Chương 18: Tiếng Phấn Trước Hội đồng

Nắng xiên chiều thứ Sáu rọi từng vệt hanh vàng qua khung cửa kính mở toang của phòng tư liệu, hắt bóng những khóm hoa hướng dương lên nền gạch men. Dù gió sông Hậu liên tục lùa vào, bầu không khí bên trong vẫn đặc quánh lại trước sự hiện diện của hội đồng chuyên môn.

Chiếu Nguyên Hạnh đứng nép bên mép tấm bảng trắng khung nhôm gắn trên tường. Đôi bàn chân em giấu trong đôi giày vải sờn mũi như dính chặt xuống sàn nhà. Cổ họng khô khốc, hai bàn tay nhỏ bé lạnh ngắt bấu chặt mép áo đồng phục trắng rộng thùng thình mẹ mua trừ hao. Dưới chân bàn gỗ, chiếc balo đi học nằm im lìm cùng chiếc móc khóa da tự vẽ bản đồ Cần Thơ.

Ngay trước mặt em, Phó hiệu trưởng Trần Bảo Kha ngồi ở vị trí trung tâm chiếc bàn dài bên chiếc cặp da đen bóng và cuốn sổ tay công tác bìa da nâu. Hai bên thầy Kha là bảy thầy cô giáo kỳ cựu của tổ Toán trường THPT Lam Kiều mang theo ánh nhìn nghiêm cẩn, hoài nghi. Trong số đó có thầy Tổ trưởng chuyên môn tóc bạc phơ với cặp kính lão trễ xuống sống mũi, và cô giáo chủ nhiệm lớp 10 Năng khiếu Toán, người từng kiên quyết kiến nghị Ban giám hiệu trả Hạnh về cấp hai sau bài kiểm tra định kỳ bị điểm không. Những ánh mắt ấy tựa như chiếc thước đo vô hình đè nặng lên vóc dáng nhỏ bé của cô bé mười một tuổi.

Tiếng bước chân quen thuộc vang lên phá vỡ bầu không khí ngột ngạt. Thầy Quản Thiếu Ngạn bước lên trước bục bảng. Trên cùi chỏ áo sơ mi của thầy vẫn vương vệt phấn trắng quen thuộc, túi áo ngực cài chiếc bút chì bấm kỹ thuật kim loại mạ bạc.

“Thưa thầy Phó hiệu trưởng và quý thầy cô,” thầy Ngạn cất giọng trầm ấm, điềm đạm. “Bộ học liệu không gian mở không nhằm thay thế phương pháp đại số, mà mang đến góc nhìn trực quan, giúp học sinh nắm bắt bản chất không gian ba chiều bằng sơ đồ phối cảnh chịu lực. Toàn bộ cấu trúc chuyên đề đã được tổng hợp trong tập hồ sơ trước mặt thầy cô. Chiều nay, em Chiếu Nguyên Hạnh sẽ trực tiếp bảo vệ giải pháp này.”

Thầy Ngạn lùi lại hai bước, nhường toàn bộ không gian bảng trắng cho học trò. Thầy khẽ mỉm cười, trao cho em một ánh nhìn tin cậy tuyệt đối.

Ánh mắt ấy như điểm tựa vững chãi, tiếp thêm can đảm cho Hạnh. Em hít một hơi sâu, buông vạt áo đồng phục rồi nhặt mẩu phấn trắng không bụi trên khay nhôm. Bột phấn mịn bám vào đầu ngón tay lập tức xua tan cơn ớn lạnh. Hạnh quay mặt về phía tấm bảng trắng.

Tiếng phấn chạm bảng vang lên khô giòn. Trước mắt Hạnh lúc này không còn là bức tường đen kịt của phòng học cũ, mà là không gian ba chiều khoáng đạt. Cổ tay em thoăn thoắt vạch nét phấn đầu tiên xác lập trục Oz, rồi hai trục Ox và Oy trải rộng sang hai bên theo góc phối cảnh chuẩn mực. Bằng những cử động chuẩn xác, Hạnh dựng nên khối đa diện phức tạp với các đường nét đứt biểu thị cạnh khuất đều tăm tắp.

“Thưa quý thầy cô,” giọng Hạnh trong trẻo, rành rọt. Đôi mắt đen láy nhìn chếch lên góc bảng, em tiếp tục: “Khi xác định thiết diện và thể tích khối đa diện này, thay vì lập hệ bốn phương trình bậc nhất ba ẩn dễ sai sót, ta tịnh tiến vector chỉ phương của mặt phẳng cắt về trọng tâm đáy.”

