Chương 1: Gió Bấc Phá Tam Giang

Mười đầu ngón tay của Xa Đăng Khoa cào sâu xuống lớp cát lạnh buốt, cố moi từng chiếc lá tràm gió khô xơ rụng dạt vào chân ngấn nước. Đợt gió bấc đầu mùa từ mặt phá Tam Giang thốc lên rát như muối xát, quất từng cơn buốt nhói qua manh áo vá chằng vá đụp. Thằng bé tám tuổi cắn chặt môi đến rớm máu, hai bờ vai gầy run lên bần bật, nhưng đôi mắt sáng trong vẫn dán chặt vào từng gốc tràm lúp súp trên triền cồn cát. Khoa phải gom cho đầy gùi tràm trước khi mặt trời khuất bóng, bởi chiếc nồi đồng trong chòi đã trơ đáy từ sáng hôm qua.

Cách đó chừng mươi bước chân, bóng lưng còng rạp của mạ nó — chị Thược — đang lảo đảo theo từng ngọn gió rít. Tiếng ho khan đùng đục bật ra từ lồng ngực gầy, đứt quãng rồi chìm nghỉm giữa tiếng sóng gầm gào.

— Mạ ơi, mạ ngồi thụp xuống mé cồn cát cho khuất gió đi, để đó con cào cho! — Khoa vội nhổm dậy, bước chân líu ríu trên cát ướt chạy lại gần.

Chị Thược quệt vội giọt nước mắt trào ra vì sặc gió lạnh, gương mặt xanh xao hằn rõ nét mệt mỏi, nhưng đôi mắt nhìn con vẫn đong đầy vẻ dịu hiền. Chị khẽ lắc đầu, bàn tay xương xẩu vỗ nhẹ lên mu bàn tay đầy vết gai cào của thằng bé — Mạ không sao mô, ráng gom thêm chút nữa cho chặt gùi đặng kịp đổi gạo. Hôm ni trời trở lạnh dữ quá, gom tràm khô đổi lấy bơ gạo mốc về nấu nồi cháo nóng cho con húp ấm bụng.

Hai mẹ con lại cắm cúi nhặt từng chiếc lá tràm gió cong queo màu xám bạc. Mùi dầu tràm ngai ngái, hăng nồng thoang thoảng bay lên mỗi bận ngón tay Khoa vò trúng cuống lá dập. Thằng bé hít một hơi thật sâu, cảm giác vị the the xộc thẳng vào cánh mũi buốt cóng, mang theo chút hơi ấm mơ hồ giữa mênh mông đầm nước.

Chập tối, khi ráng chiều đỏ quạch lịm dần sau dãy rú mờ xa, Khoa phụ mạ buộc chặt miệng gùi rồi hai mẹ con liêu xiêu lần bước về bến xóm Vạn Chòi. Dưới bến nước, gió lạnh thổi hun hút làm mấy mươi chiếc thuyền nan và nhà chòi cắm cọc chao đảo ngả nghiêng. Nơi mỏm đất đầu bến, căn lều thưng ván của phường buôn họ Tống đỏ rực ánh đèn bão sáng choang, sực nức mùi rượu thịt.

Tên cai thầu mặt rỗ của phú hộ Tống Bá Lợi đang ngồi vắt chân chữ ngũ trên chiếc ghế mây, tay phe phẩy chiếc quạt lông. Thấy bóng dáng mẹ con chị Thược bước tới, gã nhổ toẹt bãi nước bọt đỏ lòm xuống mép ván — Lại là mẹ con nhà mày à? Đem tràm lại đây xem nào!

Chị Thược khép nép hạ chiếc gùi nặng trĩu xuống đất, hai bàn tay chắp lại trước ngực, giọng nói run rẩy vì lạnh và sợ sệt — Bẩm thầy cai, mạ con tui cào từ ban trưa đến chừ, tràm già rụng khô ráo từng lá, đơm chặt ních cả gùi. Xin thầy đong cho mạ con tui bơ gạo mốc đặng về nấu cháo qua bữa...

Tên cai thầu lười nhác thò mũi giày nhọn đá mạnh vào sườn gùi nứa. Mấy nắm lá tràm rơi lả tả xuống bùn nhão. Gã nheo mắt nhìn qua loa, rồi bĩu môi khinh khỉnh — Bơ gạo mốc à? Mày tưởng gạo bây giờ rẻ như bèo tây trên phá chắc? Đợt gió bấc này tràm ướt sương, chưng cất chỉ tổ tốn củi mà chẳng đọng được mấy giọt dầu. Ông chủ Tống đã dặn rồi, thứ tràm rác rưởi này chỉ đáng đổi vài đồng trinh. Cầm lấy ba đồng rỉ này rồi xéo, không bán thì mang về mà nấu nước uống!

Dứt lời, gã vung tay ném ba đồng trinh rỉ sét va nhau leng keng rồi rơi cắm xuống nền đất ướt lép nhép, bùn bắn tung tóe lên gấu quần bạc phếch của chị Thược.

