Chương 9: Thăm Dò Ngách Đồi Hoang

Tiếng gõ lách cách của roi gân bò lên thanh nứa dội vào màn đêm nghe buốt rát. Cụ Ba Trình nín thở, bất động như một tảng đá xỉ than giữa bóng tối đặc quánh. Đôi mắt tinh tường của cụ dán chặt vào khe nứt vách bùn, nơi bóng lưng to béo của cai Đắc đang lắc lư dưới ánh trăng mờ.

Một luồng hơi men nồng nặc phả qua kẽ phên, kèm theo tiếng khạc nhổ bừa bãi. Cai Đắc lẩm bẩm chửi đổng “Mẹ kiếp, lũ mọi rợ ngủ như chết… Mai mà thiếu một xe goòng, tao dần cho nát xương.”

Bước chân hắn loạng choạng rời đi, tiếng sỏi lạo xạo xa dần về phía dãy chòi gác đầu xóm. Bấy giờ, c* Sắn mới khẽ thở hắt ra một hơi dài, lồng ngực vạm vỡ phập phồng run rẩy. Thầy giáo Sanh rụt rè luồn tay xuống ổ rơm, chạm vào mép cuốn sổ bọc vải gai nâu vừa kịp cất giấu an toàn.

Cụ Ba Trình đặt tay lên vai hai người trẻ, giọng trầm xuống như tiếng gió luồn đáy lò “Hắn say rượu đi tuần quấy quả thôi. Nhưng cái đuôi hồ ly đã ngửi thấy mùi rồi đấy. Chú Sanh cất kỹ cuốn sổ vào đáy túi, đừng để lộ vết mực. Còn việc sổ sách cứ để Mercier tới xử lý, việc sống chết trước mắt của hai trăm anh em ta là phải mở đường cho gió thở.”

Cụ dừng lại, ánh mắt rực lên tia sáng cương nghị “Hai tuần nữa thằng Renard sẽ cho nổ mìn phá vỉa đá cát kết ngách số 5. Túi khí ngầm ứ nghẽn chỉ chực bén một tàn lửa là nổ tung cả tầng âm bốn mươi. Đợi người ngoài vào cứu thì xương thịt ta đã thành tro. Già tính kỹ rồi, muốn thoát nạn, ta phải tự mở một giếng trời phụ nối từ vòm ngách số 4 đâm thẳng lên khe nứt sườn đồi hoang phía sau mỏ.”

Sáng chủ nhật, bầu trời vùng vịnh Bái Tử Long xám xịt màu chì, gió biển thổi từng cơn buốt lạnh vào bãi xỉ than. Đây là buổi hiếm hoi trong tuần phu than được phép ra bìa rừng và mép sóng nhặt củi khô, kiếm rau dại cải thiện bữa ăn kham khổ.

Cụ Ba Trình khoác chiếc bao tải rách, giắt cây thước thợ gỗ nghiến thật sâu vào cạp quần, ra hiệu cho c* Sắn xách chiếc rìu cùn rảo bước theo sau. Để tránh tai mắt bọn lính khố xanh gác bến than, hai cụ cháu men theo con đường mòn lởm chởm đá dăm ven chân sóng, vòng ngược lên sườn đồi hoang phía sau khu hầm lò.

Đồi hoang này vốn là vùng đá cát kết trơ trụi cằn cỗi, cỏ tranh mọc lút đầu gối xen lẫn những tảng đá mồ côi đen trũi trồi lên mặt đất. Đất dưới chân xốp ráp, rải rác những vỉa đá phong hóa nứt nẻ thành từng tầng bậc.

Cụ Ba dừng chân trên một triền dốc thoai thoải, đưa mắt đối chiếu phương vị của ống khói lò hơi mỏ than tít xa phía dưới. Cụ quỳ một chân xuống nền đất cỏ, rút cây thước gỗ nghiến ra khỏi cạp quần. Bàn tay gầy guộc nhưng vững vàng của cụ áp chuẩn xác cạnh thước dài một thước ta xuống mặt tầng đá cát kết nằm nghiêng, mắt nheo lại ngắm theo đường vạch ly khắc chìm.

“Sắn, lại đây giữ mốc này cho già,” cụ Ba trầm giọng gọi.

c* Sắn vội vàng chạy tới, bẻ vội một nhánh cây khô cắm xuống đất ghì chặt làm dấu. Chàng trai trẻ mở to mắt nhìn cụ già dùng một sợi dây gai nhỏ cột hòn sỏi làm quả dọi, thả thõng từ đầu thước xuống mặt vỉa “Bố Ba, mình đo dốc thế này để tìm cái gì hả bố?”

“Đo góc nghiêng của tầng cát kết, con ạ,” cụ Ba Trình chậm rãi giải thích, ngón tay miết nhẹ lên từng nấc vạch trên thân gỗ nghiến. “Địa tầng lòng đất không chạy bừa bãi. Vỉa đá cát kết ở ngách số 4 dưới tầng âm bốn mươi nghiêng một góc hai mươi lăm độ chếch về phía biển. Nếu vỉa đá này chạy liền mạch lên đây mà không bị đứt gãy, thì điểm mỏng nhất giữa nóc lò và mặt đồi chỉ cách nhau chưa đầy năm sải tay người lớn.”

Cụ đứng dậy, bước từng sải chân thận trọng theo triền đá nghiêng về hướng đông bắc. Gió từ biển vịnh Bái Tử Long phần phật thổi tới, mang theo vị mặn mòi và hơi ẩm mát rượi táp vào khuôn mặt xạm đen bụi than của hai người phu mỏ.

