Chương 17: Cứu Chữa Đại Ngàn

Ánh sáng màu xanh lục dịu mát từ tâm nhãn từ từ thu liễm, trả lại cho đôi mắt cụ Lương khung cảnh rừng núi mờ tỏ trong sương mai. Lão khẽ chớp mắt, rút bàn tay thô ráp khỏi lớp vỏ xù xì của cây Trám Cặp. Cơn mệt mỏi sau một đêm dầm mưa lội bùn như tan biến, nhường chỗ cho niềm an ủi vô bờ. Chín trăm thân cây đã qua cơn nguy khốn, mạch nhựa ngọc ngà lại bắt đầu tuần hoàn trong lòng thớ gỗ.

Gió sớm thổi qua triền dốc, mang theo hương đất ẩm nồng nàn. Dưới lòng hào than củi, dòng nước trong vắt róc rách luồn qua khe đá, cuốn trôi chút tàn dư độc phèn cuối cùng xuống bãi sỏi xa thôn bản. Dịch Quỷ Mọt Đen hoành hành dọc triền tây coi như đã bị chặn đứng hoàn toàn sau bức tường thành than củi và bùn khoáng.

Cụ Lương gượng thẳng chiếc lưng còng, chống chiếc gậy tre tiến về phía gò đất cao. Nhìn sang dải đồi thoai thoải phía nam và vạt rừng sau lưng thôn, nơi những tán trám cổ thụ vẫn còn vương chút sắc xám xao xác, lão trầm ngâm. Độc phèn chưa lan tới đó, nhưng khói độc và phấn mọt phát tán mấy ngày qua đã khiến lớp biểu bì của nhiều thân cây non chớm se sắt, nếu không kịp chăm dưỡng, mùa sương muối tới ắt khó lòng chống chọi.

“Bác Ba Đạt!” Cụ Lương quay lại cất tiếng gọi trầm ấm.

Trưởng thôn Ba Đạt đang cùng mấy tay thợ vần nốt tảng đá chèn miệng cống, liền buông tay áo xắn cao, chạy vội lại “Có con đây cụ! Triền tây coi như thoát hiểm rồi, giờ chúng ta làm gì tiếp hả cụ?”

“Mọt đen không còn đường vượt hào, nhưng rặng đồi phía nam và vạt cây sau thôn cũng bị khói phèn làm nghẽn khí. Thân già này tính nhân lúc tiết trời dịu mát sau mưa, mở rộng việc dưỡng lâm sang các vạt ấy. Chữa cho dứt nọc thì rừng mới yên.”

“Dạ, cụ nói chí phải! Con cắt cử ngay hai chục thợ khỏe chia nhau gùi bùn khoáng và tro lá trẩu theo cụ.” Ba Đạt gật đầu dứt khoát.

Trên vạt đồi phía nam, nắng sớm xuyên qua kẽ lá, rải những đốm vàng óng ánh trên thảm cỏ đẫm sương. Cụ Lương đứng dưới một gốc trám khoảng bốn mươi năm tuổi, vỏ xám mốc và có dấu hiệu khô khốc ở tầng vỏ ngoài. Vây quanh cụ là Thụ Ân cùng đám thợ trẻ, ai nấy đều chăm chú dõi theo từng cử chỉ của bậc cao niên.

“Các cháu nhìn kỹ lớp vỏ này,” Cụ Lương đưa ngón tay trỏ miết nhẹ lên một đường nứt dọc thân cây. “Cây bị ngạt khí độc, vỏ sẽ đanh lại, sắc xám tro ngả sang màu chì cũ, gõ vào nghe tiếng đanh cộc cộc. Nếu vội vàng vung rìu bạt mạng, cây đau sẽ tự thắt mạch, nhựa ứ lại bên trong thành u cục rồi thối rữa.”

Lão rút chiếc đục vạc bằng thép nguội giắt bên thắt lưng vải chàm, giơ lên ngang tầm mắt để đám thợ trẻ nhìn rõ góc vát “Nghề đục nhựa của tổ tiên truyền lại, cốt ở chữ ‘dưỡng’. Khi đặt lưỡi đục, mũi thép phải nghiêng đúng một góc ba mươi độ so với mặt vỏ, vung tay nhẹ mà dứt khoát, chỉ bạt vừa chạm lớp libe thứ nhất sâu chừng ba phân. Đường đục hình chữ V phải đều đặn như cánh cung, đỉnh nhọn hướng xuống dưới để nẹp máng nứa hứng trọn dòng ngọc, tuyệt đối không được nghiêng lệch hay ăn lẹm vào lớp màng tủy trắng phía trong.”

Nói đoạn, cụ Lương quay sang nhìn đứa chắt mười sáu tuổi đang chăm chú ghì chặt cán đục trong tay “Thụ Ân, cháu thử trên gốc trám cằn bên kia xem sao.”

Thụ Ân hít một hơi sâu, bước tới trước thân cây trám sần sùi cằn cỗi mọc chen bên vách đá. Thiếu niên nheo mắt ngắm nghía, cẩn trọng ước lượng mạch gỗ rồi đưa bàn tay bánh mật vỗ nhẹ lên thớ vỏ như chào hỏi người bạn già. Cậu đặt góc đục vạc nghiêng ba mươi độ, cánh tay rắn rỏi hơi gồng lên, chiếc búa gỗ trong tay phải hạ xuống gọn gàng.

“Cốc! Cốc!”

Hai nhát gõ chuẩn xác, dứt khoát vang lên. Lớp vỏ sần sùi tách ra mỏng như cánh ve, để lộ đường rãnh chữ V tắp lự, sâu đúng ba phân. Tầng libe non phập phồng ánh lên sắc xanh nhạt tươi tắn, không hề suy suyển hay đứt gãy một sợi màng tủy nào.

