Chương 1: Thức Dậy Dưới Đáy Tối

Cơn ngạt thở giáng xuống như một khối đá tảng đè nghiến lồng ngực. Cụ Hác Vạn Trình bật ho sặc sụa, hai lá phổi rát buốt như bị ai hắt vào một vốc bột than trộn ớt.

Mùi lưu huỳnh nồng nặc sộc thẳng vào cánh mũi. Không khí đặc quánh, nóng hầm hập, ẩm ướt đến mức dính nhớp nháp trên từng thớ da. Cụ chống hai tay xuống nền đất, nhưng lòng bàn tay chạm phải không phải tấm ga trải giường trắng muốt ở bệnh viện dưỡng lão, mà là đá dăm sắc lẹm cùng một lớp bụi than nhuyễn như bùn.

Cụ mở bừng mắt. Trước mặt cụ là một màn đêm đen kịt, chỉ lờ mờ vài đốm lửa vàng vọt từ những chiếc đèn dầu hỏa leo lét gắn trên vành mũ sắt của đám người xung quanh.

Một luồng ký ức xa lạ ập đến dữ dội trong óc, xé toạc màng sương mờ mịt. Thân xác này không còn là ông lão tám mươi mốt tuổi thanh thản nhắm mắt xuôi tay ở thế kỷ hai mươi mốt nữa. Đây là lão Ba Trình, sáu mươi hai tuổi, một phu mỏ còm cõi, kiệt quệ vì gánh than ở tầng âm bốn mươi mỏ than Kế Bào, tỉnh Quảng Yên, năm một chín ba mươi.

“Đáy Hầm Tối.”

Bốn chữ ấy nổ tung trong tâm trí cụ như một tiếng sét. Đó là cuốn tiểu thuyết bi kịch cận đại mà cháu gái cụ từng đem về đọc cho ông nội nghe dạo trước. Trong sách, lão phu già Ba Trình khốn khổ đã ngã quỵ, tắt thở vì kiệt sức ngay đầu truyện. Và rồi, chỉ trong vòng ba tuần ngắn ngủi nữa, lòng tham chạy đua sản lượng antraxit của viên chủ mỏ Paul Renard sẽ dẫn tới một quyết định tàn khốc: bịt kín các ngách thoát khí tự nhiên để ép hai trăm con người đào sâu vào vỉa có túi khí ngầm. Vụ nổ khí mêtan kinh hoàng sẽ biến toàn bộ tầng lò này thành nấm mồ tập thể.

Cụ Hác siết chặt những ngón tay gầy guộc. Hai trăm mạng người bằng xương bằng thịt đang cuốc than quanh cụ không phải là những con chữ vô tri. Cụ từng dành trọn một đời làm chuyên gia an toàn thông gió hầm mỏ, cụ không thể để thảm kịch ấy xảy ra.

Chát!

Tiếng roi gân bò xé toạc màn không khí ngột ngạt, quất mạnh vào vách đá than nổ giòn như tiếng pháo.

“Lũ mọi rợ! Chúng mày ngồi ườn ra đấy để đợi quan lớn Renard phát tiền thưởng à?” Một giọng nói the thé, đay nghiến cất lên từ phía cửa ngách lò.

Ánh đèn pin quét qua mặt cụ Ba Trình. Đứng sau chùm sáng là một gã đàn ông bụng phệ, mặt lưỡi cày rỗ hoa, ria mép tỉa nhọn hoắt. Hắn lăm lăm cây roi gân bò ngâm dầu đen trũi, mắt trợn trừng hung dữ. Đó chính là cai Đắc.

Cạnh cụ, một bóng người vạm vỡ đang thở hồng hộc bỗng giật nảy mình. Chàng trai trẻ chừng mười chín tuổi, m*nh tr*n trùng trục loang lổ vết trầy xước và bùn than, tay siết chặt cán cuốc chim run lên bần bật. Đôi mắt to tròn bừng bừng phẫn uất.

“Mẹ kiếp, thầy sếp thúc cái gì! Nước rỉ ngập đến mắt cá chân, thở chẳng ra hơi, bổ nhát cuốc nào đá dội ngược nhát ấy!” c* Sắn nghiến răng ken két, toan chồm dậy đôi co với tên cai mỏ.

“Mày bảo ai thúc? Thằng ranh con Thái Bình này muốn nếm đòn hả?” Cai Đắc rít lên, vung cây roi gân bò nhắm thẳng bả vai trần của Sắn mà quất xuống.

