Chương 1: Tiếng Bễ Phố Ngân

Cụ Tống Thuần Nghiêu khẽ nghiêng đầu, ngón tay chai sần miết nhẹ lên đầu một đoạn ngân tơ vừa se xong. Dưới bóng ngọc lan cổ thụ trùm kín góc sân ngõ Thạch Kiều, gian nhà tranh ba gian vốn luôn yên ả giữa lòng phố thợ. Nhưng sớm nay, nhịp điệu quen thuộc nuôi sống con ngõ nhỏ suốt mấy mươi năm bỗng chốc đứt gãy. Tiếng búa con lanh lảnh trên đe sắt và tiếng bễ thụt than hoa đầu phố bặt hẳn, nhường chỗ cho tiếng vó ngựa dồn dập trên mặt đá xanh, tiếng trục xe nặng nề và những thanh âm ồn ào dội ngược vào ngõ sâu.

“Cố tổ!”

Tiếng gọi thất thanh vỡ ra nơi bậu liếp. Tống Thừa An hớt hải xông vào, vạt áo chàm ướt đẫm mồ hôi, lồng ngực phập phồng như chiếc bễ lò quá lửa. Cậu thiếu niên mười bảy tuổi th* d*c, hai bàn tay siết chặt đến mức các đốt ngón trắng bệch, đôi mắt vốn trong trẻo vằn lên những tia phẫn uất.

“Thừa An, khép cánh liếp lại. Bụi đường bay cả vào đĩa bạc rồi.”

Cụ Tống không ngẩng đầu, giọng trầm ấm khoan thai. Lão nhân một trăm lẻ bảy tuổi vẫn ngồi ngay ngắn trên chiếc chõng tre mộc, lưng thẳng tắp như thân tùng trước gió. Đôi mắt cụ hơi đục mờ vì bụi trần thế kỷ, nhưng mười đầu ngón tay nổi gân guốc vẫn chuẩn xác lạ lùng. Cụ dùng chiếc kẹp trúc nâng đoạn ngân tơ mảnh tựa sợi tóc, nhẹ nhàng uốn thành hình cánh sen đặt lên mép đĩa gốm.

“Cố tổ, người còn ngồi đây nắn hoa bạc sao?” Thừa An nghẹn giọng. “Phố Hàng Ngân náo loạn cả rồi! Phái đoàn thương bang Tây Di kéo vào nghênh ngang như chốn không người. Tên thương thủ Cát Nhĩ Lãng mắt xanh mũi diều hâu dẫn đầu, ngồi trên lưng ngựa buông lời sỉ nhục khắp phố!”

Cụ Tống nhấp một ngụm nước mưa trong chiếc bát sành, từ tốn hỏi “Họ sỉ nhục những gì?”

“Hắn mang theo cỗ xe mười sáu ngựa kéo, chở pho tượng khổng lồ phủ kín gấm đỏ thêu kim tuyến!” Thừa An uất ức nghiến răng ken két. “Tên Cát Nhĩ Lãng ấy cho dừng kiệu ngay ngã tư Hàng Ngân, rêu rao rằng bách nghệ Đại An chỉ là trò con trẻ vụng về. Hắn bảo thợ kim hoàn xứ ta cả đời chỉ biết đúc trâm cài nhỏ mọn, gò hộp trầu thô lậu cỏn con. Hắn còn vỗ ngực khoe tượng phượng hoàng Tây Di nặng ngàn cân, tinh xảo tuyệt luân, thợ bản xứ nằm mơ cũng không bì kịp!”

Cơn giận bốc lên khiến Thừa An chộp lấy chiếc kẹp sắt trên bàn, toan gắp mẩu bạc vụn để kéo qua mắt sắt cho bõ tức. Nhưng bàn tay run rẩy khiến đầu kẹp chệch đi, sợi bạc vừa chạm mép bàn liền gãy gập làm đôi.

Cụ Tống đặt chén nước xuống chõng tre, bàn tay già nua ấm áp vươn ra phủ nhẹ lên mu bàn tay đứa chắt trai “Bỏ kẹp xuống đi con. Lòng chưa định thì gang thép cũng hóa vụn, tâm chưa an thì bạc ròng cũng gãy đôi. Con giận vì lời nói của kẻ lạ, hay giận vì thấy nghề tổ bị xem khinh?”

“Con giận cả hai!” Thừa An đỏ hoe mắt. “Phố Hàng Ngân này đời đời đổ mồ hôi bên bễ lửa, từng hoa văn rồng phượng đều rút ruột từ tâm can người thợ, cớ sao để một tên ngoại bang cưỡi ngựa giẫm đạp danh dự như thế?”

Cụ Tống nhìn đoạn ngân tơ vừa gãy, chậm rãi cất giọng “Người làm nghề kim hoàn, điều tối kỵ nhất là để ngọn lửa nơi miệng thế gian thiêu cháy tâm tính của mình. Nghề đậu bạc của họ Tống ta, từ ngày đầu tiên cầm kìm kéo sợi qua mắt sắt, chỉ lấy một chữ ‘Thành’ làm gốc. Thành là chân thật với vật liệu, chí thành với từng mối hàn, trung thực với lương tâm chính mình. Ngoại bang thích phô trương sự đồ sộ, đó là thói tham lam của kẻ buôn bán chuộng hư danh. Càng là thứ giả tạo thì càng phải gào to để che mắt thế gian. Nếu con vì mấy lời khua môi múa mép ấy mà buông rơi chiếc kìm, loạn cả tâm tính, thì con đã tự nhận thua ngay từ lúc chưa vào lò rồi.”

