Chương 1: Quyển 1: Chúng Ta Không Có Bí Mật
Bạn đã chuẩn bị xong chưa?
Tôi muốn kể cho bạn một câu chuyện. Dĩ nhiên, so với việc gọi nó là “câu chuyện”, thì gọi nó là một màn ảo thuật có lẽ đúng hơn.
Khương Lệ Lệ chưa từng học qua ảo thuật, cũng chẳng thể nói là cô yêu thích nó. Mẹ của cô, bà Lâm Hiểu Lị, lại là một người cực kỳ bài xích ảo thuật, thậm chí đối với tiết mục ảo thuật đặc sắc trên sân khấu Xuân Vãn năm ấy cũng chỉ khinh thường mà buông một câu: “Ảo thuật chẳng qua chỉ là trò lừa gạt mà thôi.”
Nhưng Khương Lệ Lệ cuối cùng vẫn học được ảo thuật. Không chỉ thế, tiết mục mà cô sắp biểu diễn cho bạn xem, chính là màn ảo thuật đặc sắc nhất. Bạn có lẽ từng nghe qua, nhưng chắc chắn chưa từng tận mắt chứng kiến. Chính vì vậy, bạn mới ngồi đây, phía bên kia bức màn. Đến khi ảo thuật kết thúc, bạn sẽ phải kinh ngạc, sẽ vỗ tay tán thưởng, có lẽ còn sẽ chửi rủa, sẽ khinh miệt như mẹ của Khương Lệ Lệ… nhưng bạn sẽ không còn là chính mình trước khi bước vào nơi này nữa.
Vậy nên, để tôi hỏi lại lần nữa: Bạn đã chuẩn bị xong chưa?
Được rồi, để tôi đặt câu hỏi đầu tiên: Bạn có từng xem Thế giới động vật chưa?
*
Mùa hè năm 1999, cô bé Khương Lệ Lệ năm tuổi ngồi trong căn lều tạm ở công trường xây dựng, chăm chú nhìn màn hình tivi. Khi ấy đúng là thời khắc giao thoa của thế kỷ, mọi thứ đều tăng trưởng một cách hoang dại, lòng người xao động, nóng bức, rục rịch chộn rộn. Ở thành phố ven biển này, từng tòa cao ốc mọc lên từ mặt đất, những lời đồn đại về một đêm phát tài cuồn cuộn như những con sóng, hết đợt này đến đợt khác xô thẳng vào lòng người. Cha của Khương Lệ Lệ, Khương Mậu Lâm, chính là một kẻ mang trong mình dã tâm, giống như tay lướt sóng thô sơ, cầm chút ít thiết bị đơn giản, liều lĩnh đuổi theo những con sóng vừa mê hoặc vừa nguy hiểm kia.
Tất nhiên, khi ấy bọn họ nào biết trên thế giới còn có một nghề gọi là lướt sóng, cũng như chẳng biết rằng ở bên kia đại dương còn có một quốc gia, mùa màng trái ngược hẳn với nơi họ sống: mặt trời rực rỡ, bờ cát vàng trải dài vạn dặm, có biển cả mênh mông, từng lớp sóng chồng chất, dường như sinh ra chỉ để dành cho việc lướt sóng.
Trong thế giới Khương Mậu Lâm quen thuộc, chẳng có lướt sóng, chỉ có gạch đỏ, đá cuội, cát, xi măng trộn vôi thành vữa, cốt thép, và tất cả hợp lại thành những khối bê tông sừng sững. Ông cùng đồng nghiệp như những con kiến trong tổ, cần mẫn lao lực dưới một loại tín hiệu thần bí nào đó, ngày đêm xây dựng nên từng tòa nhà mới trên bề mặt thành phố, tựa như kiến tạo nên gò mối. Chỉ có điều khác biệt là, trong tương lai, cái gò đất ấy sẽ chẳng có chỗ cho họ. Nó có thể biến thành trung tâm thương mại, thành khu chung cư, thành cung thiếu nhi hay nhà hàng đang thịnh hành lúc bấy giờ, nhưng tuyệt nhiên sẽ không trở thành nơi ở cho gia đình nhỏ trong căn lều xập xệ của họ.
Đó là thời kỳ tấm tôn xi măng vẫn chưa bị cấm dùng. Loại lều tạm phần lớn lợp bằng tôn xi măng, khi mưa rơi phát ra tiếng uỳnh uỳnh nặng nề, khác hẳn với âm thanh kim loại của mái tôn màu ngày nay. Trong ký ức của cô bé lớn lên trong lều tạm, chỉ nhớ mái tôn xi măng ấy có thể làm… người bị thương.
