Chương 1: Lưỡi Dao Rớm Máu

Lưỡi dao thép mỏng róc qua cọng cật nứa phát ra tiếng “ro ro” sắc ngọt, gấp gáp theo từng nhịp thở của cụ Cầm Văn Sơn. Cụ ngồi gò lưng trên chiếc đòn thấp bên thềm gạch, hai đầu gối nhô cao kẹp chặt thân nứa bánh tẻ. Chiều tháng bảy oi nồng ngột ngạt, mồ hôi túa ra rãnh trán sâu hoắm rồi lăn xuống mi mắt kèm nhèm, nhưng ngón tay cụ chẳng dám buông lơi. Còn ba chục nan cật nữa mới xong bộ khung cho chiếc giỏ nan khách đặt dưới bến đò Ngang mang đi đón dâu. Đột nhiên, một luồng buốt nhói xộc thẳng từ khớp ngón tay cái lên tận bả vai, từng thớ gân giật nảy rồi co quắp lại cứng đờ. Cơn phong thấp quái ác bất ngờ tái phát khiến bàn tay cụ run bắn. Lưỡi dao chệch hướng, mũi thép trượt dài, khía một đường ngọt lịm vào khóe ngón tay cái gầy guộc.

Vệt da rách miệng, máu đỏ ứa ra, thấm loang trên dải nan trắng ngà.

Cụ Sơn khẽ rít qua kẽ răng, buông rơi lưỡi dao xuống mảnh bao tải rách trải dưới chân. Khớp ngón tay cái sưng tấy, co rút từng chặp buốt nhức. Cụ cắn chặt môi, dùng ngón trỏ tay kia ấn ghì miệng vết thương để cầm máu, mắt nhìn giọt máu nhỏ tong tong xuống lớp phoi tre trên nền gạch rêu phong. Năm mươi năm cầm dao chuốt lạt, chưa khi nào cụ để mũi thép l**m vào da thịt mình vụng về đến thế. Cái tuổi sáu mươi cùng bao mùa đông dầm mình dưới bùn ao ngâm tre đang đòi nợ thân xác cụ, tước đi dần sự dẻo dai của người thợ cả trứ danh làng Cồn Cát.

Cụ chưa kịp đứng dậy tìm đồ rịt vết thương thì ngoài ngõ bỗng vang lên tiếng xích sắt khô dầu miết trên líp xe đạp Thống Nhất rít lên ken két, lạch cạch từng hồi. Chiếc xe đâm sầm vào góc rào dâm bụt, rồi đổ đánh “rầm” một tiếng dựa vào gốc mít cạnh giếng nước.

Trọng sầm sầm bước qua ngưỡng cổng, chiếc áo công nhân xanh bạc màu dính bết vào tấm lưng vạm vỡ đẫm mồ hôi. Khuôn mặt chữ điền sạm đen khói dầu máy hằn lên những nét căng thẳng, hai quai hàm bạnh ra nghiến chặt, mang theo trọn nỗi bực dọc hằm hằm từ trạm cơ khí Hợp tác xã về tới tận nhà. Trọng quệt mạnh ống tay áo ngang trán, chưa kịp mở lời chào cha đã đảo tròng mắt vằn đỏ nhìn xộc vào gian buồng trong.

Nơi ấy, chiếc giường tre của thằng Hải vẫn trống huếch trống hoác. Tấm chiếu cói trải phẳng lì bám một lớp bụi mỏng tang, chiếc gối bông gạo mốc thếch nằm chơ vơ nơi đầu giường. Đã tròn nửa tháng trôi qua kể từ cái đêm thằng Hải lén quảy túi vải nhảy lên chuyến xe tải chở luồng lên mạn ngược, chẳng để lại cho cha già lấy nửa lời nhắn nhủ.

Trọng nghiến răng ken két, ngực phập phồng sau làn vải áo sờn: — Lại chưa thèm vác mặt về! Thầy cứ cả nể dung túng cho nó, rồi có ngày cả cái nhà này chết nhục với xóm bãi!

