Chương 5: Bóng Đêm Chia Rẽ Làng Nghề

Lời cam kết đanh thép của cụ Biền Duy Nhượng dứt hẳn giữa sân đình, để lại một khoảng lặng buốt giá hơn cả gió bấc đầu đông. Quản Lợi cười khẩy một tiếng khô khốc, xốc lại vạt áo the thâm lụa bóng rồi vung tay ra hiệu cho lũ người làm khiêng mâm bạc trắng cùng những cuộn giấy bổi rời đi. Tiếng gót guốc gỗ của gã nện chan chát xuống nền gạch, vang vọng vào ráng chiều ảm đạm.

Ngay sau buổi họp đình hôm ấy, làng Mái như bị xẻ làm đôi ngả.

Biền Văn An đứng nép bên cạnh cụ cố, đôi mắt tròn xoe đượm buồn nhìn dòng người túa ra cổng đình. Nửa làng, phần lớn là cánh trai tráng và những nhà túng bấn quanh năm, bị mấy món bạc tươi và lời hứa hẹn công xá bọc đường của tay buôn phố huyện mê hoặc. Họ kéo nhau ra bãi đất trống đầu làng, dựng nên một dãy rạp tre lợp lá gối xơ xác. Chỉ trong chớp mắt, tiếng chày giã, tiếng dập ván chát chúa đã vang lên từ phía rạp mới. Thứ mùi khét lẹt nồng nặc của bột than bùn tẩm lưu huỳnh quyện với mùi chua lòm từ giấy bổi ngâm vôi bốc lên ngùn ngụt, theo ngọn gió đông xộc thẳng vào từng ngõ xóm.

Bên cạnh cụ Nhượng, chỉ còn lác đác vài cụ già tóc bạc da mồi cùng dăm ba người thợ nghèo nặng nợ với nghề tổ. Họ lặng lẽ đứng lại, nén tiếng thở dài vào nếp áo sồng nâu bạc màu trước khi tản về những nếp nhà hiu hắt.

Cụ Nhượng dắt tay An chậm rãi bước qua triền đê, hướng ra bờ sông Đuống. Gió sông thổi thốc vào mặt buốt rát như châm kim, làm tà áo vá vai của cụ bay phần phật. Bàn tay nhỏ của An vẫn quấn lớp vải nâu sồng ủ lá nhọ nồi, được cụ bọc trọn trong lòng bàn tay gân guốc ấm áp lạ thường.

Đứng trên mỏm đất bồi nhìn ra dòng nước đỏ quạch đang cuộn sóng, cụ Nhượng đưa mắt ngóng về dải gò hoang phía cuối chân trời, giọng trầm ngâm như vọng lại từ cõi xa xăm — Chắt An, con có nhìn thấy dải đất xám mờ mờ tít gò Đống Sòi kia không?

— Dạ, chắt thấy. Nơi ấy nước xoáy dữ lắm, cỏ lác mọc ngập đầu người, quanh năm chẳng ai dám bén mảng tới.

Cụ Nhượng khẽ gật đầu, râu tóc bạc phơ rung rinh trước gió bấc — Phải, gò hoang ấy giấu một bí mật của làng ta. Trận đại hồng thủy năm Giáp Thìn cách đây mấy mươi năm, đê vỡ tan tành, nước sông Đuống hung hãn đổi dòng cuốn phăng cả rặng thị cổ thụ ngàn năm nơi xóm Đoài. Bao nhiêu gốc thị đại thụ bị chôn vùi dưới lớp phù sa dày hàng trượng ở bãi bồi gò Đống Sòi. Thớ gỗ thị ngâm bùn sâu nước xiết chừng ấy năm không hề mục nát, mà trái lại trở nên dẻo quánh như sáp ong, mịn màng như da thịt con trẻ. Chỉ có thớ gỗ dãi dầu bão lũ ấy mới chịu nổi ngọn đục ngô của ta, mới giữ được linh hồn tranh điệp trước thói đời đen bạc.

An ngước nhìn gương mặt hằn sâu nếp nhăn nhưng ánh mắt sáng quắc của cụ cố. Lời cụ như nhen nhóm một đốm than hồng ấm sực giữa lồng ngực non nớt của cậu bé mười hai tuổi. Cậu ghì chặt ngón tay cụ, khẽ đáp — Dẫu có phải đào sâu xuống mấy tầng bùn, chắt cũng sẽ theo cụ lội bãi tìm bằng được gốc thị ấy về!