Khác với tôn màu, vật liệu của tôn xi măng trông như tấm bìa cứng bị ép lại, gợn sóng, mép còn lộ ra lớp lông trắng, chính là thứ khiến ngày nay nghe tên mà biến sắc: amiăng. Loại sợi cực bền này có thể gãy ra từ mái, theo hơi thở mà len lỏi vào phổi của Khương Mậu Lâm cùng đồng nghiệp, âm thầm ẩn náu nhiều năm, một ngày nào đó đột ngột bùng phát, giáng xuống gia đình bốn người một đòn chí mạng. Hoặc cũng có thể, cả đời này chúng vẫn lặng im chẳng hề gây sự.
Và ngay tại khoảnh khắc này, khi tôi đang trò chuyện cùng bạn, bên rìa ngón út bàn tay trái của Khương Lệ Lệ vẫn còn kẹp một sợi amiăng như thế, minh chứng cô là con gái của một công nhân xây dựng. Đôi khi, nó vẫn khiến cô ngứa ran nhói buốt.
Nhưng đó là năm 1999. Phải nhiều năm sau, Khương Lệ Lệ mới hiểu được tính chất thật sự của tôn xi măng, giống như việc cô phải mất nhiều năm để hiểu ra bản chất của thế giới này. Khi ấy, cô chỉ là một bé gái sáu tuổi, ngồi trước màn hình tivi, mồ hôi dính nhớp phủ kín cổ vì cái nóng hầm hập, chiếc điều khiển từ xa trong tay cũng bị hơi ẩm thấm đầy dấu mồ hôi. Nhưng cô vẫn cầm chặt, mặc kệ cậu em trai Khương Tuấn Hạo đang lăn lộn khóc ré trên chiếc chiếu mát, dọa sẽ mách mẹ, Khương Lệ Lệ cũng không hề lay chuyển.
Cô lớn hơn em hai tuổi, khỏe hơn, nói cũng rõ ràng hơn. Quan trọng nhất, trong khoảng thời gian mẹ Lâm đi giặt đồ và mua rau, Khương Lệ Lệ với tư cách chị gái, nắm trong tay quyền thống trị tuyệt đối. Cô có thể đánh em bất cứ lúc nào, miễn sao không cho nó lại gần điện, lửa, và cánh cửa gỗ ọp ẹp của cái lều là được.
Chỉ trong vỏn vẹn ba năm ngắn ngủi, Khương Lệ Lệ đã sớm hiểu ra điều này, và nhờ vậy mà trở thành một “bạo chúa” nắm giữ chiếc điều khiển.
Trong thế giới động vật, lũ con non to khỏe hơn thường sẽ chiếm ưu thế, bạn biết đấy.
Rất nhanh thôi, khi mẹ Lâm mang giỏ rau và đồ ăn sáng trở về, trật tự trong căn lều nhỏ kia sẽ được thiết lập lại. “Bạo chúa” phải thoái vị, bởi quyền lực vĩnh viễn sẽ thuộc về đứa con trai có thể “truyền tông nối dõi”.
“Lệ Lệ, đưa điều khiển cho em trai con.” Lâm Hiểu Lị thậm chí chẳng thèm liếc lấy một cái về phía tivi, đã ra phán quyết như thế.
Khương Tuấn Hạo lập tức nín khóc, giật lấy điều khiển từ tay chị, đắc ý bấm liên hồi. Trên chiếc tivi màu cũ hai mươi tư inch, hình ảnh bầy linh cẩu châu Phi nhanh chóng biến thành hoạt hình. Còn Khương Lệ Lệ chỉ ngồi nguyên một chỗ, giống như con khỉ già vừa bị tước mất vương quyền, phồng má tức tối, chờ thời cơ giành lại ngai vàng.
Dùng cách tuyệt thực để phản kháng thì vô dụng, bởi ở điểm này, Lâm Hiểu Lị cực kỳ cứng rắn. Dẫu vậy, so với nhiều bà mẹ trong khu lều tạm, bà đã tốt hơn nhiều rồi, chưa từng áp dụng mấy lời khuyên như “đánh cho một trận là xong”. Đám phụ nữ ấy, có lẽ vì con cái không ở bên, nên đối với chuyện nuôi dạy con của Lâm Hiểu Lị lại nhiệt tình vô cùng. Thậm chí Khương Lệ Lệ từng tận tai nghe thấy một trong số họ khuyên mẹ cô, khi em trai cô bị sốt cao, hãy dùng trứng luộc bằng nước tiểu trẻ con cho nó ăn. Nghĩ đến việc em trai là đứa con trai duy nhất trong khu, Khương Lệ Lệ buộc phải thừa nhận cái “sáng kiến tự cung tự cấp” kia thật sự quá mức kinh hãi, đến nỗi in hằn trong trí nhớ cô cho đến tận hôm nay.
