Chương 24: Nắng ấm Sông Trà

Ánh rạng đông rọi qua chấn song gỗ mít, rải vệt sáng ấm áp lên chiếc chõng tre nơi góc từ đường. Cụ Chu Hoài Cảnh cựa mình tỉnh giấc sau đêm dài thanh thản, không còn âu lo về váng mật đen hay mối họa mất đất bến sông. Chống chiếc gậy tre ngà bóng loáng, cụ chậm rãi đứng dậy. Đôi chân tuổi một trăm linh hai tuy chậm chạp nhưng từng bước giẫm trên nền gạch tàu vẫn vững vàng.

Bước ra thềm đá trước hiên nhà rường ba gian hai chái, cụ dừng lại đón ngọn gió sớm. Đôi mắt mờ đục khẽ nheo lại, nhưng khứu giác tinh tường lập tức nhận ra hơi thở quen thuộc của đất trời quê xứ. Gió từ triền sông Trà Khúc thổi vào, mang theo vị phù sa nồng đượm và hương mía de ngọt dịu. Trên mặt sông, sương sớm tan dần, để lộ dải nước đỏ âu lấp lánh. Mùi khói củi mít cháy đượm quyện hương mật thơm lừng từ chái lò Cảnh Ký bay lên nghi ngút, báo hiệu mùa nấu đường mới êm ả bắt đầu. Không còn mùi khét của vôi sống hay vị chua của mật non, chỉ còn lại sự thuần khiết ngạt ngào của nếp nhà truyền đời.

Nghe tiếng cười nói rộn rã ở chái sau, cụ Cảnh mỉm cười, thong thả chống gậy bước xuống bậc tam cấp về phía lò nấu.

Bên bốn vạc đồng khổng lồ, ngọn lửa củi mít đã reo tí tách. Chu Vĩnh Triết xắn cao tay áo nâu, nắm chắc chiếc muôi đồng gia truyền mà cụ Cảnh mới trao đêm qua. Đứng cạnh chàng là Chu Thúc Khiêm. Đôi bàn tay Khiêm vẫn quấn dải vải sô trắng che vết phồng rộp vì than nóng, nhưng cử chỉ đã vô cùng thuần thục khi xếp từng thanh củi khô vào cửa lò.

Triết tươi cười: — Chú Ba xem, củi mít mùa này đượm than ghê, lửa bén đều từ đáy vạc lên mép rồi!

Khiêm cười đáp: — Củi phơi đủ ba con nắng mới không sinh khói mù. Lát nữa mật sôi bùng, cháu cứ giữ cữ muôi cho đều tay, việc canh lửa dưới đáy vạc cứ để chú lo.

Triết rạng rỡ: — Dạ, có chú kề vai sát cánh thì vạc mật nào cũng thành ngọc!

Tiếng cười hòa thuận của hai chú cháu vang lên rộn rã át tiếng củi nổ. Cụ Cảnh đứng lặng nơi cửa lò, lòng dâng trào niềm xúc động. Chiếc muôi đồng gia truyền vung lên trong tay chắt đích tôn, còn người cháu nội lầm lạc hôm nào nay nhẫn nại gom từng mẩu than hồng tiếp sức. Bức tường tỵ hiềm giữa hai chi phái suốt bao năm qua rốt cuộc đã hoàn toàn tan biến theo ngọn lửa ấm đầu ngày.

Thấy bóng áo dài lam của cụ Cố, Triết ngừng tay, cung kính thưa: — Cố đã thức dậy rồi ạ!

Khiêm cũng vội phủi tro trên áo, cúi đầu thưa: — Nội! Sáng sớm gió sông còn lạnh, Nội đứng ngoài này coi chừng trúng gió. Hai chú cháu cháu đang canh lửa, chuẩn bị nấu mẻ mật mới cho bạn hàng.

Cụ Cảnh mỉm cười bao dung: — Lửa đượm, lòng người thuận thì nấu mẻ mật nào cũng thơm ngọt. Hai chú cháu cứ thong thả làm việc, chớ nóng vội nghe con.

Nói rồi, cụ quay gậy trở lại gian nhà rường. Nắng ban mai trải vàng khoảng sân gạch rộng. Dưới mái hiên ngói âm dương rêu phong, bà Chu Thị Lành bưng chiếc khay gỗ mộc mạc bước ra. Thấy cha lên thềm đá, bà vội đặt khay xuống bàn gỗ mít, tươi cười đỡ lấy tay cụ: — Cha ngồi nghỉ chân. Con vừa ủ xong ấm trà sen đậm đà, lại lấy thêm đĩa đường phèn ngọc thạch mẻ vừa rồi để cha dùng sớm.Cụ Cảnh ngồi xuống chiếc ghế tre quen thuộc. Trên khay, ấm trà gốm mộc tỏa làn khói thơm ngát hương sen. Chiếc đĩa sứ hoa lam đựng những viên đường phèn trong suốt, vuông vức sắc cạnh, lấp lánh như ngọc thạch dưới nắng sớm. Đây chính là tinh hoa kết tinh sau chín ngày chín đêm giữ ấm buồng ủ, vượt qua bao sóng gió hiểm nguy để giữ trọn chữ Tín cho lò Cảnh Ký.

