Chương 13: Thước Đo Của Mặt Trăng

Đức siết chặt quai cặp khi tiếng còi báo động từ cụm loa phát thanh xã Hòa Phong vừa dứt ngoài sân trường. Cả hội trường THCS Hòa Vang chộn rộn hẳn lên, tiếng bàn ghế xô đẩy cùng tiếng bước chân gấp gáp hòa vào nhau. Thầy Hiệu trưởng Lê Bá Thuận vội bước xuống bục, cất giọng sang sảng dặn dò các thầy cô khẩn trương kiểm tra then cài cửa sổ các dãy phòng học hai tầng trước khi bão ập tới. Đức đưa mắt nhìn sang người thầy giáo già bên cạnh. Gương mặt quắc thước của thầy Tường thoáng nét căng thẳng khi ánh mắt ông hướng thẳng qua khung cửa kính, nơi rặng xà cừ cổ thụ đang ngả nghiêng dưới những đợt gió lạnh thốc mạnh từ hướng sông Cẩm Lệ.

– Đức, Lam, hai con theo thầy về xưởng ngay! – Thầy Tường hạ giọng dứt khoát. – Cơn dông này tới nhanh hơn dự báo, chúng ta không được để gian nhà kho bị ướt.

Đức nhanh nhẹn bước lại nắm lấy khuỷu tay áo Lam, khẽ cất lời để cô bạn an tâm – Cậu bám chặt tay tớ, sân trường đang bắt đầu có gió lớn rồi.

Lam gật đầu, những ngón tay nhỏ nhắn siết nhẹ vào cánh tay đồng phục dính bụi gỗ của Đức. Ba thầy trò vội vã băng qua khoảng sân gạch rào rào lá rụng, chạy thẳng về góc sân sau phòng thực hành Hóa – Sinh. Gian nhà kho dã chiến nép mình dưới bóng cây bàng hiện ra trong luồng gió lạnh buốt. Đức đẩy cánh cửa gỗ, đỡ thầy Tường và Lam bước vào rồi lập tức gài chặt chốt sắt bên trong.

Hơi ấm quen thuộc thoang thoảng mùi mùn cưa mít già và sáp ong xua tan bớt cái lạnh cắt da đang tràn ngập ngoài trời. Trên chiếc bàn mộc dài, ba cấu phần đã hoàn thành gồm chiếc thước gỗ đo góc định vị một trăm tám mươi độ, sa bàn Kepler rãnh bi đồng và quả địa cầu chữ nổi Braille nằm ngay ngắn, tỏa sắc vàng thẫm đôn hậu. Đức thở phào một nhịp, nhưng khi nhìn lên chiếc giá góc tường, cậu hiểu rõ thử thách lớn nhất vẫn còn nằm ở phía trước. Để bộ học cụ hoàn thiện đúng quy chuẩn bốn cấu phần mang đi dự thi vòng cấp huyện, nhóm bắt buộc phải hoàn thành cấu phần cuối cùng: Mô hình chu kỳ pha Mặt Trăng đa chất liệu.

Đức trải phẳng bản vẽ kỹ thuật do chính tay cậu kẻ chì suốt mấy đêm qua lên mặt bàn.

– Thầy ơi, tám phôi đĩa tròn gỗ mít con đã xẻ sẵn từ hôm qua, đường kính đúng tám mươi milimét, dày một xăngtimét. – Cậu hào hứng kéo hộp đồ nghề ra giữa bàn, giọng lanh lợi. – Bản vẽ chia góc chiếu sáng theo chu kỳ hai mươi chín phẩy năm ngày con cũng đã tính toán chuẩn xác từng cung độ rồi ạ.

Thầy Tường kéo chiếc ghế đẩu lại gần, ngắm nhìn bản vẽ kỹ thuật chi tiết của cậu học trò nhỏ. Nụ cười ấm áp nở trên khóe môi hằn nếp nhăn của người thầy – Giỏi lắm. Giờ chúng ta phải chạy đua với cơn bão. Đức kẹp phôi lên êtô cưa lọng theo đường ranh giới pha trăng, còn thầy sẽ nạo gờ nổi chia vùng xúc giác.

