Chương 5: Điểm Nghiêng Của Bóng Nắng

Văn Nhật Quang khẽ siết quai chiếc cặp bạt sờn mép dưới nách, giữ vẻ mặt điềm tĩnh cố hữu trước cái nhìn sắc như dao cạo của người cán bộ hình sự.

“Chào đồng chí Đạt,” Quang đáp, giọng trầm và chắc. “Thật trùng hợp, tôi cũng đang chuẩn bị sang Đội Cảnh sát hình sự để tìm gặp đồng chí.”

Đại úy Nguyễn Quốc Đạt thoáng nhướng mày ngạc nhiên. Cặp mắt tinh tường của anh quét nhanh qua chiếc cặp bạt căng phồng của người kỹ thuật viên buồng tối, rồi nhìn lướt ra cổng xưởng phim, nơi vài công nhân lục tục dắt xe đạp vào ca sáng.

“Ở đây đông người qua lại, không tiện trao đổi,” Đạt gạt nhẹ chân chống xe máy Simson. “Mời đồng chí sang quán nước bên kia đường.”

Quán chè chén nép mình dưới gốc cây bàng khẳng khiu đầu dốc Hoàng Hoa Thám. Gió mùa đông bắc rít từng cơn lạnh buốt qua vòm lá khô xác, cuốn theo những đám bụi mờ trên mặt đường ẩm ướt. Bà chủ quán kéo chiếc khăn len trùm kín đầu, vừa quạt bễ than hoa vừa rót hai chén chè mạn bốc khói nghi ngút từ chiếc phích Rạng Đông in hình hoa sen.

Đạt đón lấy chén nước, hai bàn tay áp chặt vào thành gốm thô để xua đi cái cóng buốt của chặng đường chạy xe từ phố Tràng Thi sang. Anh nhấp một ngụm trà đặc, hạ giọng “Anh Quang, tôi nghe lãnh đạo Xưởng phim cho biết anh đang phục chế lại các cuộn phim tài liệu ghi đợt lũ sông Đáy năm một chín tám ba để phục vụ triển lãm thành tựu thủy lợi.”

“Đúng vậy,” Quang đáp, hai ngón tay ố vàng vệt bạc nitrat xoay nhẹ miệng chén. “Tôi đang xử lý cuộn ba mươi lăm milimét của hãng Orwo.”

“Tiến độ thế nào rồi?” Đạt nhìn thẳng vào mắt Quang. “Và quan trọng hơn... anh có phát hiện điều gì bất thường trong những thước phim ấy không?”

Trước ánh mắt dò xét đầy kinh nghiệm của điều tra viên hình sự, Quang không vội trả lời ngay. Anh chậm rãi hỏi ngược lại “Tại sao đồng chí Đạt lại bận tâm đến một cuộn phim cũ từ năm năm trước vào lúc sáng sớm thế này?”

Đạt thở dài, ánh mắt đăm chiêu nhìn những đám lá khô xào xạc lăn trên mặt vỉa hè “Suốt năm năm qua, cái chết của Viện trưởng Hoàng Thế Côn tại lán địa chất bên bờ sông Đáy chưa bao giờ rời khỏi tâm trí tôi. Bản án mười lăm năm tù giam của kỹ sư Trịnh Đình Lộc được khép lại quá vội vã dựa trên chứng cứ ngoại phạm từ chính cuộn phim ấy. Vũ Khắc Khiêm – Trưởng đoàn cứu trợ năm đó – có mặt trên ca nô vượt lũ lúc mười giờ sáng theo đúng biên bản nghiệm thu ghi hình. Khoảng cách ba mươi cây số đường sông giữa trạm phân lũ và lán địa chất đã biến Khiêm thành kẻ vô can hoàn hảo. Nhưng linh tính của một người làm án mách bảo tôi rằng hồ sơ năm xưa còn uẩn khúc lớn.”