Máu trong người Khoa sôi sùng sục. Hai nắm đấm nhỏ siết chặt lại, khớp ngón tay trắng bệch ra. Thằng bé toan lao tới giằng lại gùi tràm thì một bàn tay gầy guộc đã giữ chặt lấy vai nó. Chị Thược nuốt ngược nỗi nghẹn ngào vào trong, cúi rạp người xuống nhặt từng đồng trinh hoen ố, giọng nghẹn lại:— Dạ... tui xin thầy cai.

Rời khỏi bến buôn, Khoa lầm lũi bước theo mạ về túp lều cắm cọc xiêu vẹo mé cồn cát. Ba đồng trinh còm cõi không đủ mua nổi một nắm tấm cám. Trong căn lều tranh dột nát, bốn bề gió lùa qua khe liếp rách rưới kêu u u như tiếng than hờn. Mạ Thược khó nhọc nhóm lên một đốm lửa nhỏ từ mớ cành tràm mục nơi góc bếp. Ánh lửa bập bùng chỉ đủ xua đi một góc tối tăm lạnh lẽo.

Chị Thược bới từ dưới lớp tro tàn ra một củ khoai lang vùi nhỏ bằng ba ngón tay — phần tích cóp duy nhất còn sót lại trong chiếc hũ sành. Chị cẩn thận phủi sạch tro than, bẻ đôi củ khoai nóng hổi, rồi lặng lẽ giúi trọn cả hai phần vào lòng bàn tay lạnh ngắt của con trai — Con ăn đi cho nóng. Ăn xong rồi chui vào ổ rơm nằm cho ấm nghen Khoa.

Khoa nhìn củ khoai bốc khói nghi ngút, rồi ngước lên nhìn gương mặt hốc hác, đôi môi tím tái vì lạnh của mạ — Mạ cũng chưa ăn chi mà, mạ ăn với con nửa củ đi mạ!

— Mạ... mạ uống hớp nước nóng là no rồi. Con nít đang tuổi lớn, phải ăn mới chịu nổi cái rét Tam Giang ni, nghe lời mạ đi con. — Chị Thược gượng cười, ép hai bàn tay con lại quanh củ khoai nướng, rồi quay mặt đi dằn lại một tiếng thở dài mệt mỏi.

Khoa cắn từng miếng khoai nghẹn ứ nơi cổ họng. Vị ngọt bùi của củ khoai hòa lẫn vị mặn chát của giọt nước mắt lăn dài trên má thằng bé.

Nửa đêm, đợt phong hàn dữ dội nhất trong năm chính thức ập xuống đầm phá. Gió bấc gầm rít như muốn bứng tung ba mươi sáu nóc chòi xiêu vẹo của xóm vạn. Nước phá dâng cao đập từng đợt sầm sập vào chân cọc gỗ, làm cả căn lều rung lên bần bật. Hơi lạnh buốt giá luồn qua vách rạ rách, cắn xé từng thớ thịt.

Khoa giật mình tỉnh giấc bởi những âm thanh lạ lùng phát ra từ mé chiếc chõng tre ọp ẹp.

Thằng bé vùng dậy khỏi đống rơm khô. Dưới ánh trăng mờ đục hắt qua khe liếp, chị Thược đang nằm co quắp, hai tay bấu chặt lấy cổ áo rách như muốn xé toang lồng ngực. Tiếng thở rít lên từng hồi khò khè, nghẹt đắng như tiếng kéo bễ rách.

— Mạ! Mạ ơi! — Khoa kinh hoàng lao tới bên chõng.

Gương mặt chị Thược đã chuyển sang sắc tím tái. Lồng ngực gầy trơ xương sườn của người mẹ co rút dữ dội theo từng cơn ho hen tắc nghẹn, hai mắt trợn trừng nhìn con trai trong đau đớn tuyệt vọng. Khí lạnh ngấm sâu vào cuống phổi làm chứng hen phế hàn bộc phát dữ dội, bóp nghẹt từng tấc hơi thở cuối cùng. Chị muốn nói, muốn gọi tên con nhưng cổ họng chỉ phát ra những tiếng khục khặc đứt quãng.

Khoa hoảng loạn dùng đôi bàn tay bé nhỏ ra sức xoa miết lên ngực mẹ, cố tìm kiếm chút hơi ấm mong manh để cứu lấy người thân duy nhất của đời mình. Nhưng cơ thể mạ nó cứ lạnh dần đi, buốt giá như tảng đá ngâm dưới đáy phá. Thằng bé nhìn quanh quất gian lều tối tăm trong vô vọng. Không có lấy một manh chăn lành, bếp lửa đã lụi tàn tự bao giờ.

Tiếng rít nghẹn ở cuống họng của mẹ Thược lịm dần giữa đêm đen buốt giá, mà trong túp lều rách không có lấy một giọt dầu giữ ấm phế khí.