Chỉ sau vài nhịp thở, từ đỉnh góc chữ V, một giọt nhựa trắng ngọc ngà, trong trẻo và ngát hương như sữa non khẽ ứa ra, tròn xoe rồi lăn chầm chậm xuống lòng máng nứa Thụ Ân vừa gài khéo léo bên dưới. Mùi thơm the mát, dịu ngọt lập tức lan tỏa trong không gian ẩm mát của rừng già.

“Khá lắm! Nhát đục chuẩn xác, tay không run, tâm không tạp.” Cụ Lương khẽ mỉm cười gật đầu, ánh mắt hiền từ chan chứa vẻ tự hào.Đám thợ trẻ chung quanh ồ lên thán phục. Thợ trẻ Vượng tiến lại gần, ngắm nhìn giọt nhựa ngọc ròng ròng chảy mà tấm tắc “Đúng là đục có ngọn, bạt có chiều! Không như cái thứ phèn thối của lão Vạn Hưng, ép cây rách thịt trào máu tủy tanh tưởi. Cụ cố dạy chúng cháu mới vỡ lẽ ra đạo làm nghề!”

“Nhớ lấy lời thân già này,” Cụ Lương ôn tồn căn dặn đám thợ đang háo hức cầm đục. “Cây cũng như người, biết đau biết sợ. Rừng nuôi ta cả đời, ta đối xử với rừng bằng tấc lòng nhân từ thì rừng chẳng phụ ai bao giờ.”

Giữa lúc đám thợ tản ra các triền cây chung quanh để thực hành theo lời cụ chỉ dẫn, từ con đường mòn dưới chân dốc bỗng vang lên tiếng bước chân vội vã. Y sư Liễu Thanh Hà trong bộ khăn chàm thắt gọn, tay xách chiếc làn thuốc bách thảo, nét mặt rạng rỡ bước thoăn thoắt lên đồi.

“Cụ Lương! Tiền bối ơi!”

Thanh Hà dừng lại dưới bóng râm, đưa tay áo lau vội giọt mồ hôi trên trán, giọng nói thanh trong tràn đầy niềm phấn khởi “Vãn bối vừa đi một lượt khắp các ngõ xóm dưới thôn. Trận mưa đêm qua gột sạch tro bụi, cộng với sáp ngải cứu cụ cho hun khói, phấn độc Quỷ Mọt trong làng đã tan biến hết rồi! Hơn hai mươi người bị lở loét da dẻ, nhờ bôi thuốc mỡ vỏ bách thảo phối với nhựa trám trắng nguyên chất của cụ, sáng nay các mụn rộp đã se miệng đóng vảy, không còn ai phát sốt hay ngứa ngáy nữa!”

“Thế thì tốt quá rồi!” Cụ Lương thở phào nhẹ nhõm, nếp nhăn nơi khóe mắt giãn ra. “Thân già này chỉ sợ lũ trẻ nhỏ da non chịu không nổi nọc độc của bọ. Nhờ có Thanh Hà chu toàn thuốc men cứu chữa, dân bản mới giữ được lòng yên.”

“Đều nhờ phương thuốc trích nhựa của cụ cả,” Thanh Hà mỉm cười kính cẩn.

Đến xế trưa, ánh nắng chan hòa sưởi ấm khắp các sườn non Thương Châu. Không khí trong thôn Bạch Trám rộn ràng như ngày hội vào mùa hái lượm. Những thợ rừng trở về từ các vạt đồi, lưng đeo gùi nứa đựng đầy các ống bương nứa chứa nhựa trám trắng nguyên chất.

Tại sân đình, từng dòng nhựa trắng tinh khiết, thơm ngát được cẩn thận rót qua phên lọc vào những hũ sành tráng men da lươn. Nhựa trám đặc quánh, trắng muốt tựa thạch ngọc, tỏa ra mùi the dịu xua tan hoàn toàn cảm giác u ám, ngột ngạt của những ngày dịch bệnh vừa qua. Dân làng nhanh tay vùi từng hũ sành vào đống tro bếp ấm để ủ men định hương, tiếng cười nói râm ran khắp ba trăm nóc nhà.

Cụ Lương ngồi trên bậc thềm đình làng, đón bát chè xanh nóng hổi từ tay Thụ Ân, đưa mắt nhìn quang cảnh yên ả của thôn bản. Trong lòng lão dâng lên niềm xúc động bồi hồi. Mạch sống của đại ngàn đang từng bước hồi sinh, lòng người lại hòa làm một.

Nhưng niềm vui thanh bình ấy chưa trọn vẹn thì bỗng nhiên, một hồi chiêng dồn dập, chói gắt từ đ**m canh trên chòi cao đầu bản xé toạc không gian “Boong! Boong! Boong!”

Tiếng mõ tre thúc liên hồi hòa cùng tiếng thét thất thanh của người tuần rừng vọng xuống từ vách đá “Bác Ba Đạt ơi! Cụ Lương ơi! Nguy rồi! Có biến trên dốc Thượng!”

Cụ Lương giật mình, đặt vội bát nước chè xuống mặt phản gỗ lim, cùng Ba Đạt và Thụ Ân bước nhanh ra cổng đình.

Người thợ gác dốc thở không ra hơi, áo quần rách tớp vì gai cào, hốt hoảng chỉ tay ngược lên con đường mòn độc đạo dẫn thẳng l*n đ*nh núi “Đoàn xe... năm cỗ xe ngựa bọc sắt của Vạn Hưng Đường! Bọn chúng không đi đường cái quan mà đang lén lút men theo lối mòn dốc đá, chất đầy những chum lớn bọc kín vải dầu... đang hối hả kéo thẳng lên khu vực suối ngầm thượng nguồn Rừng Cấm!”