Chương 1: Lệnh Lên đường

Tệp bìa kẹp văn bản điều động khẩn cấp từ Viện Khảo cổ đập xuống mặt bàn gỗ lim vang lên tiếng cạch khô khốc.

Hà Giang Kỳ miết ngón tay lên mép giấy còn vương mùi mực in: “Đình chỉ thi công gói thầu mở rộng đường qua xã Mã Tâu. Yêu cầu tổ công tác có mặt trước mười bảy giờ.”

Bản tường trình gửi kèm vắn tắt: sáng nay, mũi khoan địa chất đâm thủng lớp đá móng dưới gian thánh đường nhà thờ đá Mã Tâu rồi sụp hẫng vào khoảng trống ngầm. Ngay sau đó, dàn máy khoan kẹt cứng trong cơn rung chấn bất thường từ lòng đất. Nhóm thợ đá bản địa vứt bỏ đồ nghề, tháo chạy tán loạn và kiên quyết không chịu quay lại.

Trần Minh Văn kéo khóa chiếc túi bạt chuyên dụng, ngẩng đầu qua cặp kính gọng đồi mồi “Mày xem kỹ chưa? Đội mở đường khẳng định đây không phải hốc đá tự nhiên. Đáy mũi khoan dính vữa vôi trộn mật mía — dấu vết xây dựng từ thời thuộc địa.”

“Thì sao?” Kỳ ngắt lời, giọng đanh gọn. Cô kiểm tra va ly đồ nghề: bay thép, thước dây, hộp mẫu và chiếc đèn huỳnh quang. “Căn hầm cũ của giáo xứ thôi. Mấy tay cai thầu đụng phải túi khí hang đá rồi tự dọa mình.”

“Thực ra thì... nghe nói rung chấn dưới đó đều đặn lắm,” Văn hạ giọng. “Không giống sụt lún cơ học. Dân quanh vùng bảo lòng đất đang trở mình.”

Kỳ không đáp. Cô khóa nắp va ly, bước lại góc phòng.

Dưới đáy ngăn kéo khóa kín là cuốn sổ tay điền dã bọc da sờn rách năm 2000 của cha cô — Tiến sĩ Hà Minh Thành. Mười chín năm trước, ông mất tích trong chuyến điền dã vùng biên rồi bị kết luận vội vã là tử nạn do ngã vực ở Sơn La. Suốt mười chín năm, kết luận sơ sài ấy như chiếc dằm cắm sâu vào tâm can Kỳ.

Kỳ lật lớp bìa mốc. Phần lớn trang ruột bị xé nham nhở, chỉ sót lại góc dưới một trang ố vàng vẽ sơ đồ địa tầng bằng mực chống ẩm. Cạnh tọa độ trắc địa vẽ tay là dòng chữ mờ: “Thung lũng Mã Tâu — móng vòm đá phiến.”

Đầu ngón tay Kỳ khựng lại. Tọa độ của cha cô hai mươi năm trước trùng khớp điểm khoan của công trình hiện tại.

“Kỳ? Xong chưa mày? Xe nổ máy rồi,” tiếng Văn giục ngoài hành lang.

Kỳ khép cuốn sổ, nhét sâu vào túi trong áo khoác dã chiến.

“Đi.”

Cỗ xe hai cầu gầm rú chồm lên những khúc cua tay áo gắt gao của dốc Bắc Sum, đâm thẳng vào màn sương mù xám đục của cao nguyên đá.

Ngoài cửa kính, những triền núi đá vôi lởm chởm gai đá tai mèo chìm trong mưa phùn buốt giá. Càng lên cao, không khí càng đặc quánh, mang theo vị mặn chát của khoáng chất và mùi ngai ngái của đá ngậm sương.

Văn siết vô lăng, hai mắt căng ra nhìn vệt đèn pha vàng vọt chém vào màn sương “Theo lý mà nói, nếu chỉ là hầm ngầm thì việc gì Sở Văn hóa phải phát lệnh khẩn cấp cấp tỉnh? Nghe đâu bà Cúc bên Phòng Di sản phải trực tiếp ký văn bản hoãn nổ mìn.”

Kỳ tựa đầu vào thành ghế bọc nỉ, ánh mắt găm thẳng vào khoảng xám xịt phía trước “Tuyến đường này là dự án trọng điểm. Họ không cần khảo sát, chỉ muốn Viện ký biên bản xác nhận căn hầm vô giá trị để ủi phẳng trong bốn mươi tám giờ.”

“Thế nếu nó có giá trị thật thì sao?” Văn liếc nhìn cô.“Thì phải bảo tồn bằng số liệu thực tế, không phải bằng lời đồn đại,” Kỳ đáp, ngón tay ấn nhẹ lên cộm sổ tay trước ngực.