Thừa An cúi gầm mặt, những ngón tay dần thả lỏng khỏi cán kẹp sắt:“Cố tổ dạy phải, chắt nông nổi quá... Nhưng bọn chúng hung hăng như thế, chẳng lẽ phường thợ ta đành cúi đầu nhẫn nhục?”

Lời dặn vừa dứt thì tiếng then cài cổng ngoài ngõ bỗng bật mở tanh tách. Chu Chấn Hải, Phường trưởng phố Hàng Ngân, xô cửa lao vào trong sân. Người thợ cả sáu mươi tuổi dạn dày sương gió lúc này mặt mày xám ngắt không còn giọt máu, vạt áo lấm tấm những vệt tàn than chưa kịp phủi. Vừa nhìn thấy cụ Tống, Chu Chấn Hải liền sụp hai gối xuống đất “Sư tổ! Họa lớn ngập đầu rồi Sư tổ ơi!”

Cụ Tống khẽ chau mày, ánh mắt trầm tĩnh nhìn người đệ tử đời sau của phố nghề “Chu phường trưởng, đứng lên. Người thợ bách nghệ cả đời quỳ trước tổ nghề và ngọn lửa, cớ sao lại hoảng loạn trước mặt già này? Có việc gì cứ bình tâm nói rõ.”

Chu Chấn Hải run rẩy gượng dậy, giọng nghẹn đặc từng hồi “Đồ tôn không thể bình tâm nổi! Sứ đoàn Tây Di có nội ứng trong triều! Hữu Thị lang Bộ Công Bùi Thạc Chi vừa đích thân dẫn hai mươi tên nha dịch mang gông cùm, áp giải kiệu tượng của Cát Nhĩ Lãng vào thẳng từ đường phường thợ chúng con!”

Thừa An đứng bên cạnh thảng thốt “Bùi Thị lang? Quan phụ mẫu của Bộ Công mà lại đi tiếp tay cho phường ngoại bang sao?”

“Hắn đã ăn phải bả của lũ Tây Di rồi!” Chu Chấn Hải uất hận siết chặt nắm tay. “Bùi Thạc Chi ngồi trên ghế cao, quát tháo mạt sát thợ bản xứ là lũ dân đen vô tri, hẹp hòi thiển cận. Hắn bảo pho tượng Phượng Vũ Cửu Thiên của Tây Di là kỳ quan quán tuyệt cổ kim, Đại An ta không ai bì nổi. Hắn ép các chủ lò lớn nhỏ của Hàng Ngân phải ký tên, điểm chỉ vào bản khoán ước thừa nhận bách nghệ Đại An thua kém, tự nguyện giao quyền kiểm định vàng bạc kinh kỳ cho thương bang Tây Di thao túng!”

Cụ Tống Thuần Nghiêu lặng im lắng nghe. Hơn bốn mươi năm gác kìm quy ẩn nơi ngõ Thạch Kiều, cụ ngỡ bụi trần cung đình đã vĩnh viễn lùi xa sau lưng. Thế nhưng mưu hèn kế bẩn của quan lại tham tàn cấu kết ngoại bang bóp nghẹt sinh kế xóm thợ lại một lần nữa trồi lên, trơ trẽn và tàn độc.

“Thế các ngươi đã ký chưa?” Cụ Tống trầm giọng cất lời, từng tiếng nặng tựa ngàn cân.

“Đồ tôn thà chịu tội chứ quyết không chịu ấn dấu chỉ!” Chu Chấn Hải lắc đầu quầy quậy, khóe mắt đỏ hoe. “Nhưng Bùi Thạc Chi vô cùng độc địa. Thấy phường thợ không ai chịu khuất phục, hắn lập tức rút ra một đạo công văn lệnh từ Bộ Công...”

Chu Chấn Hải run rẩy rút từ bọc áo ra tờ giấy xuyến chỉ dày dặn gấp tư, bên trên đỏ rực con dấu triện son vuông vức của Bộ Công, chìa về phía cụ Tống với giọng lạc đi vì tuyệt vọng cùng cực “Hắn buông lời đe dọa đanh thép... Hạn trong đúng ba ngày tới, nếu phường thợ Hàng Ngân không có ai dám đứng ra chế tác vật phẩm đủ tầm đem lên bàn cân ngự tiền làm vật đối chứng, đọ tài cùng pho tượng phượng hoàng của Tây Di trước mặt Hoàng thượng, thì Bộ Công sẽ lập tức sai nha dịch niêm phong toàn bộ lò bễ, tịch thu hết đe búa của cả phố Hàng Ngân, dập tắt mọi ngọn lửa nghề và khép toàn bộ phường thợ vào tội ngỗ nghịch, khi quân!”