Đức gật đầu quả quyết. Cậu kẹp chặt phôi gỗ tròn đầu tiên vào bàn kẹp, kéo kính cận lên sát sống mũi rồi cầm chiếc cưa lọng sắc bén bắt đầu miết từng đường cưa chuẩn xác. Bàn tay mười bốn tuổi thoăn thoắt uốn lưỡi cưa lượn theo từng đường cong kỹ thuật: đĩa trăng non tối hoàn toàn, đĩa trăng lưỡi liềm đầu tháng với phần khuyết cong vút, đĩa bán nguyệt đầu tháng chia đôi cân đối, đĩa trăng trương gần tròn, rồi đĩa trăng tròn vành vạnh cùng các pha khuyết cuối tháng.

Sau khi cưa tách xong các mảng hình học, Đức cẩn thận thực hiện giải pháp kỹ thuật mà cả nhóm đã bàn bạc: ở phần không được Mặt Trời chiếu sáng, cậu quét một lớp keo mủ trôm tự nhiên mỏng tang rồi dán chặt lớp vải nỉ nhung đen tuyền mịn màng, mép vải được vuốt phẳng phiu không gợn một nếp nhăn. Còn ở phần được chiếu sáng, Đức dùng giũa thép và giấy ráp mịn đánh bóng bề mặt thớ gỗ mít, sau đó quét một lớp sáp ong mỏng để tạo độ trơn láng tự nhiên.

Gió bấc khô lạnh bên ngoài càng lúc càng rít mạnh qua các khe tường hở. Không khí trong xưởng lạnh buốt khiến Đức cũng phải rùng mình. Đang mải miết vuốt mép vải nỉ, Đức giật mình nghe tiếng th* d*c nén đau quen thuộc. Cậu quay phắt sang bên cạnh.

Thầy Tường đang cố cầm chiếc dùi đục bằng thép mạ để tạo đường gờ ngăn cách giữa phần gỗ và nỉ trên đĩa bán nguyệt. Nhưng bàn tay phải của thầy run rẩy dữ dội. Những khớp ngón tay sưng đỏ ửng, biến dạng vì cơn thoái hóa khớp phát tác dưới ngọn gió lạnh buốt. Mũi đục thép va vào thớ gỗ mít phát ra tiếng lạch cạch rời rạc.

Không chần chừ một giây, Đức bước vòng qua bàn, hai tay nhẹ nhàng nhưng kiên quyết giữ lấy cán dùi đục từ tay thầy giáo già:– Thầy ơi, thầy để con làm! Thầy đã hứa là ba thầy trò cùng gánh vác rồi mà. Thầy ngồi uống ngụm nước chè ấm, chỉ cho con góc đặt lưỡi đục thôi. Tay con khỏe, con làm được!

Thầy Tường sững lại. Ánh mắt ông lay động sau tròng kính lão dây dù, khóe mắt cay xè nhìn vào khuôn mặt lấm lem mùn cưa nhưng rạng ngời quyết tâm của cậu thiếu niên. Ông khẽ buông tay, đặt bàn tay trái gầy guộc lên vai Đức – Được rồi... Con giữ mũi đục nghiêng bốn mươi lăm độ so với mặt gỗ. Cứ nạo từ từ từng lớp dăm mỏng, tạo thành đường gờ nổi ranh giới nhô cao đúng không phẩy tám milimét. Thớ gỗ mít dai lắm, đừng nóng vội mà phạm thớ nghe con.

Đức nín thở, hạ mũi đục theo đúng góc độ thầy chỉ dẫn. Cậu miết từng đường đục ngắn, dứt khoát nhưng vô cùng cẩn trọng. Từng sợi dăm gỗ mít vàng ươm mỏng như sợi tơ cuộn tròn rơi lả tả xuống mặt bàn. Cứ sau mỗi đường nạo, Đức lại nhấc chiếc thước kẹp cơ khí bằng thép ra kiểm tra. Đầu mỏ kẹp chỉ chính xác vạch 0,8 milimét.

