Chương 10: Mười Tám Thoi Long Cốt

Lời răn dạy của ông nội vẫn còn ngân vang giữa thinh không tĩnh lặng của buổi hoàng hôn, đọng lại trong lòng Chử Minh Viễn như một lời thề non nước. Đêm ấy, ánh trăng vằng vặc rọi xuống khoảng sân gạch, dát bạc lên khối cối đất nén đầm chắc. Minh Viễn ngồi xếp bằng bên chõng tre, trước mặt là ngọn đèn dầu lạc leo lét và mười tám thoi dăm gỗ nghiến “Thập Bát Long Cốt”.

Gió bãi bồi thổi qua rặng cúc tần xào xạc. Minh Viễn hít một hơi thật sâu để định tâm, rồi nhấc chiếc chàng thợ mộc bén ngót đã được liếc trên đá mài mịn đến sáng choang. Thoi gỗ nghiến đầu tiên được kẹp chặt vào cữ gỗ lim. Sau ba mươi năm ngâm mình dưới đáy bùn ao ngấu, thớ gỗ ánh lên sắc tím đen sẫm, đặc quánh và tỏa ra hơi lạnh thấu xương.

“Xoèn xoẹt… xoẹt…”

Mũi chàng thép sắc lẹm ăn vào thớ gỗ đanh cứng, gọt ra từng dải phoi mỏng tang như cánh ve sầu. Mỗi nhát đẩy chàng đòi hỏi sự hòa quyện trọn vẹn giữa sức mạnh bả vai và sự khéo léo nơi mười đầu ngón tay. Minh Viễn nín thở, mắt không rời mép vát. Thoi dăm cối không thể đẽo phẳng lì như then cửa, mà phải vát nghiêng một góc tựa cánh chim nhạn chao nghiêng giữa gió mùa. Góc nghiêng ấy chính là linh hồn của chiếc cối: vừa đủ để ghì chặt vỏ trấu bửa đôi, nhưng lại phải đủ độ lướt để hạt gạo ngọc lọt qua êm ái mà không bị gãy gập phôi mầm.

Cụ Chử Đình Luân đứng sừng sững bên cạnh, bóng cụ đổ dài dưới ánh trăng. Ánh mắt tinh tường của bậc đại tông sư dõi theo từng đường thép lướt trên mặt gỗ.

“Khựng lại một khắc!” Tiếng cụ Luân đột ngột cất lên, trầm đục nhưng dứt khoát.

Minh Viễn ngừng tay đục, trán rịn mồ hôi: “Thưa ông, con lỡ tay ăn sâu quá chăng?”

Cụ Luân bước lại, đón lấy thoi dăm gỗ, đưa ngón tay cái chai sạn miết dọc theo rãnh thoát trấu vừa thành hình. Đầu ngón tay cụ dừng lại ở khoảng một phần ba thân dăm “Rãnh trấu này chưa thông. Đoạn đuôi thoi còn hơi gợn nửa sợi tóc. Con nóng vội muốn mau xong nên nhát đục cuối hơi chúi mũi xuống. Gỗ nghiến đanh cứng như thép nguội, chỉ cần một gợn nhỏ này thôi, lúc cối xoay tròn nghìn vòng, vỏ trấu sẽ nghẽn lại, cọ xát sinh nhiệt làm nóng buồng cối. Đưa chàng hơi ngửa ra một phân, nương theo chiều thớ mà lướt nhẹ.”

“Dạ, cháu đã hiểu.” Minh Viễn kính cẩn thưa.

Anh hít một hơi dài, điều hòa nhịp thở. Chiếc chàng thép lại áp vào mặt gỗ. Lần này, Minh Viễn không chỉ dùng sức cánh tay, mà dồn toàn bộ tâm trí vào cảm giác nơi đầu ngón tay. Từng nhát gọt trở nên uyển chuyển, nhịp nhàng như tơ lụa. Phoi gỗ xoăn tít rơi xuống chân chõng.

Thời gian chầm chậm trôi qua từng khắc. Khi thoi dăm thứ mười tám được đẽo xong, trời đã tang tảng rạng đông. Sương sớm đọng giọt trên vành cạp tre, làm ướt đẫm mái tóc của hai ông cháu. Dưới ánh sáng ban mai hồng rực, mười tám thoi dăm trên và mười tám thoi dăm dưới nằm ngay ngắn trên chiếc chiếu cói, bóng loáng, nhẵn thín và đều tăm tắp như những chiếc răng lược bằng đồng đen.

Minh Viễn cầm chiếc vồ gỗ nhỏ, bắt đầu tra từng thoi dăm vào các rãnh chừa sẵn trong khối đất nén “Tam Thổ Quy Nhất”.

“Cốc… cốc… cạch!”

Tiếng gõ chêm dăm vang lên giòn giã. Kỳ diệu thay, nhờ lớp đất sét gan gà trộn tro trấu và mật mía có độ đàn hồi tự nhiên, từng thoi gỗ nghiến lún sâu vào lòng đất nén, bám chặt khăng khít không một kẽ hở. Khi thoi cuối cùng ăn khớp hoàn hảo vào mặt cối, toàn bộ hàm răng dăm xòe ra hình cánh nhạn uốn lượn, phẳng phiu đến mức đặt một hạt thóc lên cũng không hề nghiêng lệch.

Minh Viễn thở phào, niềm tự hào dâng trào trong lồng ngực “Thưa ông, mười tám thoi Long Cốt đã vào cối êm ru, không lệch một phân li nào!”