Chiều muộn buông xuống thật nhanh, rải một màn sương lam bàng bạc lên triền sông. An trở về mang mấy phên nứa phơi dở mấy tờ giấy dó cũ ra bãi cỏ ven đê để đón chút gió ráo. Từ phía rặng xoan đầu xóm, bé Mận thoăn thoắt chạy lại, đôi mắt bồ câu lanh lợi hôm nay trĩu nặng âu lo, đuôi tóc gà lệch rũ xuống ngang vai.Mận ngồi thụp xuống bãi cỏ, hai bàn tay nhỏ bé cứ xoa xoa vào vạt áo tứ thân một cách bứt rứt. Nhìn thấy An, em mếu máo thì thào — Cậu An ơi... Thầy tớ từ trưa đến giờ cứ giam mình trong chái bếp quấy than bẩn cho lái buôn Quản Lợi. Mùi lưu huỳnh hăng hắc bốc lên làm mẹ tớ ho sù sụ. Đáng sợ nhất là hai bàn tay thầy tớ... lúc nãy tớ thấy nó đỏ ửng từng mảng, phồng rộp lên rồi rát buốt. Thầy đau lắm mà cứ cắn răng chịu, bảo ráng dập vài trăm tờ tranh bổi lấy tiền bốc thuốc cho bà nội. Tớ sợ lắm, tranh gì mà độc hại thế hả cậu?

Nhìn giọt nước mắt lăn dài trên gò má lem luốc của bạn, An thấy thắt nghẹn nơi cuống họng. Cậu nắm lấy tay Mận, kéo nhẹ em đứng dậy — Đừng khóc nữa Mận. Sang xưởng nhà cụ tớ đi, rồi cậu sẽ hiểu nghề tranh chân chính là thế nào!

An dẫn Mận bước vào gian nhà ba gian vách đất trát rơm lợp rạ nếp của cụ Nhượng. Không gian tĩnh lặng, chỉ thoang thoảng mùi khói rơm hun ấm cúng và hương bùi ngọt của hồ nếp quấy chín. Dưới ánh sáng vàng dịu từ đĩa đèn dầu lạc, An chỉ cho Mận chiếc cối đá mòn vẹt nơi góc hiên, bên trong còn vương những vụn vỏ điệp biển được thuyền buôn chở ngược từ vùng biển Hải Đông về. Lớp bột điệp trắng ngần, khi bắt ánh sáng liền ánh lên những vệt lấp lánh như dát xà cừ, kiêu hãnh và thanh khiết vô ngần.

Bên cạnh cối đá là chiếc đục ngô nhỏ xíu bằng ngón tay út mà cụ Nhượng dùng cả đời, chuôi gỗ đã lên nước bóng lộn, lưỡi thép mỏng manh mà sắc lẹm. An nâng mũi đục lên, khẽ miết ngón tay lên cán gỗ, ánh mắt rực lên niềm kiên định — Mận nhìn xem, tranh làng Mái là phải óng ánh sắc điệp, bền bỉ cùng thời gian như thế này. Tổ tiên truyền lại để người ta treo mừng xuân, rước lộc, chứ không phải thứ phẩm đen đúa làm lở loét tay người thợ. Tớ thề với cậu, tớ và cụ cố sẽ tìm bằng được gỗ thị ở gò Đống Sòi, đục lại bộ ván in mới để cứu lấy nghề của làng, để thầy cậu không phải chịu khổ vì thứ than bùn độc địa ấy nữa!

Bé Mận ngơ ngẩn nhìn bột điệp lấp lánh trong lòng cối đá, khẽ gật đầu, khóe môi hé nụ cười má lúm đồng tiền xua bớt nỗi âu lo.

Khi trăng non lấp ló sau rặng tre và Mận đã tất tả chạy về nhà cơm nước, bầu trời hoàn toàn sụp tối. Sương đêm buông dày, lạnh buốt xương. An đứng giữa sân xưởng vắng, lòng dạ cồn cào nhớ lại mùi khét lẹt kỳ lạ và vệt bột màu lưu huỳnh mà cụ Nhượng từng phát hiện bên tường hồi đình làng. Cậu nghĩ đến mảnh ván vỡ xém cạnh của bức "Vinh Hoa" đang đặt trên bàn thờ tổ, nỗi bứt rứt không yên thôi thúc đôi chân cậu bước đi.

Lợi dụng lúc cụ cố đang ngồi niệm hương trước bàn thờ, An lẳng lặng lách qua cổng ngõ, men theo bờ rào tre rậm rạp dẫn ra phía sau ngôi đình cổ. Cảnh vật hoang tàn sau vụ cháy chìm trong bóng tối dày đặc, chỉ có tiếng gió rít từng hồi ghê rợn qua những khung kèo cháy dở.

An cúi lom khom, nín thở lần từng bước dọc theo móng đá ong, hy vọng tìm thấy thêm một dấu vết nào đó của kẻ đã đang tâm phóng hỏa thiêu rụi bảo vật trăm năm.

Vừa luồn qua một bụi tre gai rậm rạp cạnh đống rơm tàn, một ngọn gió lạnh thốc qua gáy khiến cậu rùng mình. Chưa kịp định thần nhìn xuống lớp tro dưới chân, bất thình lình từ trong bụi rậm đen ngòm, một bàn tay thô ráp, gân guốc thò ra, chụp mạnh lấy bả vai cậu siết chặt.