tượng bát phẩm, dù vạt áo vẫn còn vương mấy sợi dăm mía và đôi ống tay được xắn cao gọn gàng.

Mùi chuối tiêu nướng mật mía ngọt lịm, thơm lừng ngào ngạt lan khắp triền dốc. Dưới mé nước bến Tượng Tân, Thiết Quỳ vừa nghe tiếng gọi quen thuộc liền hếch chiếc vòi to như thân dừa, rướn cổ phát ra một tiếng rống ồm ồm thích thú. Thớt voi đầu đàn cao hơn một trượng rẽ nước bước lên bờ, từng bước chân hộ pháp vững chãi giẫm lên cát mịn, nước sông ròng ròng chảy từ tấm lưng xám mốc bóng bẩy.

Chẳng thèm để ý đến đám phu chuồng hay lính áp tải lương xung quanh, Thiết Quỳ bước thẳng tới trước chái nhà lá, hạ thấp chiếc đầu đồ sộ rồi cọ nhè nhẹ đỉnh trán vào vai áo nâu sồng của cụ Tuyên. Hơi thở ấm sực phì phò phả vào mặt cụ già, mang theo mùi phù sa và hương cỏ bãi bồi ngọt dịu.

— Cha bố mày! Vừa mới được tắm mát xong mà mũi đã thính như mũi chó con rồi! — Cụ Tuyên cười móm mém, bàn tay chai sần xoa xoa hõm tai ấm của thớt voi. — Biết mày hảo ngọt, ông già này mới bảo thằng Cò nướng cho một niêu chuối tiêu đấy.

Thằng Cò nhanh nhảu bốc một quả chuối tiêu nướng cháy xém cạnh, vàng ươm tẩm mật, lễ phép chìa ra. Đầu vòi Thiết Quỳ uốn cong khéo léo cuộn lấy quả chuối nóng hổi, nhét tọt vào miệng nhai ngấu nghiến, đôi tai to như hai cái nia quạt phần phật đầy vẻ thỏa mãn. Chứng kiến cảnh tượng ấy, hai thầy trò cùng bật cười giòn tan, tiếng cười ấm áp hòa vào ráng chiều thanh bình.Đợi Thiết Quỳ ăn xong mẻ chuối, cụ Tuyên khẽ hắng giọng, nét mặt cụ trở nên trang nghiêm. Cụ quay vào trong chái nhà lá, cẩn trọng mang ra một chiếc gậy gỗ điều tượng dài chừng bốn thước. Thân gậy bằng gỗ nghiến xước xát, đầu bịt một khâu đồng đã lên nước bóng lộn, in hằn dấu tay của cụ già qua đúng nửa thế kỷ gió sương nơi chuồng trại.

— Thằng Cò, lại đây ta bảo.

Thằng Cò thoáng ngẩn người, vội vàng lau tay vào vạt áo rồi quỳ một chân xuống trước mặt sư phụ — Thầy dạy gì cháu ạ?

Cụ Tuyên nâng chiếc gậy gỗ bằng cả hai tay, ánh mắt đăm đắm nhìn cậu học trò mồ côi — Chiếc gậy này theo chân ông già này từ thuở tóc còn xanh, cùng ta trải qua biết bao mùa nắng cháy mưa dầm bên đàn voi ngự. Hôm nay, triều đình ban cho cháu áo mũ bát phẩm, nhưng chớ tưởng khoác áo quan vào là xong việc. Nghề nuôi voi này, cái gậy gỗ cầm trên tay không phải để đe nẹt, đánh đập cho voi sợ, mà là chiếc cầu nối cái tâm của người với cái dạ của thú. Đạo chăn thú cốt ở lòng nhân ái, sự nhẫn nại và thấu hiểu đến tận cùng. Ta nay tuổi già bóng xế, đàn voi ba mươi sáu thớt này cùng bến Tượng Tân, ta trao lại chiếc gậy tổ nghiệp cho cháu gánh vác!

Thằng Cò rưng rưng nước mắt, hai tay run run đỡ lấy chiếc gậy gỗ trĩu nặng ân tình — Thầy… ơn nuôi dạy của thầy như trời biển, cháu xin khắc cốt ghi tâm. Cháu nguyện đem hết tấm lòng này chăm bẵm đàn voi, sớm tối kề cận phụng dưỡng thầy, quyết không để nghề xưa thất truyền!

Thiết Quỳ đứng bên cạnh như thấu hiểu phút giây thiêng liêng, khẽ vươn vòi chạm nhẹ lên chỏm tóc cháy nắng của thằng Cò rồi lại áp vào ngực cụ Tuyên, phát ra tiếng gầm gừ êm ái như một lời thề nguyền gắn kết. Đám tượng nô đứng quanh sân đồng loạt cúi đầu, ánh mắt ai nấy đều lấp lánh niềm xúc động và kính cẩn khôn cùng.

Mặt trời từ từ chìm xuống rặng tre ngà phía tây nam hoàng thành, rải muôn ngàn vệt sáng vàng cam lộng lẫy lên dòng sông Hồng mênh mông.

Dưới bến Tượng Tân, ba mươi sáu thớt voi ngự no nê rơm tươi bãi bồi đang thong dong đùa giỡn giữa dòng nước trong vắt. Bạch Trụ khẽ huých vòi vào chú voi non Kim Lũ, bầy voi đồng loạt ngửa cổ phun những cột nước óng ánh lên không trung, rền vang tiếng rống uy dũng và thái bình giữa chốn kinh kỳ Thăng Long hưng thịnh.

Cụ Âu Dương Tuyên mỉm cười an nhiên, ngồi tựa lưng vào gốc bàng cổ thụ bên mé nước, nhấp một ngụm nước chè tươi ấm giọng. Thằng Cò cầm gậy gỗ đĩnh đạc đứng trên triền cát, cất tiếng hô trong trẻo điều khiển bầy voi non bơi vào bờ.

Làn khói lam của tổ nghề đã tan vào cõi vĩnh hằng, nhưng giữa bến sông Thăng Long rực rỡ ráng chiều, tiếng vòi voi rống vang hòa cùng nụ cười của thế hệ nối nghiệp đã dệt nên khúc ca thái bình trọn vẹn cho muôn đời sau.