Chương 20: Bàn Tay Truyền Lửa

Chuyến xe đưa ông Vạn Đình Khang trở về đồi chè Cầu Đất khi bóng chiều vừa kịp buông một dải voan mỏng manh qua sườn đồi. Bước chân vào gian xưởng quen thuộc, ông chậm rãi mở toang cánh cửa kính hướng bắc để đón lấy ngọn gió cao nguyên mát rượi, xua tan cảm giác ngột ngạt sau chặng đường dài. Gian phòng vẫn phảng phất mùi sáp ong, mùi đất dẻo và hương gỗ thông ngai ngái.

Chiếc tủ sắt ở góc phòng—nơi từng lưu giữ khay inox chứa hộp sọ dưới đáy hồ suốt những ngày qua—nay mở toang cánh cửa, để lộ ngăn xốp trống không. Mảnh xương từng vùi sâu bảy năm trong lớp bùn kiềm giờ đã được đất mẹ ôm ấp, yên nghỉ vĩnh viễn trên triền đồi quê hương. Ông Khang bước lại mép bàn, đặt chiếc ấm đất nung lên bếp điện nhỏ rồi thong thả cho vào vài cánh trà sen sấy khô. Làn khói nước mỏng manh bốc lên, mang theo hương sen thanh khiết lan tỏa khắp không gian tĩnh lặng.

Nhấp một ngụm trà ấm nóng, ông Khang đưa mắt ngắm nhìn những đọt chè non đang dập dờn trong ngọn gió chiều ngoài thung lũng. Suốt hơn ba mươi năm qua, trong sâu thẳm tâm can người chuyên gia già luôn âm ỉ một vết thương lòng chưa lành—nỗi day dứt về một vụ án dang dở thời trai trẻ, nơi sự chậm trễ trong việc phục dựng nhân dạng đã khiến một người mẹ già ra đi mà không kịp nhìn lại hình bóng đứa con. Nhưng chiều nay, khi chứng kiến bà Hạnh ôm chặt bức tượng đất sét vào lòng và rơi những giọt nước mắt thanh thản, gánh nặng đè trĩu nửa đời người bỗng tan biến như làn sương mỏng gặp nắng ban mai. Một cảm giác nhẹ nhõm, bình yên lạ kỳ dâng ngập lồng ngực ông.

Tiếng bước chân giẫm trên lối sỏi ngoài hiên nhà cắt ngang dòng suy tưởng. Tiếng gõ cửa vang lên nhẹ nhàng, kèm theo giọng nói quen thuộc “Thầy ơi, chúng con lên thăm thầy đây ạ!”

Cụ Khang mỉm cười, đặt chén trà xuống bàn “Cửa không cài, hai đứa vào đi.”

Cánh cửa gỗ khẽ đẩy vào. Trịnh Hoài Nam bước vào trước, trên tay xách một giỏ hoa quả tươi gồm những trái bơ sáp và hồng giòn chín mọng. Vóc dáng anh cao ráo, gương mặt sạm màu gió sương toát lên vẻ chững chạc, điềm tĩnh của một cán bộ chỉ huy vừa bước qua một trận đánh lớn. Theo sát phía sau là bác sĩ Nguyễn Lan Chi, gương mặt rạng rỡ sau cặp kính cận, hai tay cẩn thận ôm một chiếc hộp da đen viền kim loại.

“Con thấy thầy về nghỉ ngơi chưa kịp mua sắm gì nên cùng Lan Chi ghé chợ mua ít hoa quả tươi biếu thầy,” Hoài Nam lễ phép đặt chiếc giỏ lên bàn gỗ, ánh mắt ngập tràn sự kính trọng. “Bà Hạnh dặn con gửi lời cảm tạ chân thành nhất tới thầy. Bà bảo nhờ có bức tượng của thầy, những đêm tới bà sẽ không còn thấy lạnh lẽo nữa.”

Cụ Khang khẽ gật đầu, đôi mắt ánh lên nét đôn hậu “Bà ấy thanh thản là thầy mừng rồi. Còn việc điều tra ở cơ quan thế nào rồi Nam?”

“Báo cáo thầy, mọi thủ tục tố tụng đã hoàn tất trọn vẹn,” Hoài Nam ngồi xuống chiếc ghế đẩu đối diện, giọng nói đĩnh đạc, rành mạch. “Bản kết luận điều tra chuyển sang Viện Kiểm sát đã khép kín toàn bộ hành vi của Trương Bá Cường, từ tội Giết người đến các sai phạm kinh tế và lập khống chứng từ. Đặng Văn Lượm cũng thành khẩn khai báo, được xem xét tình tiết giảm nhẹ nhờ lập công chuộc tội. Chuyên án coi như đã khép lại mỹ mãn.”

Bác sĩ Lan Chi lúc này mới nhẹ nhàng đặt chiếc hộp da lên mặt bàn, mở chốt khóa “Bác Khang ơi, hôm nay cháu mang lên nhờ bác chỉ bảo thêm đây ạ. Đây là tiêu bản sọ thạch cao mẫu đúc chuẩn nhân trắc học người Việt mà phòng Kỹ thuật Hình sự vừa hoàn thiện. Sau vụ án Đạ Tro, cháu nhận ra các thuật toán dựng hình tự động trên máy tính dù nhanh đến đâu cũng không thể thay thế được độ chuẩn xác và sự thấu hiểu từ đôi bàn tay con người.”

