Chương 6: Cây Trúc Mun Chống Đất

Bàn tay phốp pháp của Diệp Thừa Tông đang chực chộp lấy chùm chìa khóa đồng bên cạp quần em trai bỗng khựng lại giữa chừng. Tiếng gậy trúc gõ trên đá xanh tuy không quá lớn, nhưng từng nhịp từng nhịp buông xuống lại khiến sống lưng người nghe phát lạnh.

Lão thái quân Diệp Thục Đoan chầm chậm bước qua ngưỡng cửa hậu viện. Bà mặc tấm áo cánh màu nâu sồng giản dị, mái tóc bạc như cước búi gọn gàng cài chiếc trâm gỗ mun trơn nhẵn, lưng dẫu hơi còng theo năm tháng nhưng bước đi vẫn vững chãi tựa gốc lim già bên bến Lạc Thủy. Đôi mắt già nua phẳng lặng như mặt gương hồ thu, đưa một vòng bao quát khắp khoảng sân nồng nặc mùi chua khét, dừng lại giây lát nơi bàn tay lơ lửng của Thừa Tông rồi lướt qua người con thứ đang quỳ mọp dưới chân chum sành.

Các vị bô lão và thợ cả vội vàng chắp tay nghiêng mình “Lão thái quân vạn an.”

Diệp Thừa Tông giật thót, vội rụt tay về vạt áo the, nét mặt đanh lại nhưng giọng điệu lập tức đổi sang vẻ vồn vã cung kính “Mẫu thân... Sao người lại ra tận đây? Gió sớm còn lạnh, nơi này lại vừa xảy ra chuyện tày đình, để con lo liệu là được rồi.”

Cụ Đoan không đáp lời con trưởng, cũng chẳng liếc nhìn vẻ bối rối giả lả ấy. Bà khẽ phất nhẹ ống tay áo, cất giọng trầm ấm mà rành rọt “Cả cái xưởng nhuộm rộn rạo tiếng quát tháo át cả tiếng chày nện vải ngoài bến, già này sao có thể ngồi yên trong gian nhà tổ? Các vị bô lão và thợ cả sáng sớm bớt chút thời giờ ghé qua xưởng, Diệp gia chưa kịp dâng tuần trà nóng đón tiếp, để chư vị phải ngửi thứ mùi khó chịu này, ấy là lỗi của nhà chúng tôi.”

Các cụ bô lão nghe lời ấy liền vội vàng chắp tay xua đi: “Lão thái quân quá lời rồi, việc phường vải là việc chung, chúng tôi cũng chỉ vì tiếc mẻ lụa mẫu tiến cống.”

Cụ Đoan khẽ gật đầu, cắm mũi gậy trúc mun xuống kẽ gạch, từng bước khoan thai tiến thẳng tới miệng chum số bảy. Mùi chua khét bốc lên hăng nồng làm cay xè sống mũi, mặt nước chàm sánh đậm thường ngày giờ đây biến thành một lớp váng xám xịt, sủi những bọt khí nhỏ li ti đục ngầu tựa mắt cá ươn.

Khắc Khiêm vẫn quỳ bên thành chum, hai bàn tay run rẩy bấu chặt gấu quần vải thô, đầu gục xuống không dám ngẩng lên “Mẹ... con bất tài, làm hỏng men mẹ của tổ tiên truyền lại...”

“Đứng dậy.” Cụ Đoan buông hai tiếng nhẹ tênh nhưng dứt khoát.

Khắc Khiêm run rẩy ngước mắt lên, thấy ánh nhìn nghiêm nghị của mẹ thì vội gạt nước mắt, chật vật vịn thành sành đứng dậy, lùi sang một bên nhưng hai vai vẫn trĩu xuống vì hổ thẹn.

