Chương 16: Vết Vạch đầu Tiên

Nắng chiều thứ Bảy rọi qua tán me già, dát vệt vàng hanh lên khung cửa kính phòng tư liệu. Hạnh bước chậm rãi trên nền gạch bông hành lang, chiếc móc khóa da hình bản đồ Cần Thơ khẽ gõ lách cách vào mép balo. Hôm qua, thầy Ngạn đã hứa sẽ chuẩn bị cho em một tấm bảng. Hạnh từng nghĩ đó chỉ là chiếc bảng con di động có chân đế, hoặc tấm foocmica nhỏ loại thường treo ở văn phòng đoàn đội. Nhưng ngay khi bước qua bậu cửa phòng tư liệu, em khựng lại sững sờ.

Mảng tường gạch cũ sát ô cửa sổ đã biến mất sau một tấm bảng trắng phẳng phiu, sáng bóng cỡ lớn, bốn góc bắt chặt vào tường bằng những chiếc vít nở kim loại sáng choang. Khung nhôm viền quanh bắt lấy ánh nắng xiên từ bờ sông Hậu, hắt lên mặt bảng những vệt sáng tinh khôi, không một vết xước. Khoảng tường từng khiến Hạnh ngột ngạt vì mùi vôi ẩm hôm trước giờ như mở toang thành một ô cửa sổ thứ hai ngập tràn ánh sáng.

Thầy Ngạn đang đứng bên mép bàn gỗ, cùi chỏ áo sơ mi xắn cao để lộ vệt phấn mờ từ những tiết dạy buổi sáng. Nghe tiếng bước chân nhỏ nhẹ của Hạnh, thầy quay lại, gọng kính kim loại màu xám ánh lên tia cười điềm đạm “Đến rồi à, Hạnh? Vào đi.”

Hạnh khẽ dạ, đặt chiếc balo xuống ghế, ánh mắt vẫn dán vào tấm bảng thênh thang rộng gấp nhiều lần sải tay nhỏ bé của em. Thầy Ngạn lấy chiếc hộp giấy màu xanh trên bàn giáo viên, rút ra một viên phấn không bụi mới tinh rồi bẻ đôi. Tiếng “tách” giòn tan vang lên giữa gian phòng tĩnh lặng. Thầy đặt nửa mẩu phấn khô ráo, mát lạnh vào lòng bàn tay nhỏ nhắn của Hạnh.

“Hôm qua con đã dựng cấu trúc đa diện điều hòa trên cuộn giấy kraft,” Ngạn chậm rãi nói, giọng trầm ấm và dứt khoát. “Bây giờ, thầy muốn con dùng mẩu phấn này dựng lại toàn bộ mô hình đó trực tiếp lên mặt bảng.”

Hạnh ngước nhìn thầy, giọng lí nhí “Dạ... vẽ thẳng lên bảng luôn sao thầy?”

“Phải, vẽ trực tiếp lên đó.” Ngạn gật đầu, ánh mắt không hề dao động. “Không dùng giấy, không dùng thước kẻ chữ T. Cứ để trực giác không gian của con dẫn đường.”

Hạnh nuốt khan, đôi chân chầm chậm bước về phía tấm bảng trắng.

Mỗi bước tiến lại gần mặt tường, nhịp tim Hạnh lại đập dồn dập hơn. Đứng trước mặt phẳng mênh mông cao hơn hẳn đầu mình, cảm giác choáng ngợp bất ngờ ập tới. Ký ức kinh hoàng nơi lớp học bỗng ùa về xâm chiếm tâm trí em: tấm bảng đen kịt phòng học số 10 nuốt chửng ánh sáng cửa sổ, nơi em từng chôn chân bấu chặt mép bàn trước ánh mắt soi mói của hai mươi bảy anh chị lớn; xa hơn nữa là bóng tối căn phòng kho sụp đổ năm tám tuổi với đống đổ nát bịt kín lối thoát và hai tiếng đồng hồ nghẹt thở.

Những ngón tay Hạnh run lẩy bẩy. Mẩu phấn trắng trơn tuột giữa các đầu ngón tay như muốn rơi xuống sàn. Em giơ tay lên ngang ngực, nhưng đầu phấn dừng lại lơ lửng trong không trung, cách mặt bảng chừng hai đốt ngón tay, ngập ngừng không sao hạ xuống được. Mặt phẳng trước mắt như đang ép ngược lại, dồn nén từng đợt không khí quanh lồng ngực em.

Thầy Ngạn không hề lên tiếng hối thúc. Thầy không buông một lời nhắc nhở nào, cũng chẳng bước tới cầm lấy tay em. Tiếng bước chân chậm rãi vang lên trên nền gạch bông khi thầy bước về phía khung cửa sổ lớn bên cạnh, nhẹ nhàng đẩy then cài mở toang hai cánh cửa kính ra hết cỡ.

Luồng gió chiều từ bờ sông Hậu lập tức ùa vào gian phòng, mang theo vị phù sa ngai ngái và hương hoa hướng dương mát lành. Gió thổi tung những lọn tóc ngắn lỉa chỉa ngang vai Hạnh, luồn qua manh áo đồng phục rộng thùng thình, xua bớt cảm giác bức bối đang nghẽn nơi cuống họng em.

