Chương 3: Mảnh Sành Đổi Sắc

Khói xanh quẩn quanh miệng hố mang theo luồng khí cay xè xộc thẳng vào mũi. Đặng Khắc Thụ lập tức giơ vạt áo the lên che mặt, lùi liền ba bước, giọng the thé quát tháo — Cụ Hùng chớ có dại dột! Hơi độc quỷ thần đang bốc lên ngùn ngụt thế kia, chạm tay vào khéo rước họa sát thân, đui mù tàn phế! Mau tránh ra để gia nhân lấp đất táng qua loa rồi dời đi!

Bỏ ngoài tai lời đe dọa sặc mùi kích động của tên hào phú, cụ Hoa Thiệu Hùng khẽ gạt tàn khói đang vương trên chòm râu cước. Đôi mắt già nua của cụ rực sáng dưới ánh lửa bập bùng, bình thản đến lạ kỳ. Cụ trao chiếc gậy tre cho Trọng Lạc, đoạn xắn cao hai ống tay áo nâu sồng thô ráp — Lạc, cầm chắc ngọn đèn lồng cho ông. Chú Bản dạt bà con lùi lại vài bước, chớ để ai hít phải khói cay.

Nói đoạn, mặc cho đất lạnh sương buốt thấm qua lớp vải mỏng, cụ Hùng chống một tay lên bờ huyệt, từ tốn khom mình bước xuống lòng đất sâu chừng bốn thước. Đất dưới chân cụ ẩm ướt, nhưng kỳ quái thay, hơi ấm lại râm ran phả lên từ đáy hố, sôi réo những bọt bong bóng trắng nhờ nhợ bùng bục. Cụ cúi người, đôi bàn tay cả đời nhào nặn đất sét khẽ lần tìm trong làn khói nhạt, cẩn trọng nhặt từng mảnh tiểu sành vừa nứt toác.

Mảnh gốm sành vừa chạm vào lòng bàn tay đã truyền tới một cảm giác bỏng rát bất thường. Cụ Hùng nén cơn ho vì mùi khói hăng hắc, cẩn thận vớt thêm ba mảnh gốm vỡ to bằng bàn tay người lớn rồi trèo ngược lên miệng huyệt.

Dưới ánh sáng vàng rực hắt ra từ chiếc đèn lồng chắn gió của Trọng Lạc, cụ Hùng đưa mảnh sành lên sát tầm mắt. Bằng kinh nghiệm bốn đời gắn bó với đất và lửa, lão nghệ nhân khẽ rùng mình. Lớp men da chuối bí truyền của xóm gốm Cổ Lũy vốn óng ả, trơ bền tuyệt đối trước gió mưa và hàn khí lòng đất, lúc này đây lại bị ăn mòn loang lổ. Mặt ngoài mảnh sành sủi lên những mụn rộp li ti, sắc vàng mật ong biến thành màu xám đỏ kỳ dị, tựa như da thịt bị lửa độc thiêu đốt. Cụ Hùng khẽ miết ngón tay cái chai sần qua thớ gốm, lớp cốt đất sét bãi bồi vốn dẻo dai bỗng bở tơi, giòn rụm từ đáy ngoài ăn thấu vào tận trong ruột.

Cụ thầm nhủ: “Nước sông hay sương muối ngàn năm cũng không thể làm cốt sét bãi bồi nung chín hóa giòn thế này. Đây là sức nóng cực độc nung ép từ bên ngoài vào!”

Thấy cụ Hùng chăm chú săm soi mảnh vỡ mà không hề sợ hãi quỷ thần, Lý trưởng Đinh Cửu đưa mắt liếc Đặng Khắc Thụ rồi sốt sắng bước xộc tới. Lão Lý giơ bàn tay gầy guộc toan giật phắt mảnh sành trên tay cụ già — Đã bảo là quỷ quở đất cắn, cụ giữ mấy mảnh đồ gở này làm gì cho uế tạp! Đưa đây để tôi ném xuống sông Cả cho tiệt nọc tai ương!

“Keng!”