Cụ Sơn nén tiếng thở dài vào lồng ngực đang nhói buốt, chậm rãi gượng dậy đi lại góc bếp củi. Cụ vốc một nhúm tro rơm mịn rịt chặt vào khóe ngón tay đang rỉ máu. Vị mặn nồng xót ran lên từng sợi gân, nhưng cụ chỉ khẽ chau mày, kéo vạt áo nâu chùi giọt mồ hôi bên thái dương. Cụ nhìn đứa con cả ba mươi tuổi đang đứng sừng sững giữa nhà, giọng trầm ấm nhẫn nại: — Anh Trọng, vừa tan ca đạp xe cả chục cây số về thì ra múc gáo nước rửa cái mặt cho mát đã. Bát nước chè xanh thầy hãm trong tích ủ ấm trên chõng đấy, uống ngụm cho hạ hỏa. Việc thằng Hải, thầy khắc có liệu tính, con đừng làm ầm ĩ lên thế.

— Liệu tính cái gì nữa hả thầy? — Trọng bước xộc tới mép phản gỗ, vung cánh tay thô ráp quen cầm cờlê búa tạ lên không trung, giọng bức bối như nghẹn ứ — Chiều nay trên trạm cơ khí, cả đội máy tuốt lúa nhìn con bằng nửa con mắt! Đồng chí Định chủ nhiệm còn kẹp sổ gọi riêng con ra sau xưởng rèn, bóng gió bảo con là tổ phó cơ khí thanh niên tiên tiến mà không bảo ban nổi đứa em ruột trong nhà. Cả làng Cồn Cát này người ta đang xì xào việc thằng Hải bỏ tổ đổi công, trốn nghĩa vụ lao động tập thể để đi chạy chợ phe phẩy! Người ta đồn nó theo đám con buôn đánh quả tận chợ Sắt Hải Phòng, đem mấy thứ phụ tùng trôi nổi về bán chênh lệch kiếm tiền tươi. Con mang tiếng thợ bậc ba của huyện, danh dự công nhân mà ra đường phải cúi gầm mặt vì thằng em làm thói phi pháp!

Cụ Sơn chậm rãi xé dải vải xô cũ quấn quanh ngón tay bị thương, dùng miệng cắn chặt mối gút. Cụ ngước nhìn đứa con cả, ánh mắt đôn hậu chứa chan nỗi xót xa: — Con buôn hay con phe gì thì nó cũng là em ruột con, cùng một khúc ruột mẹ sinh ra, trước lúc nhắm mắt bà ấy dặn dò hai đứa thế nào con quên rồi ư? Nan tre già dẫu cứng cáp đến đâu cũng phải uốn lựa lúc trời êm gió lặng, cứ cố gập một nhát thì chỉ tổ dập nát cả gióng tre. Thằng Hải tính khí bồng bột, nông nổi, nó ham làm giàu vì không muốn nhìn cảnh nhà mình ăn ngô độn khoai sắn quanh năm, chứ tâm tính nó có ác đâu. Con làm anh, giận dữ mất khôn thì kéo em lại bằng cách nào?— Tâm tính không ác mà giẫm đạp lên kỷ luật tập thể à? — Trọng gằn giọng, bàn tay bóp chặt mép bàn gỗ đến mức các khớp ngón tay trắng bệch — Thời buổi này hạt gạo chia nhau cũng tính bằng công điểm, phân phối theo tem phiếu định mức của Nhà nước. Nó không chịu đổ giọt mồ hôi nào ở ruộng đồng hay xưởng máy, chỉ nhăm nhe kiếm tiền ngoài luồng. Thói con buôn vô tổ chức ấy sớm muộn gì cũng tra tay vào còng số tám!