May mắn thay, Lâm Hiểu Lị chẳng bao giờ nghe theo những lời khuyên kiểu đó. Chắc hẳn bạn cũng đã nhận ra, trong khu lều hỗn loạn ồn ào này, địa vị nhà Khương Lệ Lệ cao hơn một bậc. Cha mẹ cô giống như cặp sói đầu đàn trong bầy, nắm giữ quyền lực sinh sản và nuôi dưỡng con cái hiếm hoi nơi đây. Trong khi đó, nhiều đứa trẻ cùng tuổi với Khương Lệ Lệ đều bị bỏ lại quê nhà, một năm mới được gặp cha mẹ một lần.
Mà tất cả những điều này đều do cha cô, Khương Mậu Lâm, mang lại.
Tuy giờ ông vẫn chưa chính thức xuất hiện, nhưng tôi vẫn muốn giới thiệu về ông với bạn. Khương Mậu Lâm là một nông dân trẻ đầy tham vọng. Theo lời ông, ông nội của ông, tức cụ cố của Khương Lệ Lệ, từng là một sĩ quan Quốc Dân Đảng, tham gia kháng chiến chống Nhật, sau giải phóng thì bị cộng sản tiếp quản, rồi lại tiếp tục tham chiến trong cuộc kháng Mỹ viện Triều. Đến nay, trong nhà họ Khương vẫn còn vết tích của ông cụ. Tuy cơ nghiệp bị xóa sạch vì xuất thân địa chủ, nhưng sau khi được minh oan, ông vẫn có một chức công vụ đáng thể diện, rồi vì tuổi cao, chức ấy được trao lại cho chú của Khương Mậu Lâm. Người chú này lại biết ơn, từng hứa với các anh chị em trong nhà rằng bất kỳ đứa trẻ nào muốn đi học, ông sẽ chu cấp đến đại học.
Thế nhưng, Khương Mậu Lâm đã không đỗ đại học.
Ông giống như nhiều “người thông minh” vẫn được khen ngợi ngoài miệng thiên hạ: hăng hái ban đầu thì rất mạnh, nhưng lực bền lại thiếu. Luôn nhanh chóng bộc lộ tài năng, rồi nhanh chóng chìm vào đám đông, khiến ông chỉ luôn đứng ở mức nhỉnh hơn một chút, nhưng lại chẳng bao giờ đủ để thoát khỏi tầng lớp vốn có. Giống hệt như vị trí của ông trên công trường này: là người cầm đầu nhóm công nhân, phụ trách giám sát giờ làm, thay họ đến xin nghỉ với cai thầu. Nếu có thông báo tăng ca tạm thời, cũng do ông truyền đạt xuống. Đổi lại, ông được nhận mức lương cao hơn công nhân thường một chút, và có quyền chọn căn nhà duy nhất xây bằng xi măng trong khu lều. Trong nhà có một căn bếp và nhà vệ sinh đơn sơ, nhờ vậy mà ông có thể đón Lâm Hiểu Lị cùng hai con đến ở cùng.
Trước đó, trong vô số ngày tháng và những nghề nghiệp từng dấn thân, ông cũng từng nắm được những đặc quyền như thế. Luôn thuộc về nhóm nhỉnh hơn thường dân một chút, không đến nỗi mờ nhạt, nhưng cũng chẳng đủ để thay đổi thân phận của Khương Lệ Lệ và gia đình. Giống như việc căn nhà cô ở tuy không lợp tôn xi măng, nhưng khi nô đùa, cô vẫn chẳng thể tránh khỏi bị mái tôn xi măng nhà khác “chích” vào.
Mẹ của Khương Lệ Lệ, Lâm Hiểu Lị, hiển nhiên cũng hiểu rõ điều này.
Chính vì hiểu rõ, nên bà càng quyết tâm tách mình ra khỏi đám phụ nữ trong khu lều. Dẫu họ hết mực khao khát nhận được sự thừa nhận của bà, hết mực quan sát hành động và cách ăn mặc của bà để bắt chước, còn nhiệt tình đưa ra đủ loại lời khuyên tử tế nhưng vô dụng mỗi khi bà cần.
Khác với Khương Mậu Lâm, người chỉ có gương mặt đoan chính, Lâm Hiểu Lị có thể coi là một mỹ nhân. Thực tế, chính nhờ nhan sắc ấy mà bà được người ta đến tận thôn nhỏ trên núi mai mối, gả về cho Khương Mậu Lâm ngày ấy đã một gia đình xem như có thể diện. Vì vậy bà luôn hết sức trân trọng dung mạo của mình, và chưa bao giờ hoài nghi địa vị cao hơn người khác mà nó mang lại. Mỗi dịp Tết, khi bà mang theo những món quà mới lạ đắt đỏ trở về nhà mẹ đẻ chưa có đường xe thông, đám họ hàng nơi đó đều sẽ nhắc nhở bà về sự khác biệt ấy.