Nghe nhắc đến Lộc và Viện trưởng Côn, lồng ngực Quang nhói lên. Đúng lúc đó, tiếng lách cách của xích xe đạp vang lên bên mép đường. Hoàng Thị Mai xuất hiện ở đầu ngõ, dừng xe ngay trước quán nước. Cô mặc chiếc áo khoác bông màu xanh chàm cài kín cổ, gương mặt tái đi vì gió lạnh nhưng đôi mắt sau tròng kính cận tròn vẫn ánh lên vẻ kiên cường. Nhìn thấy Đạt ngồi cạnh Quang, Mai thoáng khựng lại thăm dò.

“Cháu Mai đến đúng lúc lắm,” Quang đứng dậy, ra hiệu cho cô. “Đồng chí Đạt, những gì đồng chí đang trăn trở cũng chính là những gì chúng tôi vừa bóc tách được bằng khoa học thực nghiệm. Mời đồng chí vào buồng tối của tôi. Sự thật không nằm ở biên bản hành chính, nó nằm trên từng tinh thể bạc của dải phim nhựa.”

Cánh cửa buồng tối khép lại, then sắt cài chặt. Không gian chìm vào thứ ánh sáng đỏ sẫm mờ ảo phát ra từ chiếc đèn an toàn treo trên tường. Mùi chua nồng quen thuộc của axit axetic quyện với hơi ẩm mốc của dãy nhà cấp bốn khiến không khí thêm phần ngột ngạt.

Quang bật ngọn đèn bàn soi phim, mở hòm đồ nghề gỗ nghiến lấy cuộn phim Orwo và mẩu phim vụn năm 1983. Anh cẩn thận kẹp dải phim vào giá đỡ dưới kính hiển vi quang học, xoay nhẹ ốc vi cấp lấy nét rồi lùi sang một bên “Mời đồng chí Đạt nhìn vào thị kính.”

Đạt cúi người, áp mắt vào ống kính phóng đại.“Thứ nhất,” giọng Quang vang lên trầm đanh, chuẩn xác như một giám định viên tư pháp. “Đoạn phim ca nô cứu trợ chở Vũ Khắc Khiêm không hề liên tục. Ngay tại vị trí này có một mối nối dán thủ công bằng dung môi amyl axetat. Rãnh xước cơ học do khung cửa sổ thép của máy quay Konvas để lại trên lớp nhũ tương bị đứt gãy hoàn toàn. Đúng bốn khung hình nguyên bản đã bị cắt bỏ một cách cơ học.”

Quang dịch chuyển nhẹ bàn tiêu bản, chỉ vào dấu vết tiếp theo “Thứ hai, mép phim đối diện xuất hiện hai đường xước vi thể song song nông hơn, lệch tâm đúng không phẩy một lăm milimét. Vết cào cơ học không trùng khớp chứng minh đoạn phim ca nô rẽ sóng được quay bằng một chiếc máy khác rồi dán ghép vào cuộn phim lưu trữ.”

Đạt nheo mắt quan sát thật kỹ, quai hàm bạnh ra, từng thớ cơ trên khuôn mặt cương nghị siết chặt lại.

“Và đây là đòn quyết định,” Quang mở cuốn sổ tay bọc bìa xi măng, trải cạnh cuốn nhật ký thực địa bìa da bò của Viện trưởng Côn và bảng tra cứu thiên văn năm 1980. “Biên bản xưởng phim ghi cảnh quay thực hiện lúc mười giờ sáng ngày mười chín tháng tám năm một chín tám ba. Nhưng nhật ký khí tượng của Viện trưởng Côn ghi rõ khoảng thời gian đó trời mây dông tích dày đặc, sương mù che phủ, tầm nhìn dưới năm mươi mét, hoàn toàn không có ánh nắng. Dưới bàn soi này, bóng chiếc cọc tiêu thủy văn trên mặt nước lũ in rất sắc nét. Góc phương vị của bóng đổ lệch đúng mười bốn độ về phía đông bắc so với phương vị mười giờ sáng, góc cao mặt trời đạt hai mươi lăm độ. Về mặt vật lý quang học, bóng nắng này chỉ có thể xuất hiện sau mười bốn giờ chiều.”