Đi được chừng trăm bước chân, cụ Ba khựng lại trước một trảng dốc khuất sau bụi dứa dại cằn cỗi mọc chen chúc giữa những hốc đá tai mèo. Những tàu lá gai góc tua tủa vươn ra như bức bình phong tự nhiên che chắn một rãnh nứt sâu hoắm, rộng chừng hai gang tay, tối om om đâm thẳng vào lòng sườn đồi.Cụ Ba ngồi thụp xuống mép rãnh nứt, vạt áo nâu phần phật bay. Cụ áp sát tai vào khe đá, nhắm mắt lắng nghe. Giữa tiếng lá thông reo và tiếng sóng vỗ bờ xa xăm, sâu thẳm dưới lòng khe đá dường như có một tiếng hút gió rù rù rất khẽ, tựa như hơi thở thoi thóp của lòng đất mẹ.

Cụ rút cây thước gỗ nghiến ra, giơ sợi tơ tằm mảnh cột ở đầu thước chắn ngay miệng khe đá. Lập tức, sợi tơ mỏng manh bị luồng khí hút giật nghiêng về phía lòng nứt, rồi lại khẽ rung rinh bật ngược ra theo nhịp đối lưu nhịp nhàng.

Khuôn mặt hằn sâu nếp nhăn của cụ Ba giãn ra, khóe mắt ánh lên niềm xúc động nghẹn ngào “Tìm thấy rồi, Sắn ơi! Trời không tuyệt đường sống của anh em mình!”

c* Sắn phấn khởi vung chiếc rìu cùn “Chính là chỗ này hả bố Ba? Từ đây đục thẳng xuống ngách số 4 được sao bố?”

“Đúng là nó,” cụ Ba Trình gật đầu quả quyết, bàn tay v**t v* thân thước gỗ. “Khe nứt tự nhiên này đâm thẳng vào vòm cát kết ngách số 4. Gió biển ngoài vịnh Bái Tử Long thổi lồng lộng quanh năm đập vào sườn đồi này, tạo nên một chênh lệch áp suất cực lớn với lòng lò ngột ngạt dưới kia. Chỉ cần ta đục thông được tầng đá mỏng cuối cùng, luồng gió mát này sẽ ùa xuống như thác lũ, quét sạch toàn bộ khí tử thần ra khỏi vòm lò, cứu sống hai trăm anh em trước khi thằng Renard kịp kích nổ mìn.”

c* Sắn siết chặt nắm tay, cơ bắp cuồn cuộn “Thế thì đêm nay con xuống hầm bửa luôn, chỉ vài ba kíp là con khoét thủng vách đá!”

“Hấp tấp là mất mạng cả nút, con ạ!” Cụ Ba nghiêm giọng ngắt lời, ánh mắt nghiêm cẩn nhìn chàng trai trẻ. “Vách đá ngách số 4 nằm sát vỉa than lõi, bọn cai tuần đi lại như rươi. Đục ầm ầm thì tai vách mạch rừng, thằng Đắc nó tóm được ngay. Bố con mình phải gặm nhấm như mối xông gỗ.”

Cụ Ba ngồi xuống cạnh bụi dứa dại, tỉ mỉ căn dặn “Từ ngày mai, mỗi kíp làm việc, chú mày chọn lúc chuyển kíp hoặc lúc gõ kẻng giao kíp, lẻn vào ngách số 4 dùng xà beng nạy từng mảng đá nhỏ. Mỗi ngày chỉ được khoét sâu nửa gang tay, đất đá vụn cạy ra phải tán nhỏ, trộn lẫn vào xỉ than thải loại rồi chất lên xe goòng đẩy ra bãi thải. Tuyệt đối không được để lại dấu vết bửa mới trên vách. Chú Sanh sẽ đứng đầu ngách canh gác, hễ có động thì gõ ba tiếng cuốc báo hiệu.”

c* Sắn nuốt nước bọt, nghiêm cẩn ghi nhớ từng lời dặn dò của người thợ già “Dạ, con nhớ kỹ rồi bố Ba. Con sẽ cẩn thận như rình bắt chim non, quyết không để lộ nửa hạt cát.”

Hai cụ cháu vội vã chặt mấy cành dứa dại khô và một bó củi tranh phủ kín miệng khe nứt, ngụy trang cẩn thận như một bãi đá hoang phế vô tri. Cụ Ba thu thước gỗ nhét kỹ vào cạp quần, chất đầy bao tải củi khô lên lưng rồi cùng Sắn rảo bước men theo đường mòn quay về khu mỏ.

Nắng trưa le lói xuyên qua làn sương mù than đặc quánh. Vừa đặt chân đến khoảng sân đất trước cửa lò dẫn về xóm lán Tro, bước chân hai cụ cháu bỗng khựng phắt lại.

Không khí trước dãy lán nứa sặc mùi căng thẳng chết chóc. Đám phu than đi nhặt củi về đang đứng dồn một góc, mặt mày tái mét, không ai dám ho he nửa lời.

Ngay trước cửa căn lán rách của cụ Ba, ba ổ rơm bị lôi tuột ra giữa lối đi, rơm rạ văng tung tóe lẫn trong bùn đất. Cai Đắc tay lăm lăm cây roi gân bò ngâm dầu sáng loáng, mặt đỏ gay sặc sụa tà khí, đang chống nạnh quát tháo ầm ĩ. Một tên tay sai vạm vỡ đang hùng hổ giẫm nát chiếc chõng tre, lật tung từng manh chiếu rách để sục sạo, trong khi tên còn lại xách cổ áo thầy giáo Sanh lôi xềnh xệch ra mép rãnh nước, chiếc kính cận buộc dây dù văng lăn lóc dưới gót giày thô bạo.