Chương 3: Bếp Lửa Chõng Tre

Ánh bình minh rọi những vệt sáng vàng nhạt qua khe liếp dừa nước, rải lốm đốm lên nền đất chái bếp. Nam mở mắt, đón luồng gió mát từ mé rạch thổi vào xua tan cảm giác mụ mẫm sau một đêm thiếp đi vì mệt lả. Khẽ trở mình, cậu thấy những lằn roi sau lưng đã khô miệng, dịu mát lạ thường nhờ lớp mỡ trăn quyện thuốc nam dì Út giã tối qua. Ký ức về giọt nước mắt lặng thầm rơi trên bả vai giữa đêm khuya vẫn đọng lại nguyên vẹn, khiến ngực cậu thắt lại một niềm xúc động xót xa.

Dưới chân chõng tre ọp ẹp, đôi dép tổ ong mòn vẹt đứt quai từ mấy hôm trước nằm ngay ngắn. Chiếc quai đứt đã được ai đó tỉ mẩn dùng sợi xơ dừa săn chắc se ba tao, bện luồn qua đế nhựa rồi thắt nút con sò khéo léo. Mối thắt phẳng phiu, xỏ chân vào không hề cộm rát — kỹ thuật giáp mối chỉ dừa lão luyện mà cả cồn này chỉ đôi bàn tay Ba Khiêm mới làm được. Cạnh đầu chõng, chiếc ly sành đựng nước chè xanh vẫn còn tỏa hơi ấm dìu dịu. Nam nâng ly nước, vị chát ngọt ấm nồng trôi qua cuống họng, tưới mát tâm can đứa con vừa bước qua bờ vực lầm lạc.

“Nam! Dậy rồi hả con?”

Tiếng gọi ngọt ngào vang lên từ cửa chái bếp. Dì Út Lành bưng tô sành nghi ngút khói bước vào, tà áo bà ba vương mùi khói trấu. Dì đặt tô canh lên chõng tre, ngồi xuống bên cậu “Húp miếng canh chua cá ngát này đi con. Cá ngát sáng sớm dì đón ghe cào vừa dỡ lên, thịt béo ngậy. Dì nấu với khế chua mé vườn, thêm chút ngò gai cho ấm bụng.”

Mùi canh chua thơm dịu của khế bổi hòa cùng vị ngò gai xộc vào cánh mũi. Nam nhìn tô canh đầy đặn, sống mũi cay xè “Dạ, con cảm ơn dì Út.”

Dì Út đưa tay vuốt tóc cháu, mắt đỏ hoe khi thấy những vệt bầm tím sau lớp áo mỏng “Hôm qua ba con đánh rát quá, dì Út can hổng kịp. Nhưng Nam ơi, con đừng có hờn giận ba nghen con. Đêm qua ổng ngồi ngoài bến dệt tới tận canh ba, hút hết mấy điếu thuốc rê. Ổng thương con đứt ruột mà tánh tình cộc cằn, hổng biết tỏ bày làm sao.”

Nam múc một muỗng nước canh nóng hổi, vị chua thanh đượm đà lan tỏa nơi đầu lưỡi. Cậu cúi đầu, giọng khẽ khàng “Con biết lỗi của con mà dì Út. Con hổng giận ba đâu.”

Dì Út thở dài, nhìn ra khoảng sân ngập nắng “Ba mầy khổ tâm dữ lắm. Mấy năm nay lưới cước nilon tràn về, sợi chỉ dừa xóm mình ế chỏng ế chơ. Người ta bỏ xứ đi Bình Dương làm công nhân ráo trọi, riêng ổng vẫn cố bám lấy nghề của ông nội để lại. Hồi đầu năm, ổng bấm bụng vay năm mươi triệu đồng của bên Bảy Lợi để rước chiếc máy dệt cũ ngoài thị xã về, tính nâng năng suất kiếm tiền nuôi mầy ăn học đàng hoàng, cho mầy đỡ phải lam lũ như đời ổng. Ai dè trúng máy nát, sửa miết chẳng chạy được, nợ nần chồng chất. Ổng cắn răng gánh một mình, giấu nhẹm hổng cho mầy hay vì sợ mầy lo nghĩ…”

Từng lời của dì Út như nhát dao cứa vào lòng Nam. Kiếp trước, vì vô tâm và nông nổi, cậu chỉ thấy sự túng quẫn bế tắc mà không hiểu tấm lòng cha, để rồi suýt bán sạch hai hécta vườn dừa tổ tiên. Món nợ năm mươi triệu đồng cùng thời hạn rằm tháng sau của Bảy Lợi như tảng đá đè nặng, nhưng trong mắt Nam, ngọn lửa quyết tâm càng bùng cháy mãnh liệt.

Ăn xong tô canh ấm bụng, Nam xỏ chân vào đôi dép vá chỉ dừa, gượng dậy bước ra sân.

Nắng sớm chan hòa trên dải Cù Lao Rạch Dừa. Gió mang theo vị mặn nồng từ mé sông thổi qua những rặng dừa nước xào xạc. Nam men theo bờ đất bước về phía chòi dệt mé rạch.