Cụ Ba Trình nén cơn nhức nhối đang cào xé khớp xương, nhanh như cắt vươn cánh tay gầy guộc nhưng dẻo dai ra chộp lấy cổ tay c* Sắn, ghì mạnh cậu xuống nền đá dăm. Cùng lúc đó, cụ nghiêng mình, đưa tấm lưng còng che chắn trước ngọn roi hiểm hóc. Ngọn roi sượt qua vạt áo vải thô rách tơi tả của cụ, vút một tiếng sắc lạnh trong khoảng không.“Thầy cai bớt giận.” Cụ cất giọng trầm tĩnh, vững vàng lạ thường, không hề có vẻ run rẩy của một kẻ sợ chết. “Thằng c* nó mải bửa than từ canh tư đến giờ nên hoa mắt, váng đầu vì hơi ẩm đấy thôi. Bố già này trông chừng nó, thầy cứ yên tâm, kíp thợ này quyết không để thiếu một sọt than nào chuyển lên mặt đất đâu.”

Ánh mắt cụ Ba Trình nhìn thẳng vào mặt cai Đắc. Ánh nhìn không van lơn, không khiếp nhược, mà sâu thẳm, quắc thước và lạnh lùng như nhìn thấu tâm can kẻ đối diện.

Cai Đắc thoáng giật mình. Hắn chưa từng thấy lão già Ba Trình khúm núm ngày thường lại có một ánh mắt sắc sảo, uy nghi đến thế. Bàn tay cầm roi của hắn hơi khựng lại. Hắn khạc một bãi nước bọt xuống vũng nước phèn, hằn học buông một câu “Liệu hồn đấy! Hết kíp mà không đủ mười xe goòng than cục thì bố mày cho cả lũ nhịn cơm tối!”

Dứt lời, bóng gã lùi dần về phía cửa lò, tiếng đế giày cồm cộp nện trên tàvẹt gỗ xa dần.

c* Sắn ngồi bệt xuống đất, ngực phập phồng dữ dội. Cậu nhìn cụ già bằng ánh mắt vừa cảm kích vừa bứt rứt “Bố Ba… sao bố phải hạ mình đỡ đòn cho con? Thằng chó săn ấy chỉ giỏi cắn trộm người nghèo!”

“Nóng nảy chỉ tổ thiệt thân, con ạ,” cụ Ba Trình vỗ nhẹ lên bắp tay cuồn cuộn của Sắn, giọng trầm ấm mà nghiêm nghị. “Mạng mình còn để nuôi mẹ già dưới quê, không phải để vứt bỏ dưới ngọn roi của kẻ khác. Giữ sức đi, thở đều vào.”

Cụ đưa tay sờ sang bên hông. Những ngón tay cụ chạm vào một thanh gỗ nhẵn bóng, mát lạnh. Đó là cây thước thợ bằng gỗ nghiến dài một thước ta, trên thân khắc từng vạch ly, vạch tấc tỉ mỉ, giắt chặt bên cạp quần vải thô. Đây là vật gia truyền bất ly thân của thân xác cũ, một thứ dụng cụ mộc mạc mà chuẩn xác đến kỳ lạ.

Cụ rút cây thước ra, áp cạnh gỗ thẳng tắp vào vách đá nóc lò.

Nhắm mắt lại, cụ Hác tập trung toàn bộ giác quan lão luyện của một chuyên gia thông gió hàng đầu. Cụ cảm nhận từng rung động cực nhỏ truyền qua thớ gỗ nghiến. Nóc lò đang oằn mình dưới một sức nén vô hình khổng lồ. Tầng cát kết bên trên có dấu hiệu trượt nhẹ, đá than phát ra những âm thanh răng rắc rất khẽ, như tiếng mọt nghiền gỗ trong đêm vắng.

Cụ mở mắt, đưa ngón tay ráp thô vạch dọc theo một kẽ nứt vừa hé ra trên vách than.

Đầu ngón tay chạm vào một vệt ươn ướt. Không phải nước rỉ thông thường từ mạch ngầm, mà là một lớp chất lỏng rịn ra lạnh ngắt, nhơn nhớt như mồ hôi người chết. Cụ ghé sát ngọn đèn dầu trên mũ sắt vào kẽ nứt. Ngọn lửa nhỏ li ti hơi lay nhẹ rồi bỗng đứng sững, chóp lửa ngả sang một màu xanh lơ ma quái trước khi trở lại bình thường.

Luồng gió tự nhiên từ giếng thông gió chính đã đứng yên bất thường. Toàn bộ vòm lò không còn một gợn không khí đối lưu nào chuyển động.

Cụ Ba Trình siết chặt cây thước thợ trong tay, sống lưng lạnh toát. Mạch than đang tiết ra tử khí. Túi khí mỏ khổng lồ dưới lòng sâu đã bắt đầu dịch chuyển, tích tụ áp suất chết người bên trong những vách đá rạn nứt này, sớm hơn những gì cuốn tiểu thuyết từng miêu tả.