Chương 19: Rũ Áo Phù Hoa

Tống Thừa An đứng bên bậu cửa liếp, nín thở nhìn tấm sắc chỉ gấm vàng thêu rồng phụng mở rộng trước thềm đá. Mười mâm phủ lụa điều xếp chật khoảng sân đất nện, ánh hoàng kim từ vàng mười cùng ngọc ngà châu báu tỏa sáng lộng lẫy, như gom trọn vẻ xa hoa kinh thành Yên Lăng vào ngõ Thạch Kiều rêu phong. Khâm sai đại thần cùng quan viên Bộ Công đứng chờ trong triều phục chỉnh tề, ngỡ rằng lão nhân bách niên nghèo khó ắt sẽ run rẩy nghẹn ngào đón nhận ơn mưa móc cung đình.

Thế nhưng, Cố tổ Tống Thuần Nghiêu vẫn an nhiên ngồi trên chõng tre. Chòm râu trắng như cước khẽ lay động theo làn gió thoảng hương ngọc lan. Cụ chậm rãi đặt chén chè xanh xuống, vịn tay Thừa An đứng dậy, lưng vẫn thẳng tắp như tùng bách ngàn năm. Tiến lại trước tấm sắc phong, cụ chỉnh đốn vạt áo chàm sờn vai rồi ung dung quỳ xuống thềm đá, hướng về hoàng cung bái lạy ba lạy “Thảo dân Tống Thuần Nghiêu khấu đầu tạ ơn trời biển của Hoàng thượng. Bệ hạ anh minh trừng trị gian tà, bảo toàn ba mỏ bạc Bạch Ngân Lĩnh, phục hồi danh dự cho phố Hàng Ngân và rửa sạch oan khiên cho kẻ hèn này, bấy nhiêu đã là phúc phận ngút trời. Song, chức tước Chánh sứ Ngự tạo viện hàm Chánh Tam phẩm cùng ngàn lượng hoàng kim, gấm vóc và phủ đệ nội thành, thảo dân xin kính cẩn chối từ, không dám nhận lãnh.”

Khâm sai đại thần cùng quan viên sững sờ kinh ngạc. Viên Khâm sai vội bước lên đỡ cụ dậy, giọng run run “Tống lão nghệ nhân! Hàm Chánh Tam phẩm là hàng đại thần triều đình, dinh cơ bề thế, vinh hiển cả tông tộc. Cớ sao lão trượng lại chối từ ân sủng tột cùng này?”

Cụ Tống mỉm cười an nhiên, nhìn quanh nếp nhà tranh ba gian dưới bóng ngọc lan cổ thụ, rồi lắng nghe tiếng búa gõ đe rộn ràng từ đầu phố “Bẩm Khâm sai đại nhân, già này trọn đời chỉ làm bạn với lò than, kìm sắt và sợi ngân tơ. Thân xác trăm tuổi nay tựa bóng câu qua cửa sổ, nào dám nhận bổng lộc triều đình để vướng bận việc quan? Vinh hoa phú quý chốn hoàng cung chẳng bằng bóng mát cội ngọc lan này, chẳng sánh được tiếng búa reo đe hát thân thương của xóm thợ nghèo. Già này chỉ mong trọn kiếp làm người thợ kéo tơ bình dị, giữ nếp sống thanh bần nơi mái tranh vách nứa, thế là thỏa nguyện một đời.”

Nghe những lời gan ruột của cụ, các quan viên Bộ Công cúi đầu lặng ngắt. Đứng bên cạnh, Thừa An cảm nhận rõ nhịp thở của Cố tổ chan chứa sự tự tại, không vương chút bụi trần tham vọng. Khâm sai đại thần thở dài cảm phục, kính cẩn cuộn tấm lụa sắc chỉ lại “Khí phách và tâm đức của lão trượng thực khiến những kẻ mũ cao áo dài như chúng ta phải hổ thẹn. Bản quan xin ghi nhận từng lời để hồi cung phúc tấu lên Hoàng thượng.”

Đoàn nghi trượng cùng mười mâm báu vật lặng lẽ lui bước, trả lại sự thanh tĩnh cho ngõ Thạch Kiều.

Đến đầu giờ Thân, khi nắng chiều ngả vàng, tiếng vó ngựa lại gõ lộc cộc nơi đầu ngõ. Lần này không có nghi trượng, chỉ có viên Khâm sai đại thần một mình cưỡi ngựa quay lại. Bước vào sân với vẻ xúc động thành kính, ngài chắp tay hướng về cụ Tống “Bẩm Tống lão trượng! Hoàng thượng sau khi nghe lời giãi bày của ngài đã vô cùng xúc động và bội phục trước nhân cách của bậc quốc thủ. Bệ hạ ân chuẩn toàn bộ sở nguyện, đồng thời hạ nghiêm lệnh: Tuyệt đối cấm mọi quan lại, binh lính tự tiện quấy rầy sự thanh tĩnh của Tống lão nghệ nhân tại ngõ Thạch Kiều; ban chuẩn cho ngài giữ lại ngân bài tiên đế che chở tông môn muôn đời!”

