Chương 16: Bão Lũ Và Đất Sét Xanh

Khối phù sa non vừa đổ sụp tạo thành một hõm sâu hoắm ngay sát mép nước ròng sát đáy. Thế nhưng, mừng rỡ chưa kịp bén vào lòng thì dòng nước ngầu bọt từ thượng nguồn rạch Cái Rơm lại trút xuống xối xả theo quán tính con nước kém. Bùn lầy nhão nhẹt từ vách bờ trên cao bị sóng ngầm khoét rỗng, bắt đầu đổ ập từng mảng lớn, dồn tụ thành một lớp bùn non đặc quánh tràn ngập miệng hố, đe dọa chôn vùi vĩnh viễn dấu vết vừa phát lộ.

"Nguy rồi bác Bảy ơi! Bùn sình trên bờ tràn xuống lấp miệng hố lại rồi!"

Sáu Thuyền hét lớn, hai bàn tay hộ pháp chực vồ lấy lưỡi mai sắt định cắm bổ xuống lòng bùn.

"Khoan! Đừng vội cắm mai sắt xuống, coi chừng trúng mẻ hoa văn!"

Tiếng ông Khiêm trầm đục mà dứt khoát rền vang giữa tiếng gió rít. Không kịp so đo tính toán, ông lão chín mươi chín tuổi dợm bước, lần từng bậc đất nhão trơn tuột bước xuống mé nước. Nước rạch lạnh buốt tức thì táp vào da thịt, dâng ngập đến tận bắp chân gầy guộc. Cử động gấp gáp khiến vết rách nơi bả vai trái cọ xát vào lớp áo vải thô, rớm máu tươi thấm đỏ một vạt áo, nhức nhối như phải bỏng. Ông Khiêm khẽ cắn chặt môi, nén lại cơn đau buốt tận óc, quỳ một bên gối xuống làn nước bùn ngầu đỏ.

Hai bàn tay thô ráp chai sần vệt hồ vôi của ông luồn sâu vào khối bùn nhão nhoét, lần mò từng tấc đất. Bùn non dính chặt lấy kẽ móng tay, nhưng những đầu ngón tay đã quen nhào vữa, nắn gạch suốt cả một đời người lập tức phân biệt được từng thớ chất liệu dưới đáy sâu. Qua khỏi lớp bùn đỏ xốp rỗng trôi nổi trên bề mặt, ngón tay ông chạm phải một tầng chất dẻo, mịn màng và mát rượi.

"Đất sét xanh đây rồi! Thằng Sáu, xuống đây với tôi!" Ông Khiêm ngẩng đầu, ánh mắt sáng quắc giữa gương mặt hằn sâu nếp nhăn gió sương. "Mạch sét xanh này là chân đế của cọc mốc. Mọi người mau lấy mấy tấm ván xuồng be quanh miệng hố, ngăn bớt bùn tràn xuống!"

Nghe tiếng gọi của ông, Sáu Thuyền nhảy ào xuống mé nước, tiếng nước bắn tung tóe. Bác Bảy Cảnh cùng mấy anh em thợ hồ Tân Quy Đông tức tốc vác mấy tấm ván thông dày cắm phập xuống bùn, tạo thành một chiếc khung chắn hình chữ nhật vây quanh miệng hố, chặn đứng dòng bùn lầy đang chực nuốt chửng đáy sâu.

Bên trên gò đất cao, bà Lài lo lắng vịn vào cây cọc tre, đôi mắt đục mờ cố nhìn xuống mé nước lạnh lẽo. Thấy vạt áo bà ba nơi vai trái của ông Khiêm rớm một vệt máu đỏ tươi, hai bàn tay bà bấu chặt mép áo, giậm chân thều thào gọi "Anh Khiêm ơi… bả vai anh lại chảy máu rồi kìa! Lên đây đi anh, lạnh lắm đa…"

Ông Khiêm ngước nhìn lên gò đất, thấy mái tóc bạc phơ của bà bay lòa xòa trong gió chướng sớm mai, đáy lòng dâng lên ngọn lửa ấm áp lạ kỳ. Ông lắc đầu, cất giọng sang sảng cho bà yên dạ "Tôi hổng sao đâu cô Lài! Tìm thấy mốc ranh rồi, bến này sắp giữ được rồi!"

Quay sang Sáu Thuyền đang lúng túng cầm chiếc mai sắt lớn, ông Khiêm xua tay, lấy chiếc thuổng tre cật dẹp lép giắt bên hông thùng đồ nghề đưa cho anh chèo đò:"Bỏ mai sắt qua một bên đi con. Cọc mốc Canh Ngọ này tôi đúc bằng vôi ô dước trộn bột đá mài và vỏ sò giã mịn, tuy cứng như đá tảng nhưng hoa văn chạm khắc trên đầu mốc rất mảnh. Con cầm thuổng tre này nạo nhẹ từng lớp sét xanh bao quanh thân đá thôi. Nạo tới đâu, dùng tay bốc đất tới đó, tuyệt đối không được giộng mạnh mũi thuổng, lỡ mẻ mất góc chữ Nho hay cánh sen thì uổng cả đời người."

