Chương 25: Dòng Sông Ánh Sáng

Khối đá hộc mười tấn nện thẳng xuống lòng nước xiết phát ra một tiếng nổ trầm đục, làm rung chuyển bờ taluy đá vôi. Cột bọt nước đỏ ngầu phù sa bắn tung lên cao, rào rào trút xuống mạn sà lan số 1. Ngay phía sau chiếc xe dẫn đầu, hàng chục chiếc xe ben BelAZ nối đuôi nhau gầm rú, đồng loạt nâng ben trút tiếp những tảng đá khổng lồ chèn kín khe hở cuối cùng. Dưới sự hỗ trợ của cụm rọ đá nêm chặt hốc xói và khối bê tông thủy công khóa cứng chân móng K4, bức tường đê quai vươn mình sừng sững, chính thức chặn đứng dòng chảy tự nhiên ngàn đời hung bạo của sông Đà.

Bị chặn đứng đột ngột, dòng lũ thượng nguồn dồn ứ lại, chồm lên những đợt sóng bạc đầu đập vào kè đá, rồi ngoan ngoãn chuyển hướng, ầm ầm đổ vào các cửa hầm dẫn dòng bờ phải. Tiếng còi từ các tàu kéo, sà lan và hàng trăm còi xe công trường đồng loạt rú vang, tạo thành bản hòa âm chấn động khắp thung lũng Hòa Bình. Trên khắp sườn núi, hàng vạn công nhân, bộ đội công binh và chuyên gia Liên Xô reo hò rợp trời giữa biển cờ đỏ sao vàng tung bay phần phật.

“Hợp long rồi! Ngăn được sông rồi!”

Tiếng reo hò vỡ òa trên sàn sà lan. Chỉ huy trưởng Trần Đức Tuân bước vội qua những cuộn cáp thép, lao tới ôm chầm lấy Sơn. Đôi bàn tay thô ráp của người chỉ huy siết chặt bờ vai sũng nước của anh. Khóe mắt trũng sâu sau chuỗi đêm mất ngủ của ông ngấn lệ, lăn dài trên gò má sạm đen khói thuốc Tam Đảo.

“Cậu Sơn!” Giọng ông Tuân nghẹn đặc, rung lên vì xúc động. “Chúng ta đã thắng đỉnh lũ! Chiến dịch ngăn sông đợt hai toàn thắng sớm mười hai giờ! Toàn bộ chân móng đê quai vững như bàn thạch, và quan trọng nhất... không một người thợ nào phải ngã xuống! Tôi đã giữ trọn lời thề trước Đảng và nhân dân!”

Sơn gật mạnh đầu, lồng ngực phập phồng sau ca lặn sinh tử “Báo cáo thủ trưởng, toàn đội đã hoàn thành nhiệm vụ! Đáy sông Ba Cấp đã an toàn tuyệt đối!”

Chuyên gia Aleksey Morozov bước tới, đôi mắt xanh xám màu thép ánh lên niềm kiêu hãnh. Ông dang hai cánh tay hộ pháp ôm chặt cả Sơn và ông Tuân, rồi vỗ mạnh vào lưng Sơn “Kharasho! Tuyệt vời lắm, đồng chí Sơn! Lòng dũng cảm và kỷ luật của các bạn Việt Nam đã làm nên kỳ tích. Sông Đà hôm nay phải khuất phục trước các bạn!”

Nửa giờ sau, Sơn cùng Morozov rảo bước lên dốc đồi tiến về bệnh xá công trường. Không khí ồn ã của đại công trường lùi lại phía sau, nhường chỗ cho mùi thuốc sát trùng và sự yên ả của gian phòng bệnh hướng ra dòng sông.

Bên trong phòng bệnh số 3, Lê Viết Hân đang ngồi tựa lưng vào đầu giường, cẳng chân phải bó bột trắng xóa được gác ngay ngắn trên nẹp gỗ. Sau chu trình giải áp trong buồng cao áp, sắc mặt người kỹ sư trẻ đã hồng hào trở lại, không còn vết bọt khí hay dấu hiệu co giật nguy kịch đêm qua. Thấy hai người bước vào, Hân vội nhoài người định chống nạng đứng dậy.

“Ngồi yên đấy, cậu Hân!” Sơn mỉm cười, ấn nhẹ vai anh xuống giường. “Chân cẳng vừa qua cửa tử, đừng có vận động bậy bạ.”

Hân nhìn Sơn, ánh mắt ngập tràn vẻ biết ơn. Anh với tay lấy chiếc phong vũ biểu bỏ túi bằng đồng trên tủ đầu giường trao cho Sơn. Lớp vỏ kim loại đã trầy xước sau cú va đập vào vách đá ngầm “Anh Sơn, em gửi lại anh chiếc phong vũ biểu này làm kỷ vật. Nhờ có nó đo áp suất tĩnh túi khí mà em và Tráng giữ được bình tĩnh để chờ anh tới. Nhưng bài học lớn nhất em nhận được từ đáy vực không nằm trong sách vở, mà là sự cẩn trọng và kinh nghiệm thực tiễn của người đi trước.”Hân mở tập hồ sơ trên đùi, trải rộng bản đồ trắc địa hoàn công đáy sông Ba Cấp “Em đã hoàn thiện xong toàn bộ tọa độ đới đứt gãy và sơ đồ trám nứt K4. Toàn bộ phễu siphon tử thần đã bị nêm chặt vĩnh viễn.”