“Mày lúc nào cũng cứng nhắc,” Văn thở dài. “Cơ mà nhà thờ Mã Tâu xây từ năm 1907 đến năm 1912, hơn một thế kỷ trơ trọi trên vách núi, sao bấy lâu nay không ai nhắc đến chuyện có hầm ngầm?”

“Thời đó người Pháp thường làm hầm mộ giáo sĩ hoặc hầm chứa đồ lễ,” Kỳ đáp phẳng lặng. “Nhiều nơi bị bỏ hoang hoặc niêm phong hồ sơ, người ta không biết vì chưa ai có lý do đục sàn đá lên.”

“Mong là thế,” Văn đạp ga vượt qua bãi đá dăm sạt lở. “Nhưng đám thợ ở Đồng Văn ăn ngủ trên đá từ nhỏ. Thứ làm họ sợ đến mức vứt đồ nghề tháo chạy thì không thể xem thường.”

Chiếc xe vượt thêm hai mươi cây số đường đèo men theo khe vực hút gió. Khi ráng chiều lịm hẳn sau những đỉnh chóp đá tai mèo, cỗ xe nghiền qua lớp sỏi vụn rồi dừng lại trước khoảng sân hoang phế.

Trước mặt họ, nhà thờ đá Mã Tâu hiện ra giữa màn sương chiều bảng lảng.

Ngôi giáo đường cổ sừng sững trên mỏm đá hình móng ngựa chênh vênh ở độ cao hơn một ngàn bốn trăm mét. Ba bề là vực sâu thăm thẳm, chỉ có dải đất hẹp nối từ đường mòn vào cổng vòm. Những khối đá xám xếp khít mạch bằng vữa vôi trộn mật mía đã ngả màu đen kịt vì rêu phong. Tường đá dày cộp toát lên vẻ thâm nghiêm, nặng trềnh trệch. Các ô cửa sổ hẹp mang hình vòm Romanesque tối om, sâu hoắm như hốc mắt nhìn xoáy vào khoảng không.

Khu vực mở đường nằm sát mé vách phía đông. Cỗ máy khoan bánh xích bị bỏ chơ vơ bên đống đất đá, cần khoan cắm ngập sát chân móng. Rào chắn xiêu vẹo, dây cáp vứt lăn lóc. Gió từ thung lũng thốc lên mỏm đá, cuốn theo mùi dầu máy khét lẹt hòa lẫn hơi lạnh của đá vôi.

Tuyệt nhiên không một bóng người. Sự vắng lặng ở đây mang vẻ ngưng đọng nặng nề, căng cứng như sợi dây cung kéo quá cữ.

Kỳ bước xuống xe. Gió buốt quất vào mặt khiến làn da trắng xanh của cô se lại. Cô kéo cao cổ áo khoác, siết quai túi đồ nghề rồi bảo Văn “Cầm đèn huỳnh quang và thước đo theo tao. Đi thẳng vào gian thánh đường.”

Văn luống cuống ôm hộp thiết bị, vừa bước xuống bậc xe vừa ngước nhìn lên tháp chuông bằng đá nhô cao trên nền trời tím thẫm “Mày có ngửi thấy mùi gì không, Kỳ? Không chỉ có mùi dầu máy đâu... Có mùi gì gắt lắm, như mùi nhựa thông quyện với bột khoáng.”

“Vào trong rồi sẽ rõ,” Kỳ bước nhanh qua cổng vòm rêu phong, mắt quét một lượt trên những rãnh nứt chân tường.

Hai người tiến đến thềm đá. Lối vào tối om, hơi lạnh khô khốc từ bên trong phả ra, khác hẳn độ ẩm ướt của sương mù bên ngoài.

Đúng lúc Kỳ đặt chân lên bậc thềm đá đầu tiên, một thanh âm kỳ quái vang lên từ phía trên đỉnh đầu.

Âm thanh bắt đầu bằng chuỗi nghiến rít chói tai của kim loại bị vặn xoắn lâu ngày. Trên đỉnh tháp chuông bằng đá xám, sợi cáp thép giữ quả chuông đồng đúc năm 1909 hoen gỉ bất ngờ đứt phựt.

Khối đồng nặng trịch trượt khỏi giá đỡ, lao bổ nhào qua khoảng không mù sương.

“Tránh ra!” Kỳ giật mạnh tay áo Văn, lôi anh lùi lại sau hàng cột đá.

Quả chuông chao đảo, va đập cực mạnh vào vách đá phiến của tháp chuông.

Một tiếng ngân nặng nề vang lên, rền rĩ dội vào vách núi sâu thăm thẳm. Âm thanh nghẹt thở như tiếng thở dài từ cổ họng kim khí sau cả thế kỷ câm nín, làm rung chuyển nền đá dưới chân họ rồi tan biến vào màn sương xám lạnh.