Cụ Tống chắp tay hướng về phía bắc tạ ơn. Khâm sai mỉm cười cúi chào rồi lên ngựa rời đi. Hoàng ân lần này chính là sự tự do tuyệt đối và tấm lòng kính trọng chân thành của bậc quân vương dành cho người thợ áo vải.

Nắng quái dần buông, ráng chiều nhuộm đỏ mái rạ nhà tranh. Thừa An ngồi xếp bằng bên chõng tre, ngắm nhìn gương mặt hiền từ của Cố tổ dưới bóng ngọc lan râm mát. Thiếu niên khẽ rót thêm tuần trà mới, ngập ngừng hỏi:“Cố tổ, người từ chối tước quan tam phẩm, gạt bỏ ngàn lượng vàng mười mà không hề tiếc nuối sao?”

Cụ Tống đón chén chè xanh, ánh mắt bách niên lấp lánh thần quang ấm áp nhìn sâu vào mắt chắt trai “Thừa An à, con theo ta học nghề bấy lâu, có hiểu vì sao người thợ kim hoàn phải lấy chữ ‘Thành’ làm gốc hay không?”

Thừa An im lặng lắng nghe. Lão nhân chỉ tay về phía chiếc đĩa gốm mộc đựng những sợi bạc trắng muốt, chậm rãi giảng giải “Con nhìn pho tượng Cửu Long Ẩn Vân Chiêu Nhật mà xem. Chín thân rồng rỗng ruột, nhẹ tựa lông hồng nhưng vững chãi vô song, chở che được danh dự non sông. Nó thanh thoát bởi bên trong không chứa tạp chất, không đúc bằng mưu mô vụ lợi. Còn pho tượng phượng hoàng của Tây Di, đúc đặc đồng chì bọc vàng non, nặng trịch năm trăm cân nhưng hễ lửa bén vào là nát tan tanh tưởi. Danh lợi chốn phù hoa cũng tựa lớp vảy vàng non kia, hào nhoáng chốc lát mà mục ruỗng bên trong. Giữ cho tâm mình rỗng rang không vụ lợi, giữ ngọn lửa lò bễ luôn thanh khiết, sự chân thật ấy mới là báu vật trường tồn của bách nghệ.”

Từng lời của Cố tổ rót thẳng vào tâm khảm Thừa An, gột rửa sạch những bồng bột thiếu thời. Cậu siết chặt bàn tay chai sần dấu kìm kéo, kính cẩn ghi khắc đạo làm nghề vào tận xương tủy.

Trời vừa sẩm tối, ngõ Thạch Kiều rộn rã bước chân cùng tiếng cười nói xôn xao. Chu Chấn Hải dẫn đầu, cùng bác thợ Cả Khiêm, chú Hai Điền, thợ chạm Tứ và bà con Hàng Ngân tấp nập kéo đến. Trên tay họ là những ghè chè vối thơm nồng, những đĩa bánh nếp bọc lá dong vừa vớt khỏi nồi, cùng nụ cười rạng ngời trên gương mặt sạm màu than củi.

Chu Chấn Hải đặt mâm bánh lên chõng tre, hai mắt rưng rưng “Sư tổ! Nghe tin người từ chối dinh cơ cung đình để ở lại với xóm thợ, bà con mừng đến rơi nước mắt! Chúng con chỉ có bát chè vối với đĩa bánh nếp quê mùa, xin đội ơn người đã thắp lại ngọn lửa lò bễ cho hàng ngàn gia đình!”

Tiếng chúc tụng râm ran biến mảnh sân nhỏ thành chốn sum vầy đượm tình ruột thịt. Cụ Tống mỉm cười đón lấy bát chè vối nóng hổi, ánh mắt hiền từ nhìn lớp thợ trẻ, xua tan mọi nhọc nhằn sóng gió vừa qua.

Mọi người chuyện trò rôm rả cho đến khi trăng rằm tháng Tám nhô lên khỏi ngọn ngọc lan. Ánh trăng sáng vằng vặc như ngọc bích rải lớp bạc óng ả xuống mặt sân đất nện, quyện cùng ngọn gió thu thoang thoảng hương hoa.

Khi bà con xóm thợ lần lượt ra về chuẩn bị cho ngày hội đe búa sớm mai, ngõ Thạch Kiều lại chìm vào sự thanh u muôn thuở.

Cụ Tống chậm rãi đứng dậy, ngước nhìn vầng trăng tròn vành vạnh soi sáng ngõ Thạch Kiều, rồi quay sang Thừa An với ánh mắt nghiêm trang mà đong đầy trìu mến “Thừa An, trăng rằm đã l*n đ*nh đầu. Con vào nhà thắp nén trầm hương bái tạ tổ nghề đi, đêm nay ta sẽ cử hành lễ truyền thừa y bát cho con.”