Morozov đặt bàn tay to lớn lên chiếc hòm gỗ nhỏ đặt ở góc bàn. Bên trong là hai bình kim loại bằng thép không gỉ được niêm phong bằng dây chì cẩn mật “Hai mẫu nước lân tinh và bùn đáy chứa photphin rò rỉ từ vỏ bom năm 1972 đã được đóng gói kỹ thuật. Xe đặc chủng của ban chỉ huy sẽ chuyển thẳng hồ sơ cùng mẫu vật này về Viện Khoa học ở Hà Nội trong chuyến xe đầu giờ chiều. Báo cáo hóa nghiệm của Hân sẽ được in sao gửi tới từng lán trại. Khoa học đã soi sáng tất cả, không còn bất cứ lời đồn ma quái nào có thể làm dao động tinh thần anh em công nhân nữa.”

Lúc này, từ phía cửa sổ, Bùi Văn Tráng quay người lại. Anh khoác chiếc áo bông bộ đội màu xanh tôchâu ấm áp, gương mặt rắn rỏi bừng lên vẻ chững chạc lạ thường. Nhìn ra dòng sông đang cuộn đỏ dưới chân đồi, Tráng cất giọng rành rọt “Anh Sơn, chuyên gia Morozov... Ban nãy nghe tiếng còi ngăn sông rền vang thung lũng, em đứng đây nhìn dòng nước đổi dòng mà thấy nhẹ cả người. Bản Mường Chìm của đồng bào em đã di dời an toàn lên vùng tái định cư mới, còn vực Ma dưới kia giờ đã được các anh khóa chặt bằng đá hộc và bê tông. Không có ma quỷ hay lời nguyền nào nuốt chửng bản làng cả, chỉ có lòng dũng cảm và khoa học của chúng ta cải tạo tự nhiên.”

Sơn nhìn người thợ lặn trẻ, nhận ra nỗi hoang mang non nớt ngày nào đã hoàn toàn biến mất, thay vào đó là ánh mắt kiên định của một người lính công binh thực thụ. Anh bước tới vỗ mạnh vào bờ vai Tráng “Tốt lắm, chú mày đã trưởng thành thực sự rồi. Dòng sông này là của các cậu, tương lai công trường này trông cậy vào thế hệ các cậu.”

Rời bệnh xá, Sơn không về lán trại nghỉ ngơi ngay. Bộ đồ lặn cao su bố dày cộm và đôi giày chì mười tám cân đã được gửi lại cho kíp thợ máy từ lúc rời sà lan; giờ đây anh chỉ khoác chiếc áo lót công binh sờn mép bạc màu rồi một mình bước lên mỏm đá Ba Cấp nhô cao sát mép vực.

Gió sông Đà đầu đông thổi lồng lộng, thốc vào lồng ngực vạm vỡ của người cựu binh.

Phía chân trời đông bắc, bình minh tháng Mười một rực rỡ ló rạng sau những rặng núi đá vôi trập trùng. Ánh dương quang xé tan lớp sương mù bảng lảng, rải muôn ngàn vệt sáng vàng óng ánh xuống mặt nước sông Đà đang ngoan ngoãn uốn mình tuôn chảy qua các cửa hầm dẫn dòng. Dưới chân mỏm đá, đại công trường Thủy điện Hòa Bình hiện ra như một pháo đài thép khổng lồ, bừng bừng sức sống với những đoàn xe BelAZ rầm rập lăn bánh và cờ đỏ tung bay phấp phới trong nắng sớm.

Sơn đưa bàn tay chai sạn miết nhẹ lên bả vai mình. Vết sẹo mảnh bom sâu hoắm từ trận chiến rà phá thủy lôi trên sông Gianh năm 1972 — vết sẹo suốt mười năm ròng rã từng nhức buốt dữ dội mỗi khi chạm nước lạnh và găm chặt vào tim anh nỗi mặc cảm tội lỗi vì không cứu được đồng đội — lúc này bỗng ấm ran lên dưới ánh mặt trời rực rỡ.

Nỗi đau đớn và bóng ma quá khứ đè nặng một thập kỷ đã hoàn toàn tan biến theo từng đợt sóng cuộn. Anh đã cứu được Tráng, đã bảo vệ được Hân, đã cùng đồng đội phong tỏa vĩnh viễn hiểm họa đáy sâu để giữ an toàn cho dòng sông và công trình thế kỷ. Sự thanh thản và niềm tự hào vô bờ dâng lên ngập tràn trong huyết quản.

Đứng trên đỉnh đá lộng gió nhìn con nước chuyển dòng mở đường cho nguồn điện ngày mai, ánh mắt Sơn kiêu hãnh rực sáng. Dòng sông Đà ngàn năm cuồng nộ chính thức cúi đầu phục vụ con người, khép lại thiên sử thi bi tráng nơi đáy vực sâu và thắp sáng niềm tin sắt đá của thế hệ mở đường cho dòng điện tương lai của Tổ quốc.