Trọng vừa dứt lời thì ngoài rào dâm bụt vang lên tiếng bước chân vội vã lẹt xẹt. Thím Nhẫn từ ngõ nách tất tả bưng chiếc bát sứ Hải Dương sứt miệng bước sang. Chiếc khăn vuông vấn lệch trên mái tóc hoa râm, khóe miệng thím bỏm bẻm nhai trầu đỏ tươi, nét mặt đầy vẻ hớt hải: — Bác Sơn ơi, cháu Trọng đã về đấy à? Tôi vừa nấu xong nồi canh tép đồng với khế chua ngoài vườn, múc vội sang một bát cho hai bố con ăn bữa chiều đây. Gớm, vừa tới cổng đã nghe tiếng cháu Trọng sang sảng như lệnh vỡ.

Cụ Sơn gượng nén cơn đau khớp tay, khẽ gật đầu: — Cảm ơn thím Nhẫn. Thím lúc nào cũng chu tất, thơm thảo với thầy con tôi.

Thím Nhẫn đặt chiếc bát bốc khói lên chõng tre, ngó nghiêng vào buồng trong rồi ghé sát lại, hạ giọng thì thào với vẻ hoang mang: — Mà này bác Sơn, cháu Hải đã có tin tức gì nhắn về chưa? Lúc nãy tôi đi chợ bến đò Ngang mua mớ rau muống, nghe mấy bà buôn bè bàn tán xôn xao sợ lắm cơ. Người ta kháo nhau chiều qua bên ga tàu Thanh Hóa với mé bến than, công an kinh tế với dân quân vừa vây ráp một toán thanh niên buôn chuyến đánh hàng phụ tùng cơ khí từ chợ Sắt Hải Phòng về. Nghe đâu có đứa nhảy tàu chạy trốn bị vây bắt giam hết rồi, nợ nần tiền trăm bạc vạn, đồ đạc trôi nổi bị tịch thu sạch bách. Tôi nghe mà thót cả tim, không biết thằng Hải nhà mình có dính dáng gì với lũ người đấy không nữa!

Mỗi lời thím Nhẫn buột miệng thốt ra như một tảng đá đè nặng trĩu lên ngực cụ Sơn. Khóe ngón tay vừa rịt tro bếp lại nhói buốt ran, máu đỏ lấm tấm thấm ướt dải vải xô. Cụ Sơn sững sờ, ruột gan thắt nghẹn lại thành từng khúc, ánh mắt thất thần nhìn người hàng xóm rồi run rẩy quay sang nhìn con trai cả.

Nghe đến đó, Trọng đứng phắt dậy, mặt mày tím tái vì cơn phẫn nộ tột cùng bùng phát. Anh thọc mạnh bàn tay thô ráp vào túi quần bảo hộ lao động, lôi ra chiếc kìm nguội bằng thép đen sì rồi quăng mạnh xuống mặt bàn gỗ phát ra một tiếng “leng keng” chát chúa, chấn động cả gian nhà gianh xiêu vẹo.

— Thầy nghe thấy chưa? — Trọng nghiến răng ken két, từng thớ thịt trên gò má chữ điền giật giật liên hồi, anh gằn giọng thề — Nếu thằng Hải dám vác cái thứ đồ quốc cấm phe phẩy ấy về bước chân qua cái bậu cửa này, con thề không đợi công an huyện bắt, chính tay Cầm Văn Trọng này sẽ trói gô nó lại giải thẳng lên đồn công an xã! Để xem nó chọn cái thói con buôn bất chính hay chọn danh dự gia đình!

Nói đoạn, Trọng đùng đùng quay lưng, sải từng bước nện gót thình thịch xăm xăm đi ra mé sân. Thím Nhẫn sợ hãi né vội sang một bên, tay nắm chặt vạt áo, miệng lẩm bẩm khấn trời khấn phật.

Cụ Sơn đứng chôn chân bên bậu cửa, lồng ngực già nua phập phồng nghẹn ứ, chẳng thốt nổi nửa lời. Đôi bàn tay chai sần buông thõng run run theo từng nhịp thở ngắt quãng. Ngoài ngõ, vạt rào dâm bụt đung đưa trong luồng gió chướng xám xịt của chiều muộn, bóng tối bắt đầu phủ xuống bãi bồi sông Mã bảng lảng khói sương, lạnh lẽo và mịt mờ như báo trước một cơn giông bão khôn lường sắp sửa ập đến.