Chương 1: Nước Bạc Tràn Bờ

Lưỡi dao con sắc lẹm phạt ngọt qua từng cọng rau muống bè, phát ra tiếng giòn rụm trong sớm mai đầu tháng Tám âm lịch. Minh Đăng ngồi co ro nơi bậc chái bếp, ống quần bà ba xanh cũ thùng thình xắn cao tới bẹn, để lộ hai ống chân gầy còm dính lem nhem bùn xám. Trước mặt nó, con rạch nhỏ thường ngày hiền hòa nay biến mất dạng. Nước lũ từ mạn biên giới tràn về đỏ quạch màu phù sa non, sôi réo sùng sục mé chân thềm, cuốn theo những dề lục bình trôi dạt dập dềnh chen chúc bọt bèo.

Đăng mím chặt môi, ngón tay thoăn thoắt tước sợi xơ cuối cùng thả vào thau sành rồi ngẩng đầu nhìn ra đồng. Mặt ruộng sen quen thuộc sáng nay bỗng trở nên dữ dằn khác lạ. Những đợt sóng đục ngầu cuồn cuộn vỗ bờ, tràn ngập lút cả hàng cọc tre cắm mốc. Bất chợt, một tiếng ục trầm đục dội lên từ phía mé ruộng đàng Đông.

Đăng giật nảy mình, vội buông rơi con dao xuống sàn ván. Cách chỗ nó ngồi chừng hai trăm thước, đoạn bờ bao đất thịt pha phèn cao bảy tấc ngăn giữa bãi sen nhà nó và vạt ruộng lúa của chú Tấn đang oằn mình chống chọi. Một xoáy nước hung hãn khoét sâu vào chân bờ, đất lở rào rào. Chỉ trong vài cái chớp mắt, bờ bao đất bị dòng lũ cuộn trào xé toạc một mảng lớn dài hơn sải tay. Dòng nước bạc dữ dội như bầy trâu lồng lập tức đổ ập, gầm réo cuộn xiết vào lòng ruộng trũng ba mẫu hai công.

Nước tràn tới đâu, những vạt sen hồng Tháp Mười đang kỳ ngậm búp non dập dềnh chao đảo tới đó. Từng phiến lá sen già xanh mướt bị ngọn nước nhấn chìm, uốn cong rồi ngập dần dưới dòng nước đục ngầu phù sa.

Đăng bật dậy, hai bàn chân bấm chặt xuống mặt ván gỗ mục. Lòng dạ nó thắt lại vì sợ hãi. Ruộng sen trũng này là miếng cơm manh áo của hai bà cháu, là nơi suốt bao tháng ngày qua bà nội cặm cụi chăm chút từng gốc củ ngầm để chắt chiu từng giọt dầu sen gia truyền. Nếu vỡ bờ, con nước lớn sẽ cuốn phăng hết bao nhiêu công sức, nhấn chìm luôn nguồn sống duy nhất nuôi nó lớn khôn.

“Bà ơi...” Đăng kêu khẽ một tiếng, tiếng gọi lọt thỏm giữa tiếng ầm ào của nước lũ đang xé bờ.

Từ trong buồng tối, tiếng kẽo kẹt của cánh cửa liếp vang lên chầm chậm. Cụ Hằng bước ra hàng ba. Lưng bà hơi còng xuống dưới tấm áo bà ba đen sờn vai, mái tóc bạc phơ búi thấp bằng cọng giang khô rung rinh theo từng bước chân gầy guộc. Một tay bà nắm chặt chiếc gậy tràm già đã lên nước bóng lẫy, đầu gậy gõ cộc cộc trên nền gạch tàu ẩm ướt.

Bà dừng lại sát mép thềm hiên, nơi mép nước đỏ ngầu đã dâng mấp mé gót chân trần nứt nẻ. Đôi mắt một mí chằng chịt nếp nhăn nheo của bà lặng lẽ hướng về phía khoảng ruộng ngập trắng xóa. Dòng nước phù sa vẫn đang cuồn cuộn tràn qua chỗ bờ bao vỡ, nhấn chìm những vạt lá sen vào đáy nước mênh mông.

Gió chướng sớm mai thốc mạnh vào mái tranh, lay giật dải khăn rằn vắt ngang vai bà. Đăng nín thở nhìn sườn mặt già nua của bà nội. Nó sợ bà sẽ mắng, sợ bà sẽ cất tiếng thở dài hay than khóc như những người đàn bà khác trong xóm mỗi bận con nước dữ ập tới bất ngờ. Nhưng cụ Hằng không thốt ra nửa lời than thở. Khuôn mặt đồi mồi của bà phẳng lặng như mặt nước lọt thỏm giữa đồng bãi, chỉ có khóe môi mím lại thành một vệt dài cương nghị.