Một tiếng kim loại va chạm khô khốc chát chúa vang lên giữa đêm đông. Cây côn sắt tuần đinh của Đỗ Văn Bản đã vung ra, chặn ngang trước ngực Lý trưởng Đinh Cửu như một bức tường thép. Ánh mắt viên tuần đinh trưởng quắc lên đanh thép — Bác Lý trưởng giữ cho nghiêm phép làng! Hiện trường mồ mả người chết nứt vỡ chưa rõ nguyên do, cụ Hùng đang xem xét dấu vết để tìm cách cứu vãn phúc ấm cho bà con. Chưa có lệnh của tuần đinh và sự đồng thuận của thân nhân, ai dám hủy hoại đồ vật dưới huyệt?Đinh Cửu bị thanh côn sắt ép lùi hai bước, mặt mày tím tái vì nghẹn lời, chỉ biết hậm hực lùi lại cạnh Bá hộ Thụ.

Trọng Lạc vội vã trải chiếc khăn vải chàm sạch sẽ xuống bãi cỏ may, cẩn thận đón lấy từng mảnh gốm vỡ từ tay ông nội đặt vào trong, giọng run run nghẹn ngào — Ông ơi, men da chuối nhà mình nung ba ngày ba đêm trong lò rơm nếp, sao dưới đáy hũ lại biến thành màu tro xám đỏ quái gở thế này? Chẳng lẽ… đất gò này có độc thật sao ông?

Cụ Hùng khẽ lắc đầu, đặt một ngón tay lên môi ra hiệu cho cháu nuôi bình tĩnh. Cụ ngước mắt nhìn quanh bãi tha ma, nơi gió sông thổi lồng lộng làm lay giật những dải khăn trắng tưởng niệm của thân nhân hai họ Trần, Lê.

Nhận thấy mưu đồ giật mảnh gốm bất thành, Đặng Khắc Thụ khẽ nhếch mép cười khẩy. Lão phẩy mạnh chiếc quạt xếp, bước lên nửa bước, ngón tay trỏ đeo chiếc nhẫn ngọc bích to bản chỉ thẳng vào bọc khăn vải của Trọng Lạc, cất giọng the thé đầy nọc độc — Ha ha! Làng nước trông cho rõ đấy nhé! Xưa nay ai cũng khen ngợi lò gốm họ Hoa tay nghề khéo léo, nhưng khéo đến đâu thì gốm rởm vẫn hoàn gốm rởm mà thôi! Rõ ràng là lò nhà cụ Hùng tham công tiếc việc, bớt củi thiếu than, dùng bùn non pha tạp nên men không chín tới. Nay đem chôn xuống đất ẩm gặp chút hơi sương lạnh liền nứt toác đáy, làm kinh động đến tận xương cốt người chết!

Lời quy kết độc địa của tên phú hào như gáo nước lạnh tạt thẳng vào đám đông. Tiếng xì xào, bàn tán lập tức rộ lên giữa sương đêm. Mấy người họ Trần, họ Lê nhìn nhau ngơ ngác, ánh mắt nửa ngờ vực nửa hoang mang bắt đầu dồn cả về phía hai ông cháu họ Hoa — Hay là… hũ nung non lửa thật hả các bác?

— Chết thật, mồ mả ông bà mà dùng phải đồ làm ẩu thì con cháu lụn bại cả đời mất thôi…

Trọng Lạc uất nghẹn đến đỏ hoe hai mắt, hai nắm tay siết chặt định bước lên cãi lại thì bàn tay ấm áp, thô ráp của cụ Hùng đã đặt lên vai chàng trai trẻ. Cụ Hùng đứng thẳng lưng, ngọn gió bấc thổi tung mái tóc bạc phơ như cước. Ánh mắt cụ nhìn xoáy vào Đặng Khắc Thụ, cất giọng trầm tĩnh, vang rền như tiếng chiêng đồng — Thau đồng hay vàng mười, đem thử lửa ắt biết. Men da chuối bốn đời nhà họ Hoa này có làm dối làm ẩu hay không, chân tướng rốt cuộc nằm ở bàn tay thợ gốm hay lòng dạ kẻ gian manh, nội trong ba ngày nữa lão sẽ cho cả làng Cổ Lũy thấy tường tận!

Nói xong, cụ Hùng cúi xuống thắt chặt nút bọc khăn vải chàm đựng những mảnh sành xám đỏ gắt mùi khét. Dưới bóng tối mịt mùng của gò Mã Vôi, nỗi hoang mang của dân làng nghèo vẫn trĩu nặng trong từng ánh mắt, đè nặng lên đôi vai gầy và thanh danh tám mươi năm của người nghệ nhân già.