Chương 22: Vạch Mặt Dưới Công Đường

Thằng An nín thở, hai bàn tay còn quấn lớp vải nâu sồng khẽ siết chặt lấy vạt áo cụ cố. Đứng bên mép chiếu trải nơi bãi đất trước lọng quan huyện, mắt nó mở to tròn xoe, chăm chú dõi theo từng cử động của bác Dần và chú Đỗ Lạc.

Bác Phó Cả Dần vung cánh tay vạm vỡ dính đầy bụi điệp, giật phăng manh áo tơi rách cùng tấm vải sô ướt sũng đang trùm kín đầu kẻ lạ mặt. Tấm vải rơi tõm xuống vũng bùn lầy, để lộ ra gương mặt choắt choắt, tái nhợt như gà cắt tiết của thằng Trương – đứa gia nhân thân tín sớm hôm theo hầu sau lưng Quản Lợi. Gã co rúm người, hai đầu gối run bần bật va vào nhau lách cách, ánh mắt nhớn nhác tựa hồ muốn chui tọt xuống lòng đất.

Chú Đỗ Lạc bước lên một bước, quỳ rạp xuống nền đất ướt trước mặt quan huyện Thuận Thành, cất giọng dõng dạc xé toạc màn mưa gió — Bẩm quan lớn! Con là Đỗ Lạc, thợ khắc làng Mái xin dập đầu kêu oan trước công đường! Đêm Lập đông vừa qua, chính mắt con trông thấy thằng Trương này lén lút ôm bùi nhùi rơm tẩm dầu trẩu và bột lưu huỳnh ném qua khe cửa thông gió vào gian giữa đình làng, phóng hỏa thiêu rụi bộ ván tổ ba đời của chúng con!

Cả bãi chợ bến sông bỗng ồ lên kinh ngạc. Tiếng xì xào phẫn uất của khách buôn kinh kỳ cùng bà con thợ tranh cuộn lên như sóng cồn. Quản Lợi đứng bên cạnh run rẩy lùi lại một bước, môi run lập cập, toan há miệng cãi thì bác Phó Cả Dần đã móc từ bọc vải điều giắt trong lưng áo ra một vật.

Bác Dần kính cẩn nâng vật ấy bằng cả hai tay dâng lên trước án — Bẩm quan lớn soi xét! Đây là mẩu bùi nhùi rơm cháy dở còn khét nồng mùi dầu trẩu và bột lưu huỳnh mà hai cụ cháu cụ Biền nhặt được ngay dưới hốc rễ tre sau đình vào sáng sớm hôm sau ngày cháy. Bọn con còn cẩn thận rập lại vết giày da mũi nhọn vấy bùn đất bến sông in sâu trên nền đất ướt đêm ấy. Làng Mái này quanh năm chân đất xắn quần, chỉ có bọn gia nhân buôn bán của Quản Lợi từ phố huyện về mới mang thứ giày da ấy! Xin quan lớn cho đối chiếu ngay đôi giày thằng Trương đang xỏ dưới chân!

Lính tuần phủ bước tới, đè ngửa bàn chân thằng Trương lên. Quả nhiên, đế giày da may viền chỉ đôi, mũi hếch nhọn hoắt dính lớp bùn non sông Đuống, khớp y từng tấc từng phân với vết hằn rập trên mặt ván mỏng bác Dần mang tới. Thằng Trương hốt hoảng thụt chân lại, mặt cắt không còn hột máu.

Đúng lúc ấy, Lý trưởng Đặng Khoái đang đứng khúm núm nép sau lọng quan bỗng tái mặt, vội vã chen ra quỳ sụp xuống, lắp bắp lấp l**m — Bẩm… bẩm quan lớn minh xét! Việc hỏa hoạn ở đình làng xưa nay vốn do tuần đinh sơ suất, chứ chú lái Lợi đây là người buôn bán thật thà, bao năm nay đem tiền gạo về cho dân làng… Lời tên Đỗ Lạc này là vu khống, không có căn cứ…

— Đặng Khoái! Ông bảo tôi vu khống ư? — Đỗ Lạc uất nghẹn ngắt lời, mắt đỏ hoe vì căm giận. Từ trong ngực áo nâu, anh rút ra một tờ giấy bản nhàu nhĩ giơ cao lên trời — Vậy tờ khế ước nợ mười lăm quan tiền này là cái gì? Mẹ tôi ốm liệt giường, chính ông và Quản Lợi cấu kết ép tôi vay nặng lãi, rồi nửa đêm qua sai tôi đem nước vôi tôi sang hắt vào vại chàm của cụ Nhượng để siết đứt mảnh vườn hương hỏa! Trên giấy này có rành rành con dấu triện man trá của chính tay ông đóng đè lên chữ ký ép buộc!