Thanh Nhàn nhanh nhẹn đón lấy chiếc gậy trúc mun từ tay bà nội. Cụ Đoan cúi xuống, nhấc chiếc gáo dừa có cán tre dài gác trên vách chum, cẩn thận múc một vệt nước chàm nổi váng đưa lên ngang tầm mũi. Bà nhắm hờ hai mắt, khẽ hít một hơi dài để phân định từng luồng hơi ngai ngái bốc lên. Đôi mày bạc khẽ chau lại, bà nhúng đầu ngón trỏ vào lòng gáo, chạm nhẹ giọt nước đục lên đầu lưỡi rồi lập tức nhổ xuống rãnh thoát nước.

Sân sau im phăng phắc, chỉ còn tiếng gió lùa qua những dải sào tre phơi lụa rỗng không xào xạc. Mọi ánh mắt đều đổ dồn vào từng cử chỉ từng trải của người phụ nữ đã sáu mươi năm gắn bó bên bể nhuộm.

Cụ Đoan dùng vạt khăn lau ngón tay, mắt sáng quắc nhìn thẳng vào mấy vị bô lão, rành rẽ cất lời “Nước chàm úng nước mưa thì men chỉ nhạt màu, bọt tan nhanh và mặt nước chuyển màu tro xanh rêu, vị chát đắng thoang thoảng. Đằng này, nước chua khét lẹt, rát buốt nơi đầu lưỡi, bọt sủi xám xịt không tan, đáy chum lại ấm nóng khác thường. Đây là chứng tích của vôi sống nung cay bị dìm thẳng vào lòng nước men đang độ ngấu.”

Lời vừa dứt, khắp sân sau vang lên những tiếng xì xào kinh ngạc. Mấy bác thợ cả đưa mắt nhìn nhau, một vị bô lão giật mình thốt lên “Vôi sống? Thế thì là có kẻ cố ý rắp tâm bỏ độc hại bể men rồi!”Gương mặt Diệp Thừa Tông thoáng biến sắc, khóe mi giật nhẹ một cái, bàn tay nắm cây gậy gỗ sơn then bất giác siết chặt lại. Cố giữ vẻ đường hoàng, Thừa Tông cất giọng the thé át đi “Mẫu thân! Người chớ quá tin vào mấy lời xét đoán lúc vội. Rõ ràng chú Khiêm trông nom sơ sài, biết đâu vôi quét tường bể từ dạo trước tróc lở rớt vào? Dù là cớ gì thì mẻ men cống phẩm cũng hỏng sạch, hạn nộp cho phủ Trấn thủ chỉ còn mười mấy ngày. Con thiết nghĩ, giờ phải tức tốc thu hồi chìa khóa kho vải và quyền trông coi của chú Khiêm, giao cả xưởng về một mối cho con điều hành thì mới mong gom đủ vải mộc, cầu viện phường khác mua lại nước cốt men!”

“Bác cả nói vậy là muốn dồn cha cháu vào chỗ chết!” Thanh Nhàn uất ức lên tiếng, đôi mắt hoe đỏ: “Bể chàm này cha cháu tỉ mẩn nuôi từng gáo nước tro, vôi tường quét từ ba năm trước đã hóa đá câm, sao bỗng dưng rớt xuống làm nóng cả đáy chum được?”

“Cháu Nhàn!” Cụ Đoan trầm giọng ngắt lời. Thanh Nhàn cắn môi, cúi đầu lùi lại sau lưng bà nội.

Lão thái quân quay người lại, đối diện với người con trưởng. Ánh mắt bà không có giận dữ lôi đình, chỉ có một nỗi lạnh lẽo thăm thẳm xuyên thấu tâm can, khiến nụ cười gượng gạo trên mặt Thừa Tông dần đông cứng lại.

“Thằng Tông,” cụ Đoan mở lời, giọng từ tốn nhưng đanh thép tựa tiếng chày nện đá, “Con là anh cả trong nhà, chưa rõ đầu đuôi ngọn ngành đã vội vã kéo người ngoài về hùa nhau đòi tước quyền em ruột. Khắc Khiêm trông nom ba mươi sáu chum chàm suốt hai mươi năm qua, từng thớ lụa ngấm sắc xanh ra khỏi cổng Ngũ Nhã này chưa từng phụ lòng tổ tiên. Lời con nói là vì danh dự Diệp gia, hay là nóng lòng muốn giật lấy chùm chìa khóa?”