Cụ Khang nhìn chiếc sọ thạch cao trắng muốt được đặt trang trọng giữa bàn, rồi nhìn vào đôi mắt sáng ngời, khao khát học hỏi của cô bác sĩ trẻ. Ông khẽ đứng dậy, kéo chiếc bàn xoay gỗ thông ra gần khung cửa sổ, nơi ánh sáng hướng bắc chan hòa nhất.

“Lại đây với thầy,” cụ Khang cất giọng trầm ấm.Hoài Nam và Lan Chi bước lại gần bàn xoay. Cụ Khang với tay lấy hộp đất sét y khoa Plastilina màu nâu xám và bộ cọc cao su đo độ dày mô mềm đã được chuẩn hóa. Ông nhấc một chiếc cọc nhỏ dài năm phẩy hai milimét, đưa cho Lan Chi “Chi này, việc cắm cọc đo độ dày mô mềm không đơn thuần là việc cắm một mẩu cao su theo các con số khô khan trong bảng tra cứu. Con nhìn mốc Nasion này xem. Đây là điểm giao giữa xương trán và hai xương mũi. Nếu con cắm lệch dù chỉ nửa độ, độ dốc sống mũi của người ta sẽ thay đổi hoàn toàn. Khi cầm chiếc cọc, con phải hình dung được cấu trúc sụn bên dưới, phải tưởng tượng ra dáng vẻ của người đó khi họ hít thở khí trời.”

Lan Chi chăm chú lắng nghe, cẩn trọng dùng nhíp gắp chiếc cọc cao su, chấm keo rồi định vị chính xác vào mốc giải phẫu trên khối sọ thạch cao. Đôi bàn tay vốn quen cầm dao mổ của cô thoạt đầu hơi run, nhưng dưới ánh mắt khích lệ của người thầy già, từng thao tác dần trở nên chuẩn xác, dứt khoát.

Cụ Khang quay sang Hoài Nam, trao cho anh một thỏi đất sét dẻo “Cậu Nam, cầm lấy miếng đất này.”

Hoài Nam đón lấy thỏi Plastilina. Cụ Khang nhẹ nhàng đặt bàn tay gân guốc, chai sần của mình bao bọc lấy bàn tay của người học trò “Đất sét này là chất liệu đặc biệt, nó không tự khô nhưng sẽ mềm ra nhờ hơi ấm từ lòng bàn tay người thợ. Trước khi đắp cơ cắn hay cơ gò má, con phải dùng chính nhiệt độ cơ thể mình để làm mềm nó. Đừng dùng lực ngón tay ấn mạnh vào xương thạch cao, mà hãy miết nhẹ theo thớ cơ. Người làm điêu khắc pháp y không được phép áp đặt suy nghĩ chủ quan của mình lên khuôn mặt. Chúng ta chỉ là người dọn đường, để cho từng thớ cơ, từng đường nét giải phẫu tự cất lên tiếng nói.”

Dưới sự chỉ dẫn ân cần của cụ Khang, bàn tay Hoài Nam chuyển động nhịp nhàng. Anh miết từng dải đất mỏng lên vùng góc hàm dưới của khối sọ mẫu, tỉ mẩn vuốt phẳng từng nếp nối theo đúng hướng đi của các sợi cơ nhai. Cảm giác từng thớ đất dẻo mịn ấm dần lên dưới đầu ngón tay mang lại một sự rung động kỳ lạ, như thể một sự sống mới đang cựa mình thức giấc dưới bàn tay trần.

“Tốt lắm,” cụ Khang khẽ mỉm cười, ánh mắt tràn ngập niềm tự hào. “Hai đứa đều có bàn tay rất khéo và một tấm lòng trong sáng. Khoa học kỹ thuật ngày nay phát triển vượt bậc, nhưng máy móc chỉ cung cấp cho các con những thông số cơ học vô tri. Chính sự thấu cảm, lòng trắc ẩn và sự kiên nhẫn mới là thứ mang lại linh hồn cho từng bức tượng. Khi các con đặt trọn cái tâm của mình vào từng milimét đất sét, các con không chỉ đang phục dựng một nhân dạng, mà là đang trả lại danh dự, trả lại tiếng nói cho những người đã khuất.”

Lan Chi ngẩng đầu lên, đôi mắt lấp lánh niềm xúc động “Cháu hiểu rồi bác Khang. Chúng cháu sẽ ghi nhớ từng lời dạy của bác, sẽ không để ngọn lửa nghề mà bác gìn giữ suốt nửa thế kỷ qua bị lãng quên.”

Hoài Nam nhìn người thầy già, giọng nghẹn lại “Thầy đã dạy cho chúng con hiểu rằng, công lý không chỉ nằm ở việc bắt kẻ có tội phải cúi đầu, mà còn là sự ấm áp khi đưa được một con người trở về đúng với tên tuổi và phẩm giá của họ.”

Cụ Khang không nói thêm, chỉ khẽ vỗ nhẹ lên vai hai người học trò. Trong gian xưởng mộc mạc, gió cao nguyên vẫn thổi qua khung cửa kính, mang theo hương vị ngát xanh của đồi chè và hơi thở thanh bình của đất trời Đạ Tẻh, Bảo Lộc. Món nợ nghề nghiệp năm xưa nay đã khép lại trọn vẹn, và trên chính chiếc bàn xoay này, những hạt mầm mới đã bắt đầu đâm chồi.

Ánh hoàng hôn vàng ấm bao trùm đồi chè Cầu Đất, chiếu rọi lên bàn tay ba thầy trò đang cùng hòa vào thớ đất sét mịn màng, khép lại trọn vẹn hành trình tìm lại sự thật và phẩm giá cho người nằm dưới đáy hồ.