Chương 22: Dòng Dầu Sen Hổ Phách

Con nước đỏ ngầu từ sông Vàm Cỏ Tây ập tới, bọt phù sa sôi sục l**m láp vào chân bờ bao đất non. Đứng trên giồng đất cao cạnh bụi điên điển còi, cụ Hằng nheo đôi mắt nhìn dòng nước dữ đang gầm gừ quăng từng đợt sóng vỗ dập dồn. Gió thốc ràn rạt qua manh áo bà ba đen sờn vai, hơi nước mang theo mùi bùn ngấu cay nồng tạt thẳng vào mặt.

“Coi chừng con nước xé chân đất!” Cụ Hằng chống cây gậy tràm già, cất giọng rành rọt át tiếng sóng. “Tấn ơi, Cương ơi! Chèn liền mấy tấm vỉ tre mé ngoài, lấy mấy bao đất thịt dằn chân lại mau!”

Tiếng hô của bà như nhát chèo điểm trúng dòng xoáy hiểm. Dưới mé nước, mấy người lớn phản ứng mau lẹ không một chút chần chừ. Chú Tấn lao ngay xuống mé chân đê, đôi vai bè đỏ au gồng lên đón lấy những tấm vỉ đăng tre do anh Võ Kim Cương chuyền xuống. Anh Cương m*nh tr*n vạm vỡ, hai chân bấm sâu vào lớp bùn lầy, dầm cả thân người dằn từng bao đất thịt nặng trịch nêm chặt vào mép cừ tràm. Phía bên kia, thím Bảy cùng ông Phước thoăn thoắt ghim thêm từng cọc tràm phụ, đóng bồi vào những chỗ đất non vừa bị sóng l**m sạt.

Thằng Đăng lội bì bõm sát mé bờ, đôi tay nhỏ thoăn thoắt dìm từng bó rơm rạ đệm đáy do cụ Hằng bó sẵn trên bờ. Nhìn bóng lưng côi cút của đứa cháu nội thoăn thoắt luồn lách giữa dòng nước đục, cụ Hằng khẽ siết chặt đầu gậy tràm trong tay.

Từng đợt sóng đỏ ối chồm lên hung hãn, nhưng lớp cừ tràm già lõi đỏ ken dày cùng hệ thống vỉ tre và đất thịt dẻo quánh đã ghìm chặt lấy chân đê. Đoạn bờ bao cao gần bảy tấc vững như một bức tường thành, chặn đứng dòng nước dữ ngoài lòng kênh. Nước lũ dâng cao ngấp nghé mép bờ nhưng không thể xé toạc được một tấc đất nào. Phía bên trong bờ bao, ba mẫu hai công ruộng sen cùng vạt lúa mùa của xóm Tân Bình Thạnh vẫn bình yên nằm trọn trong vòng tay che chắn, từng phiến lá sen xanh ngắt chỉ khẽ rung rinh nương theo ngọn gió chướng.

Qua giờ ngọ, con nước lớn bắt đầu đứng lại rồi ròng êm dần ra sông lớn. Màn phù sa đỏ quạch hạ bớt vẻ hung dữ, để lại những vệt váng bọt trắng dạt vào chân đăng tre. Tiếng sóng vỗ ì oạp thưa dần, chỉ còn tiếng gió luồn qua rặng tràm rì rào mát rượi.

Từng người một lục tục trèo lên mặt đê, ai nấy ướt sũng bùn đất nhưng ánh mắt đều rạng rỡ niềm nhẹ nhõm. Chú Tấn ngồi bệt xuống một bao đất khô, ngửa mặt quẹt mồ hôi trán, cười oang oang “Đứng vững như bàn thạch rồi bà Hằng ơi! Con đê này nhờ cừ tràm của thằng Cương với đất thịt của thím Bảy, nước lũ cỡ nào cũng đừng hòng xé nổi!”

Ông Phước buông chiếc vồ gỗ xuống vệ cỏ, bước tới nắm chặt bàn tay chai sạn của chú Tấn rồi quay sang vỗ mạnh vào vai anh Cương “Cũng nhờ thằng Cương chịu lặn dầm nước cắm hàng cừ chắn sóng. Mấy chục năm nay, chưa bao giờ xóm mình đồng lòng đắp được con đê ngon lành tới vậy.”

Anh Cương đưa hai bàn tay đen đúa nắm lấy tay ông Phước và chú Tấn, giọng trầm đục đầy chân thành “Tui là rể ngụ cư xứ khác về đây, trước giờ cứ sợ bà con chê trách phân biệt. Nay cùng mấy chú mấy anh giữ được vạt đất này, tui mới thiệt bụng thấy mình là ruột thịt của đất Tân Bình Thạnh.”

Thím Bảy khua dầm cột chiếc xuồng cui vào gốc điên điển, cười giòn tan “Khéo lo dữ hôn chú Cương! Đã chung một dòng nước, chung một bờ đê thì là người một nhà hết ráo. Từ rày xóm mình tối lửa tắt đèn có nhau, không ai thèm nghe lời dụ dỗ của lái buôn ngoài thị trấn nữa đâu nghen!”