Vừa nói, tay Hạnh vừa vẽ mặt phẳng cắt nghiêng qua khối đa diện. Từng vector lực và mũi tên chỉ hướng tịnh tiến hiện ra mạch lạc kèm tọa độ chuẩn xác. Căn phòng im phăng phắc, chỉ còn tiếng phấn miết trên mặt bảng phát ra thanh âm lách cách đều đặn. Thầy Kha ngồi thẳng lưng chăm chú quan sát, trong khi các thầy cô lật giở tài liệu đối chiếu.

Mười lăm phút sau, Hạnh hạ viên phấn: “Dạ, thiết diện đã được khép kín qua ngũ giác trắng. Thể tích khối đa diện được tách thành hai hình chóp cụt độc lập, triệt tiêu hoàn toàn các biến số phức tạp.”

Cả phòng nín lặng. Thầy Tổ trưởng chuyên môn đẩy gọng kính lão lên, cất giọng trầm:“Bản vẽ rất sáng sủa. Nhưng tôi có một câu hỏi chất vấn. Nếu mặt phẳng cắt đi qua điểm kỳ dị ở góc tọa độ âm, khiến thiết diện suy biến thành một đoạn thẳng trên đáy, thì mô hình này xử lý điều kiện biên thế nào? Liệu việc mất một chiều không gian có làm sụp đổ hệ thống tính toán của em không?”

Bầu không khí căng thẳng lập tức bao trùm. Đó là một trường hợp suy biến hóc búa, điểm nghẽn kinh điển khiến cả học sinh lớp mười hai cũng bế tắc. Mấy thầy cô đưa mắt nhìn nhau ái ngại. Ở góc phòng, thầy Ngạn vẫn đứng yên tựa lưng vào bàn, để Hạnh hoàn toàn tự chủ.

Hạnh đứng lặng trước bảng. Mười giây trôi qua trong sự tĩnh lặng tuyệt đối. Trong tâm trí em, khối đa diện lập tức xoay chuyển. Điểm kỳ dị không phải là hố đen nuốt chửng hình học, mà chỉ là nút thắt của lực giằng: khi một thanh giằng bị triệt tiêu, tải trọng sẽ tự dồn sang các cột trụ lân cận.

Hạnh mỉm cười nhẹ, nhặt mẩu phấn lên. Em vung tay vạch hai đường nét đứt phụ trợ xuyên qua tâm đối xứng, kéo dài ra ngoài mép biên đáy “Dạ thưa thầy, khi mặt phẳng cắt đi qua điểm kỳ dị, thiết diện không hề biến mất mà chỉ suy biến cục bộ tại đáy. Toàn bộ tải trọng không gian được chuyển giao sang hệ trục đối ngẫu phía trên. Hai đường gióng phụ này sẽ cô lập điểm suy biến, giữ nguyên cấu trúc thể tích mà không làm gãy đổ hệ phương trình.”

Tiếng phấn gõ nhẹ một tiếng khô giòn kết thúc đường vẽ. Cả phòng tư liệu lặng đi. Thầy Tổ trưởng tháo kính lão, chớp mắt nhìn kỹ từng giao điểm tọa độ rồi chậm rãi nở nụ cười hiếm hoi “Tuyệt vời. Thật sự xuất sắc! Tư duy trực quan này giải quyết trọn vẹn điểm nghẽn và vượt xa lối mòn tính toán thông thường.”

Tiếng thở phào nhẹ nhõm và những lời tán thưởng rộ lên giữa các thầy cô tổ Toán.

Trong lúc đó, cô giáo chủ nhiệm lớp 10 Năng khiếu Toán từ từ đứng dậy. Cô bước chậm rãi lên bục bảng, đôi mắt hoe đỏ sau cặp kính trắng. Dừng lại trước mặt Hạnh, bàn tay cô khẽ run khi đặt nhẹ lên đôi vai mảnh khảnh của em. Cô nghẹn ngào trong niềm ân hận sâu sắc “Cô xin lỗi em, Hạnh à... Cô từng nghĩ em không thuộc về nơi này, từng muốn đưa em rời đi vì sợ em làm đảo lộn nề nếp. Cô đã sai rồi.”

Một giọt nước mắt lăn dài trên má cô chủ nhiệm. Hạnh đứng lặng, cảm nhận hơi ấm từ bàn tay cô trên vai mình, đáy lòng em dâng lên một cảm giác ấm áp, bình yên đến lạ kỳ.

Phía bàn chủ tọa, Phó hiệu trưởng Trần Bảo Kha lặng lẽ khép cuốn sổ tay công tác bìa da lại. Tiếng bìa sổ chạm nhau nghe khô gọn giữa căn phòng. Thầy Kha không nói một lời, nhưng khi ngước mắt nhìn em giữa những vệt phấn trắng chan hòa ánh nắng chiều, ánh mắt nghiêm nghị của người quản lý trường học đã hoàn toàn đổi khác.