Tờ khế ước được lính hầu chuyển lên tay quan huyện. Quan lướt mắt nhìn dòng chữ son cùng con dấu triện đỏ chót, đôi mày rậm nhíu chặt lại, tỏa ra uy nghiêm bức người. Trước mặt quan nha, sự câu kết nham hiểm giữa viên lý hào địa phương và gã thương nhân hám lợi đã phơi bày tr*n tr** không còn đường chối cãi.

Dân làng Mái đứng quanh bãi sông rộ lên từng đợt phẫn nộ:— Bắt lấy quân đốt đình! Bắt lấy bọn quan tham hại dân!

— Đình làng là chốn tôn nghiêm thờ phụng tiên tổ, cớ sao chúng mày dám ra tay tàn độc nhường ấy!

Thằng Trương thấy thế cùng lực kiệt, lại nhìn đám đông thợ tranh tay lăm lăm đòn gánh và chày giã điệp đang sôi sục, liền hoảng loạn dập đầu thình thịch xuống đất, trán toác máu, khóc lóc thảm thiết — Quan lớn tha mạng! Dân làng tha mạng! Con chỉ là phận tôi đòi sai đâu đánh đấy! Đêm Lập đông chính ông chủ Lợi đưa bùi nhùi tẩm dầu trẩu và bột lưu huỳnh cho con, bảo phải đốt cho rụi bộ ván cổ "Vinh Hoa Phú Quý" thì làng này mới chịu dập tranh bổi cho ông ấy! Con không dám tự tiện, mọi mưu ma chước quỷ đều do một tay Quản Lợi sai khiến!

Lời thú tội như sấm sét giáng xuống đầu gã lái buôn. Quản Lợi ngã quỵ xuống lớp bùn nhão nhoẹt, chiếc áo the thâm lụa bóng dính bết sình lầy, chiếc nhẫn ngọc nơi ngón tay va vào sỏi đá phát ra tiếng kêu khô khốc.

Quan huyện Thuận Thành giận dữ đập mạnh tay xuống chiếc bàn gỗ bày giữa bến sông, chiếc nghiên mực nhảy dựng lên, nước mưa bắn tung tóe. Tiếng quát của quan sang sảng lấn át cả tiếng sóng vỗ bờ — Quân bất lương vô đạo! Vì mấy đồng bạc bẩn mà cấu kết phóng hỏa đốt chốn linh thiêng, hủy hoại bảo vật tiền nhân, lại còn dùng thứ phẩm bùn độc hại hòng đầu độc dân lành, làm nhơ nhuốc phong hóa xứ Kinh Bắc! Người đâu!

Mấy tên lính lệ lực lưỡng đồng thanh dạ ran, tuốt gươm sáng loáng tiến lên.

— Lột ngay mũ áo, tước bỏ triện đồng, bãi chức Lý trưởng của Đặng Khoái! Tra còng sắt vào cổ Quản Lợi cùng tên gia nhân gian ác, áp giải toàn bộ về công đường phủ Thuận Thành tống giam vào ngục tối, chờ ngày định tội nghiêm trị!

Lính tuần lập tức xông vào giật phăng chiếc mũ đinh trên đầu Đặng Khoái, xốc nách gã lý trưởng đang mềm nhũn như cọng bún kéo lê đi. Hai chiếc gông gỗ lim nặng trịch nhanh chóng tra vào cổ Quản Lợi và thằng Trương, tiếng xích sắt va vào nhau leng keng lạnh ngắt giữa màn mưa phùn buốt giá. Khách buôn Thăng Long, Phố Hiến cùng dân làng Mái đồng loạt vỗ tay reo hò vang dậy cả khúc sông.

Thằng An đứng nép bên cụ cố, lòng nhẹ bẫng như trút được tảng đá ngàn cân đè nặng suốt mấy tuần trăng. Nó ngước nhìn cụ Nhượng, thấy khóe mắt đùng đục của cụ khẽ rung rưng, chòm râu cước rung nhè nhẹ theo từng hơi thở sâu thanh thản.

Bỗng nhiên, giữa lúc hai tên lính tuần đang lôi xích sắt toan áp giải đi, Quản Lợi bất thần vùng vẫy hết sức bình sinh. Gã dập mạnh hai đầu gối xuống bùn lầy, lê từng bước nặng nề hướng thẳng về phía bậc thợ cả bách niên. Chiếc gông gỗ đè trĩu đôi vai béo tốt, gã ngẩng khuôn mặt nhầy nhụa nước mắt lẫn bùn non nhìn cụ Nhượng, run rẩy cất tiếng van lơn khản đặc — Cụ Cả ơi… Cụ Biền ơi! Tôi biết tội tày trời rồi… Tôi lạy cụ, xin cụ rủ lòng thương mở cho tôi một con đường sống để chuộc lại lỗi lầm…