Cụ Luân khẽ mỉm cười, gật đầu khen ngợi. Đúng lúc ấy, ngoài ngõ bỗng vang lên tiếng bước chân vội vã. Cánh cổng tre bật mở, Mai Nương bước vào sân xưởng, hơi thở còn dồn dập. Nàng mặc bộ áo tứ thân màu nâu sồng, tay cắp một chiếc rổ mây phủ khăn điều, bên trong bốc lên mùi thơm dịu của cơm nắm muối vừng.Gương mặt thanh tú của Mai Nương thoáng nét âu lo, đôi mắt lá dong mở to nhìn hai ông cháu họ Chử “Cụ Chử! Minh Viễn huynh! Hai người mau ăn tạm miếng cơm cho ấm bụng, con có chuyện hệ trọng phải báo ngay!”

Minh Viễn vội buông chiếc vồ gỗ, lau đôi bàn tay dính bụi đất vào vạt áo rồi bước tới “Mai Nương, có chuyện gì mà sáng sớm em đã hớt hải chạy sang thế này?”

Mai Nương đặt chiếc rổ mây lên chõng tre, giở tấm khăn điều để lộ hai nắm cơm trắng tinh bọc lá dong, giọng nàng hạ thấp nhưng run lên vì giận dữ “Lão Trần Bá Hộ lại giở trò đê tiện rồi! Tối qua, cha em đi giao thiệp ở thương cảng thì nghe được tin dữ từ đám sai nha thân tín. Lão Trần đã ngấm ngầm mang năm mươi lạng bạc đến dinh của Đề đốc ty Lương Đốc, ép nha môn phải sửa đổi điều lệ giống thóc thi đấu trong ngày sát hạch!”

Bàn tay Minh Viễn vô thức siết chặt chiếc chàng thợ mộc, khớp ngón tay kêu răng rắc “Sửa đổi giống thóc? Chẳng phải chiếu lệnh của Khâm sai đại nhân đã định rõ là dùng thóc nếp thơm của vựa kho Sơn Nam hay sao?”

“Bọn chúng viện cớ kho quân lương biên ải cần tích trữ loại hạt cứng cáp để chống mối mọt dài năm, nên ty Lương Đốc đã chấp thuận đổi sang một trăm hộc thóc lúa trời bãi rậm!” Mai Nương cắn chặt môi, mắt rực lửa căm hờn. “Thóc lúa trời vỏ giáp dày cộp ráp như da cóc, hạt lại cứng quắt như sỏi đá, xưa nay dân bãi chỉ dùng cối đá giã vỡ cho trâu bò ăn giáp hạt. Pierre Dubois và Trần Bá Hộ tính toán rằng máy sắt Cự Lôi Xa của chúng có bánh răng kim khí cực mạnh mới nghiền nổi, còn vành cối tre dăm gỗ của làng ta hễ chạm vào loại thóc này sẽ bị mẻ dăm, vỡ cạp ngay từ vòng đầu!”

Nghe xong, lồng ngực Minh Viễn phập phồng giận dữ. Bọn gian thương ngoại bang quả thực hiểm độc cùng cực, một mặt dùng thế lực quan trường chèn ép, mặt khác lại dùng quỷ kế để triệt hạ đạo nghề cổ truyền. Anh quay sang nhìn ông nội, giọng đanh lại “Thưa ông, bọn chúng quá trơ tráo! Thóc lúa trời cứng như sắt vụn, liệu dăm nghiến…”

Cụ Luân vẫn đứng đó, tà áo thô bay nhẹ trong gió sớm. Nghe tin dữ, gương mặt râu tóc bạc phơ của bậc tông sư tám mươi sáu tuổi không hề có lấy một gợn sóng kinh hoàng. Cụ bước chậm rãi lại bên miệng cối vừa hoàn thành, bàn tay gầy guộc đầy vết chai sạn lướt nhẹ trên hàng dăm nghiến Thập Bát Long Cốt.

Một nụ cười thâm trầm, ngạo nghễ bừng lên trên khóe môi cụ Luân. Ánh mắt cụ sáng quắc, rực lên vẻ uy nghi của một đời thợ cả từng nếm trải trăm ngàn dâu bể “Khách phương xa tự đắc cậy sức mạnh sắt thép thô bạo, lại tưởng ai cũng lấy cứng chọi cứng như phường hung đồ. Thóc lúa trời vỏ dày tựa giáp sắt, nếu dùng trục kim khí nghiền ép c**ng b*c thì chỉ tổ làm nát vụn hạt ngọc bên trong, ma sát nóng rực ắt làm khét dầu, cháy phôi gạo mà thôi.”

Cụ Luân khẽ cúi người, ngón tay điểm nhẹ lên góc nghiêng hình cánh nhạn của thoi dăm thứ mười tám. Tiếng gỗ nghiến ngâm bùn ba mươi năm ngân vang lanh lảnh tựa tiếng khánh đồng “Còn dăm nghiến của ta nương theo thế lượn cánh nhạn, mượn chính độ cứng của giáp trấu để gẩy tách đôi vỏ, lại có ruột đất nén Tam Thổ Quy Nhất làm đệm triệt rung, giữ mát buồng xay. Lũ gian thương muốn mượn đá ghè chân, nhưng chúng đâu ngờ chính một trăm hộc thóc lúa trời ấy sẽ là nhát búa bẻ gãy trục sắt của cỗ máy ngoại bang!”

Nhìn ánh mắt rực sáng niềm kiên định tuyệt đối của ông nội, nỗi hoang mang trong lòng Minh Viễn tan biến như mây khói. Anh nắm chặt quai cối, cùng Mai Nương hướng ánh nhìn rực lửa về phía thương cảng Phố Hiến xa xa, sẵn sàng cho ngày đại hội định đoạt vận mệnh của làng nghề.