Thừa Tông toát mồ hôi hột, vội khom lưng phân trần “Mẫu thân dạy quá lời... Con... con cũng chỉ vì lo lắng cho đại cục dòng họ, sợ triều đình quở phạt...”

“Việc của triều đình, Diệp gia ắt có cách gánh vác. Nhưng nếp nhà không thể loạn, gia phong không thể để một kẻ hồ đồ làm lung lay.” Cụ Đoan chống mạnh gậy trúc xuống đất, âm thanh khô khốc vang dội khắp bốn phía. “Chừng nào già này còn thở, cái xưởng nhuộm này chưa đến lượt con tự tiện định đoạt! Trước mặt các vị bô lão hôm nay, ta tuyên bố: chuyện ba chum men mẹ bị hủy hoại, ta sẽ đích thân tra xét rõ ngọn nguồn từng chân tơ kẽ tóc. Kẻ nào làm sai, kẻ nào rắp tâm phá hoại cơ nghiệp tổ tiên, người đó sẽ phải quỳ trước từ đường chịu gia pháp nghiêm trị!”

Mấy vị bô lão gật gù tán đồng “Lão thái quân anh minh. Chuyện có uẩn khúc, chớ nên vội vàng kết tội.”

Thừa Tông cắn răng, sắc mặt tái xám nhưng không dám cãi lại nửa lời, đành cúi đầu vâng dạ qua kẽ răng.

Quay sang người con thứ, cụ Đoan dịu giọng hơn đôi chút nhưng vẫn giữ vẻ nghiêm cẩn “Khắc Khiêm, con dù không có tâm hại nghề, nhưng để xảy ra sơ suất ngay trong đêm mưa cũng là có phần thiếu cảnh giác. Tạm thời con cứ ở yên trong xưởng, giữ nguyên hiện trường ba chiếc chum số sáu, số bảy và số tám, không được đổ bỏ giọt nước nào, cũng không cần thanh minh nhiều lời. Lòng ngay thì bóng thẳng, cây có cội thì gió dập chẳng nghiêng.”

Khắc Khiêm nghẹn ngào chắp tay: “Dạ, con xin vâng lời mẹ dạy.”

“Nhàn, con mang gáo dừa cất đi, theo bà dọn dẹp quanh các góc sân và kiểm tra lại rãnh nước ngầm.” Cụ Đoan dặn dò cháu gái, rồi quay sang chắp tay tiễn khách: “Làm phiền các vị bô lão và thợ cả đã nhọc lòng qua xưởng. Khi nào chân tướng sáng tỏ, già này sẽ đích thân mời rượu tạ lỗi.”

Mọi người biết ý, lục tục chắp tay cáo lui ra cổng trước. Diệp Thừa Tông đứng chôn chân giữa sân, tiến thoái lưỡng nan, ánh mắt lấm lét nhìn sang hướng khác hòng che giấu nỗi bất an đang cuộn trào trong ngực. Ông ta vội vàng xoay người, chống gậy toan cất bước tập tễnh rời khỏi hậu viện.

Chính khoảnh khắc Thừa Tông bước vội qua bờ rãnh gạch, vạt áo the mận chín khẽ tung bay theo cơn gió sớm. Ánh mắt Lão thái quân Diệp Thục Đoan vô tình hạ thấp xuống, dừng lại nơi cổ chân người con trưởng.

Nơi mép chiếc ủng gấm thêu chỉ bạc đắt tiền của Thừa Tông, bên dưới lớp bùn đất nhão nhoét chưa kịp khô sau đêm mưa giông, lộ ra một vệt chàm xanh sẫm dính chặt, bết vào thớ gấm tựa một vết chàm ma quái.