Lâm Hiểu Lị chưa bao giờ thèm để mắt tới đám phụ nữ trong khu lều tạm, để tách biệt mình với họ, bà đã chọn cách sống mà trong mắt họ chỉ là sự hoang phí vô nghĩa. Ví như, bà không bao giờ tự nấu bữa sáng, mà luôn tiện khi đi chợ thì mua thêm đồ ăn sáng cho cả nhà; cố tình lui tới những quầy hàng bên ngoài công trường, nơi mà đám phụ nữ kia tuyệt đối sẽ không bao giờ bước chân đến. Những quầy hàng ấy phục vụ dân cư bản địa, những người thường thong thả ngủ nướng tới tận khi mặt trời đã lên cao, rồi mới lững thững xuống phố đi làm.
Thậm chí, Lâm Hiểu Lị còn chen chân vào các chiếu bạc của dân thành phố. Chiều nào bà cũng ăn diện bộ quần áo đẹp nhất, đeo sợi dây chuyền ngọc trai mua được từ chuyến xe buýt chen chúc đến chợ quần áo khi nghỉ phép, để đi đánh bài cùng những người dân nơi này. Bà trời sinh đã như một loài dây leo trong rừng mưa, vừa yếu mềm vừa kiên cường, chẳng bao giờ buông bỏ việc leo cao. Nếu dùng lời bây giờ mà nói, thì chính là năng lực “xã giao hướng thượng”.
Mà sự cố chấp của bà lần này đã lên tới cực điểm: bà nhất định phải cho Khương Lệ Lệ vào học ở ngôi trường tiểu học địa phương. Nhờ quen biết qua bạn bài, bà xin được một suất. Nhiều năm sau, hệ quả của việc này mới dần dần bộc lộ: một mặt, Khương Mậu Lâm bắt đầu hoài nghi vợ ngoại tình; một mặt khác, Lâm Hiểu Lị nhiều lần nhắc đến chuyện con trai của ông chủ nhà nơi bà đánh bài đã từng si mê bà ra sao, từng muốn cưới bà thế nào. Những người đàn ông kiểu đó trong đời bà nhiều vô kể, như những vì sao lấp lánh trong ký ức, nhưng rồi rất nhanh, bà vẫn phải trở về thực tại, cam chịu cảnh kinh tế ngày càng sa sút và thỉnh thoảng còn bị Khương Mậu Lâm vũ phu đánh đập.
Nhưng tất cả những điều đó, vào thời điểm này, vẫn chưa kịp xảy ra. Khương Lệ Lệ khi ấy vẫn chỉ là một bé gái sáu tuổi bình thường. Dẫu từ nhỏ đã được khen thông minh, song giữa môi trường thành phố phức tạp, cô bé vẫn không khỏi choáng ngợp. Thực ra, chẳng riêng gì Khương Lệ Lệ, mà cả một thế hệ trẻ con ở quê đều phải đi qua quãng trải nghiệm này. Thành phố chưa bao giờ thật sự thân thiện với kẻ ngoại lai, cảm giác chẳng khác nào ngủ nhờ trên ghế sofa trong phòng khách nhà người khác, toàn thân lúc nào cũng bị săm soi xét nét.
Dĩ nhiên, Khương Lệ Lệ học cách quan sát và bắt chước từ rất sớm. Cô vốn dĩ là một đứa trẻ lanh lợi, hội tụ cả cái khôn của Khương Mậu Lâm lẫn sự khéo léo của Lâm Hiểu Lị. Giống như cách Lâm Hiểu Lị nhanh chóng tập cho mình kiểu “ăn diện” của dân thành phố: đi tất da trong đôi dép sandal, mặc những chiếc váy liền sặc sỡ, và uốn tóc xoăn bồng bềnh.
Vì vậy, khi Khương Lệ Lệ đứng trước tòa nhà xi măng với tấm biển đề bốn chữ “Tiểu học số Ba Nghênh Xuân”, cô bé chẳng hề thấy hoảng sợ, trái lại còn có chút háo hức. Khi còn nhỏ, người ta thường có thứ cảm giác nhẹ bẫng dâng lên từ dạ dày, thúc giục bản thân nóng lòng muốn làm một điều gì đó ngay tức thì.
Luật Rừng Của Cô Ấy - Khả Lị Tạ