"Dạ, con nhớ rồi bác Bảy!"

Sáu Thuyền gật mạnh đầu, cúi rạp người xuống lòng hố chắn ván. Dưới sự chỉ dẫn tỉ mỉ của bậc thầy bách nghệ, từng nhát thuổng tre xén ngọt lịm vào tầng đất sét xanh dẻo quánh. Đất sét bám chặt lấy đá mài như keo sơn, mỗi tấc đất bóc ra đòi hỏi sự kiên nhẫn và khéo léo cùng cực. Ông Khiêm khom lưng sát mép nước, một tay giữ chặt mép ván ngăn bùn, một tay cẩn thận rà theo từng đường thuổng tre của Sáu Thuyền, nhẹ nhàng bốc từng nắm đất sét đỏ au lẫn xám xanh chuyền ngược lên bờ.

Tiếng hò hét, tiếng bước chân rầm rập vang dội bến sông Cái Rơm. Hai mươi bảy nóc nhà sàn nghèo dường như không còn ai đứng yên. Thím Ba Đực cùng mấy chị em phụ nữ xắn cao ống quần, đứng thành hàng dài từ mé nước ròng kiệt lên tận mặt lộ. Từng chiếc thau nhôm, rế tre, thùng thiếc đựng đầy đất bùn nhão được chuyền tay nhau thoăn thoắt đưa lên bờ đổ thành đống xa mé rạch, không để đất tràn ngược xuống lòng hố.

"Nước sông dội rửa tới đâu rồi bà con ơi?" Bác Bảy Cảnh gào to qua làn sương sớm.

"Có liền đây! Thùng nước trong tới rồi nè!"

Mấy đứa nhỏ xóm phà lanh lẹ xách từng thùng gỗ múc nước sông Sa Đéc từ mé ngoài vàm rạch mang vào. Mỗi khi Sáu Thuyền nạo xong một mảng sét bám chặt, dòng nước sông Tiền lại được dội xối xả xuống thân cọc. Đất bùn tan loãng chảy tuột ra ngoài theo rãnh thoát nước tạm bợ do thợ hồ Tân Quy Đông vừa khơi thông.

Bầu không khí căng thẳng đến nghẹt thở. Cả xóm nghèo dốc trọn sinh lực chạy đua với từng phân nước ròng đang chực lớn trở lại. Ai nấy đều hiểu rõ, con nước kém ban sáng chỉ rút trong chốc lát, chẳng bao lâu nữa triều cường sẽ lại dâng cao, và nếu không giải phóng được cọc mốc trước khi dòng nước lớn tràn về, bao nhiêu công sức giữ đất đêm qua sẽ trôi theo dòng nước xiết.

Vết thương nơi bả vai ông Khiêm buốt rát từng cơn theo từng nhịp thở, mồ hôi quyện với nước sông lạnh toát chảy dài ròng ròng trên gò má nhăn nheo. Đôi chân già nua ngâm trong bùn lạnh bắt đầu run rẩy vì mỏi mệt, nhưng ngọn lửa nhiệt huyết trong tim ông chưa bao giờ bùng cháy mãnh liệt đến thế. Sáu mươi bốn năm trôi qua kể từ ngày ông cùng các thợ hồ tiền bối hạ cọc mốc ranh giới Canh Ngọ 1870, từng đường nét hoa văn, từng phân đất nơi đây vẫn in hằn sâu đậm trong ký ức ông.

"Moi sâu thêm tấc nữa đi thằng Sáu! Chạm tới gờ chỉ nổi rồi đó!" Ông Khiêm khẽ reo lên, giọng run rẩy ngập tràn xúc động.

Lưỡi thuổng tre của Sáu Thuyền lướt nhẹ một đường cong mềm mại gạt đi mảng sét xanh cuối cùng bám chặt nơi góc trái. Bác Bảy Cảnh nhanh tay châm thêm dầu vào bó đuốc đước khô, giơ cao rọi thẳng luồng ánh sáng vàng rực xuống lòng hố.

Dưới ánh đuốc bập bùng soi rọi vào đáy hố sâu ba thước mộc, làn nước dội rửa vừa rút đi để lộ ra một bề mặt đá mài láng bóng, xám mịn pha lẫn những hạt bột vỏ nghêu sò lấp lánh phản chiếu ánh lửa như muôn ngàn vì sao nhỏ. Góc lăng trụ vững chãi của Cột mốc số Ba đứng sừng sững giữa tầng đất sét cổ xưa, vẹn nguyên không một vết sứt mẻ sau hơn nửa thế kỷ trầm luân. Chứng kiến dấu tích thiêng liêng bằng xương bằng thịt của bách nghệ dân gian hiện ra trước mắt, đôi mắt rưng rưng của ông lão trăm tuổi nhòa đi trong ngấn lệ.