Bà đứng trơ trọi như cây tràm cắm sâu rễ dưới bưng biền, nhìn dòng lũ hung tợn đang nuốt chửng từng luống sen ba đời gìn giữ.

Thấy ngực bà phập phồng sau lớp vải sờn, Đăng vội quay vào góc chái bếp. Nó cầm chiếc gáo dừa múc một bát nước mưa từ lu sành mát rượi, hai tay cẩn thận bưng ra trước hiên nhà.“Bà... bà uống miếng nước mưa cho mát dạ nghen bà,” Đăng rụt rè cất giọng, tiếng nói nhỏ nhẹ chìm nghỉm giữa tiếng gió rít qua rặng tre đầu ngõ.

Cụ Hằng không quay đầu lại, nhưng bàn tay đang buông thõng chầm chậm đưa lên đón lấy bát sành. Khi ngón tay gầy guộc của bà chạm vào mép bát, Đăng giật mình nhận ra từng đường gân xanh nổi cộm trên mu bàn tay đồi mồi đang run lên từng chặp. Bà nhấp một ngụm nhỏ rồi đưa tay còn lại bám chặt vào thân cột gỗ mun đã sứt sẹo vì mối mọt. Đầu ngón tay thô ráp, nứt nẻ của bà bấm sâu vào thớ gỗ, gồng cứng đến mức móng tay chuyển sang màu trắng bệch.

Đăng đứng nép sát bên hông bà, khẽ níu lấy dải áo bà ba lấm tấm bụi tro. Nó cảm nhận được hơi thở dồn dập và cái run rẩy âm thầm truyền qua tà áo mỏng. Bà nội tám mươi tám tuổi của nó dẫu có cứng cỏi đến đâu, thì trước mặt dòng nước xiết hung dữ đang xóa nhòa từng tấc đất hương hỏa, sức vóc của một bà già cũng nhỏ nhoi như cánh bèo trôi.

“Bờ bao đàng Đông... sập rồi hả mày?” Cụ Hằng cất giọng. Tiếng bà trầm đục, khô khốc như rễ tràm phơi qua nắng quái.

“Dạ... sập một khoảng dài bằng sải tay con rồi bà,” Đăng lí nhí đáp, đôi mắt hướng về khoảng nước đang ngập lút ngọn sen. “Nước từ kinh xáng tràn qua ruộng chú Tấn rồi đổ thẳng qua ruộng nhà mình. Con thấy ngọn sen trắng sát mí ranh đàng đó bị dìm lút đầu luôn rồi.”

Cụ Hằng buông tiếng thở nhẹ qua kẽ răng. Ánh mắt bà quắc lên một tia nhìn sắc lạnh hướng thẳng về mé đê vừa lở “Đất của ông bà mày khai hoang đổ mồ hôi sôi nước mắt từ hồi tao mới về làm dâu. Nước trời dâng thì chịu, chớ không ai cướp được một tấc bùn của cái nhà này đâu.”

Bà chưa dứt câu thì từ khúc quanh đầu kinh rẽ vào rạch Láng Sen, một âm thanh chát chúa xé toạc không gian tĩnh mịch của cánh đồng ngập lũ.

Tiếng máy đuôi tôm của chiếc vỏ lãi gầm rú đinh tai nhức óc, chân vịt khuấy tung dòng nước đỏ quạch thành những vệt bọt trắng xóa bốc mùi bùn ngấu. Mũi vỏ lãi phóng bạt mạng qua vạt lúa ngập, đè bẹp từng luống cỏ năn trước khi khựng lại ngay mép bờ bao vừa vỡ toạc.

Trên mũi xuồng, một bóng người đàn ông lực lưỡng vạm vỡ đứng sừng sững, tay cầm chiếc dầm gỗ quơ loạn xạ giữa không trung. Giọng nói oang oang như sấm rền của ông Tấn xé toạc màn sương sớm, chửi rủa ầm ĩ vọng thẳng vào tận chái bếp nhà hai bà cháu “Bà Hằng đâu! Bước ra đây coi cái bờ bao mục nát của nhà bà hại cả xóm nè! Bờ sen nhà bà đắp như cứt mũi để nước xé toạc cuốn trôi hết cả vạt lúa mùa của tui rồi! Đền đất đền lúa cho tui mau!”