Chương 17: Chạm Vào Cọc Tràm Ngầm

Cán bộ Sơn vừa dứt lời, mặt đồng xôn xao liền chìm vào khoảng lặng, chỉ còn tiếng gió chướng rít qua rặng trâm bầu và tiếng nước lũ vỗ ì oạp vào mạn bờ bao sạt lở. Minh Đăng đứng giữa làn nước bạc ngập ngang hông. Hai bàn tay gầy của nó siết chặt cây sào tre già, nách kẹp ghì tấm bìa cáctông vẽ than củi để mép bìa không bị sóng táp ướt. Chiếc khăn rằn màu cháo lòng của ông nội vấn quanh cổ phả ra hơi ấm, che chắn cho nó trước từng đợt gió lạnh từ mé kênh thổi thốc vào.

“Thằng Đăng, con dắt chú cán bộ đi tiếp đi con!” Giọng ông Phước vang lên giục giã, bàn tay chai sần run run chỉ về phía trước.

Bà nội bước tới bên cạnh nó. Bàn tay đồi mồi thô ráp của bà đặt nhẹ lên bờ vai nhỏ thó, lực ấn vững vàng lạ lùng. Bà không nhìn nó, đôi mắt một mí trầm tĩnh hướng thẳng về phía rặng gáo nước xanh ngắt nơi cuối chân trời, cất giọng rành rẽ “Dẫn đường đi thằng Đăng. Cứ theo mắt mày thấy, theo chữ ông nội mày ghi mà bước.”

Đăng hít một hơi thật sâu. Mùi bùn non ngai ngái quyện với hương sen thoang thoảng làm lồng ngực nó nở bung. Nó gật đầu thật mạnh “Dạ bà!”

Nó chống đầu sào tre vót tù xuống bùn, nhấc chân lội bì bõm về phía trước. Làn nước đục ngầu cuộn quanh ống quần bà ba xanh rộng thùng thình, nhưng Đăng bấm chặt từng ngón chân xuống tầng đất dẻo dưới đáy nước. Cán bộ Sơn xắn quần quá gối, cầm bảng gỗ kẹp cuốn sổ bọc vải dầu lội sát sau lưng nó, kế bên là Trưởng ấp Tư Bình và ông Phước. Phía sau, thím Bảy cùng bà con bơi xuồng ba lá men theo mé ruộng, chăm chú dõi theo từng vết sóng rẽ ra từ mũi sào tre. Tấn mặt xám ngoét, buông thõng chiếc xẻng sắt bên hông, chần chừ một đỗi rồi cũng cắn răng lội nước bám theo.

Từ gốc điên điển còi ngập nước—nơi đầu sào tre vừa gõ trúng cọc tràm của cụm sen trắng thứ nhất, Đăng gióng mắt thành một đường thẳng tắp hướng về rặng gáo nước. Cách chừng hai sải tay, đúng như nét vẽ than củi trên tấm bìa cáctông, cụm sen trắng thứ hai hiện ra giữa làn nước bạc. Những phiến lá tròn nguyên dạng khiên vươn cao, mép lá lượn sóng mềm mại, cuống lá trơn láng màu ngọc nhạt không gai nhám. Đăng cắm đầu sào tre xuống mép bồn rễ, lựa đúng thế nghiêng rồi ấn mạnh xuống lớp phù sa non.

“Cộc!”

Tiếng chạm đanh gọn vang lên từ độ sâu ba tấc dưới bùn đáy, dội ngược lên tay nó một lực nẩy cứng cáp.

Trưởng ấp Tư Bình sấn bước tới, thọc cánh tay lực lưỡng xuống dòng nước lạnh rồi cất tiếng sang sảng “Trúng rồi! Đúng là có đầu cọc gỗ chôn ngầm dưới này! Đầu cọc đẽo nhẵn, vạt chéo!”

Tiếng trầm trồ từ bờ đê và mấy chiếc xuồng ba lá lập tức rộ lên. Thím Bảy đứng trên mũi xuồng, tay chống dầm bơi, cất giọng đon đả “Đó, tui đã bảo mà! Mắt thằng Đăng tinh như mắt chim cắt, nó nhìn ngọn sen ngoài đồng mà vẽ trúng phóc dưới đáy bùn!”

Đăng không dám nán lại nghe khen. Đôi tai nó nóng bừng, nhưng đôi chân vẫn thoăn thoắt đạp nước bước tới cụm sen thứ ba, rồi cụm thứ tư. Cứ đi chừng hai sải tay, một cụm sen trắng lại hiện ra thẳng tắp, cánh hoa khum khum màu ngà xếp đều đặn như giăng dây. Ở mỗi cụm, Đăng cắm sào dò mốc, và từng tiếng “cộc”, “cộc” trầm đục lại lần lượt dội lên qua thân tre già, xé toạc mọi nghi ngờ bấy lâu.Càng gần rặng gáo nước, dòng nước càng sâu hơn, ngập ngang bụng Đăng. Tán gáo sum suê che rợp bóng mát xuống một góc ruộng trũng. Tại đây, nơi giáp ranh ba khoảnh đất của nhà cụ Hằng, nhà Tấn và nhà thím Bảy, cụm sen trắng thứ năm ngự trị uy nghi trên mặt nước. Cụm sen to gấp đôi những cụm trước, lá xanh biếc lượn sóng dập dềnh theo từng con sóng vỗ.