Thầy Ngạn lui lại vài bước, lặng lẽ tựa lưng vào mép chiếc bàn gỗ nặng trịch. Ánh mắt sau cặp kính cận màu xám bình thản dõi theo em—không hề có sự dò xét hay sốt ruột, chỉ có sự kiên nhẫn thầm lặng của một người hiểu rõ độ lún của nền móng trước khi dựng khung nhà.Hạnh hít một hơi sâu, hơi thở dần điều hòa trở lại. Mẩu phấn gãy đôi trong tay gợi em nhớ đến mẩu phấn thầy từng trao dưới gốc cây me già sau bài kiểm tra định kỳ bị điểm không. Thầy từng nói, bản chất của toán học là nhìn thấu trật tự tự nhiên, và trực giác của em không phải điều sai trái.

Hạnh khép mi mắt lại trong chốc lát. Trong tâm trí tĩnh lặng, những đường gióng không gian ba chiều bắt đầu phát sáng: khối chóp tam giác đáy mở, ba đường cao đồng quy, các mặt phẳng cắt nghiêng tạo thành tiết diện hình thang cân đối. Từng tọa độ hiện lên mạch lạc như một bản đồ cứu rỗi. Mở mắt ra, Hạnh không còn thấy bức tường ngăn cách nữa, mà là một khoảng không vô tận đang chờ được định hình.

Hạnh dứt khoát hạ đầu phấn xuống.

Kèn kẹt.

Tiếng phấn miết lên mặt bảng trắng phát ra âm thanh giòn giã vang vọng khắp gian phòng, để lại điểm tiếp xúc đầu tiên là một chấm tròn trắng muốt, sắc nét. Không dừng lại, cổ tay nhỏ nhắn của Hạnh khẽ xoay. Mẩu phấn lướt đi êm ru trên bề mặt trơn nhẵn như lưỡi dao gọt qua thớ gỗ mềm. Vết vạch đầu tiên kéo dài từ góc trên bên trái xiên chéo xuống tâm bảng—thẳng tắp, dứt khoát, không hề chao đảo hay đứt đoạn.

Nỗi sợ đè nặng nơi đáy ngực bỗng chốc tan biến như sương gặp nắng. Cảm giác nhẹ bẫng dâng ngập khắp các giác quan của Hạnh. Bàn tay em như được giải phóng, thoăn thoắt đưa phấn vẽ tiếp những đường nét mới.

Từng vệt phấn trắng nối nhau hiện hình. Khối đa diện không còn bị giam hãm trong khổ giấy A3 chật hẹp hay cuộn giấy kraft nâu sẫm giấu dưới gầm giường nữa. Trên nền bảng trắng tinh khôi ngập tràn ánh nắng, Hạnh vạch ra ba trục tọa độ Oxyz vươn dài về ba phía. Em dựng đáy tam giác, kẻ các đường trung tuyến bằng nét đứt thanh mảnh, rồi kéo đỉnh chóp vút lên cao.

“Mặt phẳng phụ trợ cắt qua trung điểm cạnh bên,” Hạnh vừa vẽ vừa lẩm bẩm trong miệng, hoàn toàn chìm đắm vào thế giới của riêng mình. “Nếu góc này mở rộng ba mươi độ, tiết diện sẽ đón trọn ánh sáng, không bị giao tuyến bóp nghẹt.”

Mẩu phấn xoay tròn giữa các ngón tay em, lúc nghiêng cạnh để tạo nên những mảng bóng đổ mờ ảo, lúc dựng đứng đầu nhọn nhằm khắc sâu những vector lực phân bổ đều ra các cạnh chịu lực. Từng khối hình học không gian phức tạp cứ thế hiện hình sống động, nhịp nhàng và chuẩn xác tuyệt đối như một bản hòa âm bằng hình khối. Căn phòng kho cũ dường như giãn nở ra theo từng nét vẽ, biến nơi đây thành một xưởng thiết kế tràn đầy sức sống.

Sau hơn hai mươi phút miệt mài, Hạnh vạch nét phấn cuối cùng—một mũi tên vector chỉ hướng thoát lực xuyên qua mặt phẳng đáy.

Em dừng tay, lùi lại hai bước.

Toàn bộ cấu trúc khối đa diện điều hòa đứng sừng sững trên bảng trắng, hoàn mỹ và khoáng đạt dưới vệt nắng chiều rọi qua ô cửa sổ. Những đường phấn trắng muốt bắt lấy ánh nắng xiên hắt lên gân nổi trên nền bảng sáng bóng, tựa như một tấm bản đồ tự do được vẽ nên để phá vỡ mọi bức tường giam cầm.

Hạnh thở phào nhẹ nhõm. Mẩu phấn trắng ban nãy giờ đã mòn vẹt chỉ còn một mẩu ngắn củn, bột phấn trắng mịn phủ kín đầu ngón tay cái và ngón trỏ của em.

Hạnh xoay người lại. Đứng bên mép bàn gỗ, thầy Ngạn vẫn giữ nguyên tư thế tựa lưng, nhưng khóe môi thầy đã nở nụ cười rạng rỡ, đôi mắt sau cặp kính ánh lên niềm xúc động sâu kín.

Gặp ánh mắt của thầy, Hạnh nhoẻn miệng cười. Đôi mắt đen láy của cô bé mười một tuổi lấp lánh niềm vui thuần khiết, rạng ngời như ánh nắng ngoài bãi sông. Phía trước ngực em, trên vạt áo đồng phục trắng rộng thùng thình mà mẹ mua trừ hao, những vệt bụi phấn trắng tinh khôi đầu tiên đã vương lại tự bao giờ.