Cụ Hằng đứng trên bờ đê, đưa dải khăn rằn cũ quệt giọt nước mưa đọng trên gò má đồi mồi. Bà nhìn quanh một lượt những gương mặt thân quen từng có lúc mặt nặng mày nhẹ vì một tầm sào ranh đất. Khúc mắc âm ỉ hai mươi năm qua đã tan biến theo con nước ròng. Bà cất giọng chậm rãi, trầm ấm:“Đất đai ông bà để lại, mình biết chung lưng đấu cật thì đất nuôi sống người, không bao giờ phụ bạc ai hết nghen mày, Tấn.”

Chú Tấn gãi đầu, cười xòa rồi gật đầu lia lịa “Dạ, bà Hằng dạy phải. Tui ghi lòng tạc dạ!”

Chiều muộn, mặt trời đỏ ối như lòng đỏ trứng gà từ từ lặn sau rặng tràm bạt ngàn. Dân làng lục tục thu dọn cuốc xẻng chia tay nhau ra về trong tiếng chào râm ran. Cụ Hằng chống gậy tràm già, dắt Minh Đăng theo bờ đất quen thuộc trở về chái bếp thân thương.

Vừa bước chân qua bậu cửa hàng ba, một cơn đau từ khớp gối già nua nhói buốt chạy dọc lên lồng ngực. Cụ Hằng nén một tiếng th* d*c, hai ngón tay bấm chặt vào thân cột gỗ tràm để giữ cho thân mình không chao đảo. Chuyến dầm nước lũ cả buổi sáng đối với một thân thể tám mươi tám tuổi là một đợt thử thách nặng nề. Khớp xương rệu rã, hơi thở đứt quãng nhắc nhở bà về sự hữu hạn của đời người. Nhưng khi ngoảnh nhìn ra cánh đồng sen ba mẫu hai công đang lặng lẽ ngậm bóng hoàng hôn, con đê vững chãi che chở cho mầm sống mùa sau, nỗi mệt mỏi trong lòng bà tan biến sạch trơn. Đất hương hỏa của ông Lộc đã yên ổn, xóm giềng đã hòa thuận. Bà mỉm cười thanh thản, biết đã đến lúc trao lại gánh nặng cuộc đời cho đứa cháu nội côi cút.

Bóng tối chập choạng đổ xuống xóm nhỏ. Cụ Hằng thắp ngọn đèn dầu hoa kỳ đặt trên chiếc chõng tre nơi hàng ba hiên nhà. Ánh lửa vàng le lói tỏa rạng góc hiên, gió sông mang theo hương sen dịu ngọt quyện cùng mùi bùn non ngai ngái quen thuộc.

“Đăng, phụ bà khiêng bộ cối ra đây con,” cụ Hằng cất tiếng khẽ khàng.

Hai bà cháu cẩn thận khiêng bộ cối ép dầu gỗ của dòng họ Hứa ra giữa sàn hiên. Thân gỗ dầu nguyên khối hình trụ tròn sẫm màu năm tháng, láng bóng lớp váng dầu sen qua ba đời gia truyền.

Cụ Hằng ngồi xếp bằng trên chiếc chiếu cói, đón lấy cái nia tre đựng những hạt sen vàng óng đẫy đà mà hai bà cháu đã phơi bóng râm mấy hôm trước. Bà cầm tay Minh Đăng, chỉ vào từng hạt sen đã se mặt “Hạt sen già khi bóc vỏ phải phơi bóng cho se mặt vừa đủ, không được phơi nắng gắt kẻo tinh dầu bay hết. Rồi tước sạch màng lụa, giã dập nhẹ tay thôi.”

Bà cẩn thận xếp từng lớp hạt sen vào lòng bọng gỗ, rồi đặt miếng nêm gỗ tròn lên trên. Cụ Hằng cầm lấy bàn tay nhỏ nhắn của Đăng, đặt vào chiếc tay đòn dài bằng gỗ tràm già, uốn nắn từng thế đứng “Nghề ép dầu này tuyệt đối không được nóng vội mày à. Phải dùng sức nêm gỗ ép nguội từ từ, để giọt dầu tự chắt lọc lấy tinh túy của bùn đất.”

Minh Đăng chăm chú lắng nghe, mím chặt môi nêm từng nấc gỗ theo nhịp tay bà chỉ dẫn. Khối cối gỗ phát ra những tiếng cót két trầm đục quen thuộc. Qua miệng máng dẫn bằng gỗ mun, giọt dầu sen đầu tiên màu vàng nhạt như hổ phách từ từ nhỏ xuống chiếc âu sành. Tiếng “tí tách” rơi đều đặn trong đêm vắng, tỏa ra một làn hương thơm ngát, thanh khiết lan khắp hiên nhà.

Đăng mở to đôi mắt nhìn dòng dầu sánh óng ánh, trên khóe môi non nớt nở nụ cười rạng rỡ.

Cụ Hằng nhìn đôi bàn tay thoăn thoắt của cháu nội, đôi tay nhỏ nhắn nhưng khéo léo và đượm mùi dầu sen gia bảo. Bà đưa bàn tay run run về phía chiếc bàn con cạnh vách nứa, cẩn thận cầm lấy cuốn sổ tay bọc vải dầu năm 1976 của ông Lộc đặt trọn vào lòng bàn tay thơm mùi dầu sen của Minh Đăng, ánh mắt sáng lên niềm tin gửi gắm cả cuộc đời phía trước.