– Xong rồi thầy ơi! – Đức thở phào, đưa chiếc đĩa gỗ vừa tạo gờ sang cho Lam. – Lam ơi, cậu thẩm định xúc giác xem đường gờ này đã đạt chuẩn chưa!

Lam ngồi bên cạnh nãy giờ vẫn lặng im lắng nghe từng nhịp đục và tiếng thở của hai người. Nhận lấy chiếc đĩa tròn từ tay Đức, đôi bàn tay mảnh khảnh của cô bé khẽ run lên. Đầu ngón trỏ nhạy cảm của Lam chầm chậm lướt qua bề mặt đĩa nguyệt pha.

Khi búp ngón tay chạm vào lớp vải nỉ nhung êm ái của vùng tối, rồi trượt qua chiếc gờ nổi không phẩy tám milimét sắc nét sang phần gỗ mít láng mịn ấm áp của vầng trăng khuyết, khuôn mặt thanh tú của Lam bừng sáng một nụ cười rạng rỡ.

– Rõ ràng lắm Đức ơi! – Giọng Lam trong trẻo, ngân lên đầy cảm xúc. – Lớp nỉ nhung êm mượt và trầm lặng hệt như bóng đêm sâu thẳm của vũ trụ, còn thớ gỗ mít nhẵn bóng thì ấm rực lên như ánh sáng Mặt Trời rọi xuống. Hai cảm giác đối lập này chạm vào đầu ngón tay tách bạch đến mức tớ không thể nào nhầm lẫn được!

Lam lần lượt xoay tám đĩa tròn quanh trục mô phỏng Trái Đất đặt ở tâm khung đỡ. Những ngón tay thon thả của em lướt êm ái từ đĩa trăng non tối sẫm, qua trăng lưỡi liềm, bán nguyệt, trăng tròn rồi quay về trăng khuyết cuối tháng – Cả chu kỳ hai mươi chín phẩy năm ngày của Mặt Trăng giờ đây đã nằm trọn vẹn dưới đầu ngón tay tớ. Không cần đôi mắt nhìn lên trời cao, người khiếm thị chúng tớ vẫn có thể cảm nhận trọn vẹn từng nhịp quay bất biến của vầng trăng!

Nhìn nụ cười bừng sáng của Lam, Đức thấy lòng mình trào dâng một niềm xúc động khó tả. Mọi mệt nhọc, mọi vết chai rát trên ngón tay dường như tan biến hết.

– Mau lên các con, chúng ta ráp vào khung chính thôi! – Thầy Tường giục giã, giọng đong đầy niềm tự hào.

Ba thầy trò cùng xúm lại. Đức cẩn thận tra từng chốt then gỗ mít, cố định đĩa chu kỳ Mặt Trăng vào khung đỡ chịu lực, liên kết hài hòa với sa bàn Kepler, quả địa cầu Braille và chiếc thước đo góc bán nguyệt. Bộ học cụ bốn món bằng gỗ bản địa sừng sững hiện ra, vàng ươm, bề thế và vững chãi trên mặt bàn xưởng.

Đức vừa siết chặt chiếc chốt then gỗ cuối cùng thì bên ngoài, bầu trời bỗng sụp tối đen kịt như có ai đổ cả hũ mực khổng lồ lên vòm không gian. Những luồng gió xoáy lạnh ngắt bắt đầu gầm rít dữ dội qua rặng cây ven sân trường, quăng quật những cành bàng va đập chát chúa vào vách kho.

Một tiếng rạn vỡ khô khốc vang lên từ góc xà gồ, tấm tôn trên mái nhà kho dã chiến bắt đầu rung bần bật như muốn bung khỏi đinh ốc dưới sức gió bão.