Đúng lúc ấy, tiếng cổng tre mở lạch cạch kèm tiếng bước chân rộn rã. Toàn thể con cháu trong tộc họ Chu lần lượt bước vào sân. Đi đầu là ông Chu Thúc Bản cùng các bậc cao niên chi thứ, nét mặt ai nấy đều nhẹ nhõm, tươi tỉnh. Triết và Khiêm sau khi thu dọn gian lò cũng rửa tay sạch sẽ, chỉnh đốn khăn áo bước lên gian chính. Đại gia đình bốn thế hệ họ Chu tề tựu đông đủ quanh bàn trà dưới mái hiên cổ kính.

Ông Chu Thúc Bản thay mặt bà con chi thứ kính cẩn chắp tay trước cụ Cố: — Thưa Cụ Cố, hôm nay mẻ đường lớn đã giao trọn vẹn, đất hương hỏa bến sông vẹn toàn. Chi thứ chúng con cùng toàn thể cháu con tề tựu về đây, xin dâng nén hương tạ ơn tiên tổ, và kính chúc Cụ Cố thượng thọ một trăm linh hai tuổi mãi là cây cao bóng cả che chở cho cháu con bốn đời!

Triết kính cẩn thưa: — Chắt xin kính chúc Cố trường thọ, soi đường chỉ lối cho chúng chắt giữ trọn ngọn lửa lò đường!

Khiêm cũng nghẹn ngào chắp tay: — Cháu chúc Nội muôn vàn an khang, chứng giám cho lòng dạ sắt son của con cháu chi thứ từ nay về sau!

Tiếng con cháu đồng thanh chúc thọ vang lên ấm áp. Cụ Cảnh nhìn quanh một lượt. Bốn thế hệ chung một dòng máu, từ người già tóc bạc như bà Lành, ông Bản, đến bậc trung niên như Khiêm, người trẻ tuổi can trường như Triết, cho tới những đứa chắt nhỏ nép sau vạt áo mẹ, tất cả đều ánh lên niềm tin yêu gắn bó keo sơn.

Bà Lành ân cần thả viên đường phèn ngọc thạch vào chén trà men sứ, rồi rót dòng nước trà vàng sánh như mật ong. Viên đường trong veo khẽ tan dần dưới đáy chén, tỏa hương ngọt dịu quyện vị chát thanh tao của trà sen. Triết hai tay bưng chén trà dâng lên: — Chắt xin kính dâng Cố chén trà đường sớm ạ.

Cụ Cảnh nâng chén trà bằng đôi bàn tay thô ráp in hằn dấu vết một thế kỷ bên vạc mật. Cụ đưa chén lên ngang mũi đón làn hương thơm ngát. Nhấp một ngụm nhỏ, cụ cảm nhận rõ dòng nước ấm áp trôi qua cổ họng: ban đầu là vị chát nhẹ của lá trà mùa xuân, nhưng ngay sau đó là hậu vị ngọt lịm, giòn mát, ngọt thanh sắc sảo thấu tận tâm can.

Nhìn ra xa, ba sào đất bồi hương hỏa nơi bến sông Trà Khúc trải dài xanh mướt những nương mía de mập mạp. Dòng sông Trà êm đềm cuộn chảy bồi đắp phù sa cho bãi bờ, hệt như dòng chảy gia tộc bền bỉ chở che cháu con qua bao dâu bể.

Cụ Cảnh đặt chén trà xuống bàn, giọng trầm ấm ngân vang: — Các con, các cháu nghe ta dặn. Cả đời ông già này ăn ngủ bên vạc lửa, chỉ đúc kết được một lẽ giản dị: Nấu đường cũng như luyện tâm vậy. Muốn nước đường kết tinh thành ngọc thạch trong veo, người thợ phải nhẫn nại gạn đục khơi trong, biết hớt từng mảng váng bọt, lắng từng hạt cặn tro. Đời người và gia tộc cũng y như thế. Muốn nếp nhà trường tồn hưng thịnh, cháu con phải lấy bao dung hòa giải oán hờn, lấy thanh bạch giữ trọn chữ Tín. Khi lòng người không còn ghen ghét đục ngầu, thì giọt mật cuộc đời tự khắc sẽ nở hoa kết ngọc.

Mọi người lặng đi trong giây lát, từng lời dạy thấm thía của cụ Cố như ngọn gió lành gột rửa mọi uẩn ức, neo chặt vào tâm can mỗi người con họ Chu.

Nắng xuân đã lên cao, nhuộm sắc vàng rực rỡ lên mái ngói rêu phong và trải dài trên mặt nước sông Trà hiền hòa. Giữa hiên nhà rường lộng gió, cụ Chu Hoài Cảnh mỉm cười thanh thản, an nhiên ngắm nhìn đàn con cháu bốn đời quây quần ấm cúng bên chén trà đường phèn ngọc thạch, tận hưởng trọn vẹn sự bình yên sau những ngày lắng sóng.