Đăng dừng chân, chỉ tay xuống vùng nước sâu ba tấc dưới bóng rặng gáo râm mát “Dạ chú cán bộ, chú Tư Bình... mốc ranh ba nhà nằm ngay chỗ này. Trong sổ ông nội vẽ bốn cọc tràm già đóng chéo ngàm thành cái cũi bọc kín rễ sen ở dưới đáy bùn.”

Cán bộ Sơn gật đầu. Anh giao bảng kẹp hồ sơ cho Trưởng ấp Tư Bình cầm hộ, rồi xắn cao hai tay áo bộ đội bạc màu lên tận nách. Người cán bộ ba mươi lăm tuổi cúi gập lưng, dầm trọn nửa thân mình xuống làn nước bạc, thò cả hai cánh tay vạm vỡ ngụp sâu xuống lớp bùn ngấu dưới gốc sen trắng.

Đăng nín thở nhìn từng bọt khí từ đáy nước sủi tăm lục bục. Xung quanh im phăng phắc theo dõi. Đăng nín thở nhìn theo cánh tay người cán bộ ngập sâu trong làn nước đục. Dưới ba tấc bùn non, bàn tay Sơn lần tìm qua từng kẽ rễ sen rồi khựng lại khi chạm trúng lớp cọc gỗ cứng chắc. Nét mặt Sơn bỗng bừng sáng, hai bả vai gồng lên lay mạnh cụm cọc ngầm được đẽo vạt vững chãi khóa chặt bồn rễ suốt hai mươi năm.

Sơn dùng hết sức lay mạnh thử một cọc. Thân cọc tràm không hề suy suyển, sừng sững như bàn thạch qua bao mùa nước lũ.

Anh ngẩng đầu lên khỏi mặt nước, vuốt mớ tóc ướt sũng và vệt bùn non bám trên trán, cất tiếng dõng dạc “Có cọc tràm ngầm! Đúng bốn cọc tràm già đóng chéo, giữ nguyên bồn rễ sen trắng sâu ba tấc dưới bùn đáy! Cọc tràm vững như bàn thạch, không hề xê dịch một tấc nào!”

Tiếng vỗ tay reo hò của bà con lối xóm lập tức vang dội khắp cánh đồng. Thím Bảy cười giòn giã trên xuồng, còn ông Phước đứng dựa mạn xuồng thở phào nhẹ nhõm, ánh mắt nhìn cụ Hằng đầy vẻ kính phục.

Cán bộ Sơn đứng thẳng người giữa dòng nước, rút chiếc thước dây vải bạt từ túi áo ngực. Anh cùng Trưởng ấp Tư Bình giăng thước đo khoảng cách từ mé bờ bao cũ chạy dọc theo hàng năm cụm sen trắng tới góc ranh ba hộ dưới rặng gáo. Từng sải tay, từng tầm sào được đo đạc tỉ mỉ. Xong xuôi, Sơn mở cuốn sổ tay bọc vải dầu của ông Hứa Văn Lộc ra, đặt tấm bìa cáctông vẽ than củi của Đăng bên cạnh để đối chiếu từng nét vạch.

“Báo cáo Trưởng ấp và bà con,” cán bộ Sơn giơ cao cuốn sổ và tấm bìa than củi, giọng đanh thép, “đường ranh giới xác lập bằng năm cụm sen trắng và cọc tràm ngầm từ năm 1976 hoàn toàn trùng khớp với thực địa hôm nay. Khoảng cách đo bằng thước dây so với bản vẽ của cháu Đăng và sổ tay của cụ Lộc chỉ chênh lệch chưa đầy nửa gang tay—sai số tự nhiên do phù sa mùa lũ bồi lắng!”

Dân làng trên bờ đê và dưới mấy chiếc xuồng ồ lên thán phục. Người ta chỉ trỏ vào những tán lá sen xanh ngắt dập dềnh trên sóng, tấm tắc ngợi khen trí tuệ canh nông giữ đất của người xưa. Giữa mùa nước nổi mênh mông, người nông dân Đồng Tháp Mười đã biết dùng rễ sen, cọc tràm quê hương cắm mốc ranh giới muôn đời, bền chặt hơn mọi bờ đất dễ bị cuốn trôi.

Minh Đăng thở phào một hơi dài, buông lỏng hai bàn tay mỏi nhừ vì ghì chặt cây sào tre suốt buổi sáng. Lồng ngực nó nhẹ bẫng. Nó ngẩng đầu lên khỏi mặt nước phù sa, đưa mắt nhìn về phía sau.

Cách đó vài bước chân, Nguyễn Văn Tấn đứng chết lặng giữa làn nước bạc mênh mông. Chiếc xẻng sắt đã tuột khỏi tay từ lúc nào, chìm nghỉm dưới bùn lầy. Gã đứng trân trân, hai mắt mở lớn nhìn chăm chăm vào đầu cọc tràm ngầm vừa được bàn tay cán bộ Sơn lay động dưới đáy bùn, gương mặt đỏ gay thường ngày giờ xám ngoét không thốt nổi một lời.