Ngôi chòi ba gian dựng bằng cột gỗ thao lao nay đượm màu thời gian, mái lá dừa nước ngả sang màu xám xịt. Góc chòi, chiếc khung quay sợi cổ truyền nằm chơ vơ, bụi bặm bám mờ trên các nan hoa và trục lăn. Bên cạnh đó, chiếc máy dệt cơ khí hoen rỉ nằm bất động, dây c*roa đứt lìa buông thõng. Dọc bờ mương, những đống vỏ dừa khô vụ trước chất ngổn ngang, nhiều bao đã mục nát, mốc meo vì ngưng trệ quá lâu. Khung cảnh hoang tàn khiến Nam quặn lòng. Kiếp trước, cũng chính tại góc chòi này, sau khi mất đất, Ba Khiêm đã ngồi nhìn khung dệt hoang phế rồi thổ huyết trong cô độc.

Mé bến nước, Ba Khiêm đang cặm cụi trên chiếc đòn gỗ dài, lưng áo nâu sờn ướt đẫm mồ hôi. Ông cầm chiếc vồ gỗ nặng trịch, giáng từng nhát đanh gọn xuống mảnh vỏ dừa đặt trên phiến đá tổ ong. Tiếng “thình thịch” vang lên đều đặn, xé toạc từng thớ vỏ dừa xơ xác.Nam nén cơn đau nơi bờ lưng, bước chậm rãi đến bên cha “Ba… để con đập phụ ba.”

Nhát vồ gỗ của Ba Khiêm khựng lại giữa chừng. Người thợ già chầm chậm hạ tay xuống, quay đầu nhìn con trai. Ánh mắt ông dừng lại nơi đôi dép tổ ong được vá bằng chỉ xơ dừa dưới chân Nam, rồi lướt qua gương mặt cương nghị của cậu. Đôi mắt trũng sâu nghiêm nghị của ông thoáng chùng xuống, nếp nhăn nơi khóe mắt giãn ra mang theo vẻ bùi ngùi.

“Khỏe rồi hả?” – Ba Khiêm cất giọng trầm đục, khô khốc như vỏ dừa phơi nắng. “Đau thì vào nhà mà nằm, ra đây làm chi.”

“Con khỏe rồi ba.” – Nam quả quyết. “Ba cho con làm với. Con muốn học lại từ đầu, từ cách chọn vỏ, đập dừa, ngâm bùn tới quay sợi. Con muốn cùng ba giữ lại cái bến dệt này.”

Ba Khiêm nhìn trân trân vào con trai hồi lâu. Trong đáy mắt người cha già, vẻ nghiêm khắc dần nhường chỗ cho niềm xúc động sâu kín. Ông không nói lời nào, chỉ lặng lẽ dịch người sang mép đòn, dùng bàn tay chai sần gạt sạch vụn xơ dừa vương vãi trên mặt gỗ, chừa ra một chỗ ngồi còn trống.

Ông đặt chiếc vồ gỗ dự phòng xuống phiến đá, giọng cộc lốc nhưng ấm áp “Ngồi xuống đó. Vỏ dừa phải đập ngay sống lưng cho dập thớ trước, đập trật tay là nát hết ruột chỉ, nhớ chưa?”

“Dạ, con nhớ rồi ba!”

Nam mừng rỡ ngồi xuống bên cạnh cha, cầm lấy chiếc vồ gỗ. Hai cha con bắt đầu nhịp đập vỏ bập bùng, tiếng chày gỗ gõ xuống đá hòa cùng tiếng gió rặng dừa mé sông, vẽ nên nhịp lao động êm đềm hiếm hoi sau bao biến cố.

Bỗng nhiên, từ con đường mòn ven rạch vang lên tiếng bước chân chạy dồn dập, giẫm lên đám lá khô rào rào.

“Nam ơi! Bác Ba ơi! Nguy to rồi!”

Tiếng la hoảng hốt xé toạc bầu không khí tĩnh lặng. Út Đực từ mé lộ đất lao thục mạng vào sân bến dệt, người ướt sũng, bùn non bám bê bết từ bắp chân lên tận ống quần. Cậu bạn vịn chặt vào cây cột gỗ thao lao của chòi dệt, lồng ngực phập phồng thở không ra hơi, gương mặt ngăm đen tái mét.

Nam buông vồ gỗ, bật dậy “Có chuyện gì vậy mày?”

Út Đực run rẩy chỉ tay về hướng cửa biển, vừa th* d*c vừa hổn hển gào lên “Mấy chiếc tàu sắt… tàu sắt khổng lồ của Công ty Thiên Phú lại kéo tới rồi! Bọn nó đang cắm vòi rồng hút cát ầm ầm ngoài mé cửa vịnh! Luồng lạch cồn bãi ngoài Vịnh Cây Bút đang sạt rầm rầm, đục ngầu phù sa hết trơn rồi Nam ơi!”