Đạt ngẩng phắt dậy khỏi thị kính, ánh mắt bừng lên tia sáng sắc bén của một trinh sát hình sự lão luyện. Anh lập tức xâu chuỗi dữ kiện “Góc lệch mười bốn độ... Sau mười bốn giờ chiều! Vậy là toàn bộ chứng cứ ngoại phạm buổi sáng của Khiêm là đồ giả!”

“Đúng thế!” Mai nghẹn ngào tiếp lời, hai bàn tay siết chặt mép áo khoác. “Cha tôi bị sát hại vào khoảng mười một giờ trưa tại lán địa chất. Từ lán dã chiến xuôi dòng lũ ba mươi cây số về trạm phân lũ bằng ca nô công suất lớn chỉ mất chưa đầy bốn mươi lăm phút. Vũ Khắc Khiêm hoàn toàn có đủ thời gian giết cha tôi, cướp mẫu quặng đất hiếm NX83, rồi chạy ca nô về trạm phân lũ vào buổi chiều muộn, khi trời hửng nắng, để quay cảnh cứu trợ dàn dựng!”

Đạt đập mạnh bàn tay xuống mặt bàn gỗ, giọng đanh lại “Một màn kịch ngụy tạo cực kỳ tinh vi! Hắn cắt bỏ bốn khung hình để xóa vết gián đoạn cơ học, đánh lừa người duyệt phim, biến đoạn phim buổi chiều thành tấm bình phong ngoại phạm buổi sáng. Những chứng cứ thực nghiệm quang học và dấu vết cơ học của anh Quang hoàn toàn đủ sức bẻ gãy chứng cứ ngoại phạm thép mà Khiêm đã dựng lên suốt năm năm qua.”

Tuy nhiên, vẻ mặt Đạt nhanh chóng chùng xuống, lộ rõ sự âu lo sâu sắc “Nhưng Vũ Khắc Khiêm hiện không còn là Trưởng đoàn cứu trợ năm xưa. Hắn vừa leo lên ghế Vụ phó Vụ Kế hoạch Vật tư, mạng lưới quan hệ và vây cánh trải rộng. Bản án năm một chín tám ba đã đóng dấu lưu trữ. Nếu tôi báo cáo công khai lên cấp trên vào lúc này khi chưa có kết quả thực nghiệm hiện trường không thể bác bỏ, Khiêm sẽ lập tức dùng quyền lực can thiệp, tiêu hủy toàn bộ tang vật và dập tắt cuộc điều tra ngay từ trong trứng nước.”

Quang nhìn thẳng vào Đạt, ánh mắt kiên định “Vậy ý đồng chí thế nào?”

“Chúng ta phải hành động trong bí mật tuyệt đối,” Đạt nhìn Quang rồi nhìn sang Mai. “Tôi đề nghị ba chúng ta thành lập một nhóm điều tra đặc biệt. Ngay sáng mai, tôi sẽ dùng xe máy chở anh Quang cùng hòm máy kinh vĩ và thước đo góc về trước, cô Mai đón chuyến xe ca sớm xuống hội quân ở thị xã Phủ Lý. Chúng ta sẽ ra bờ đê sông Đáy thực nghiệm đo đạc bóng nắng tại bãi cọc tiêu trạm phân lũ, đồng thời lần theo ba mươi cây số triền đê xuống tận lán địa chất cũ để tìm kiếm nhân chứng.”

Quang gật đầu dứt khoát. Bàn tay anh nắm chặt mép bàn soi phim, cảm nhận rõ rệt trọng trách nặng nề đang đè lên vai mình trước số phận của người bạn vô tội.

Đạt nhìn xoáy vào hai người, gương mặt đanh lại trong ánh sáng đỏ sẫm của buồng tối. Anh hạ thấp giọng, từng lời thốt ra sắc lạnh và nặng trĩu “Hai người phải nhớ kỹ, Vũ Khắc Khiêm là kẻ thâm hiểm tột cùng và có vòi bạch tuộc quyền lực rất lớn. Hắn đã dám giết người cướp quặng thì sẽ không từ bất kỳ thủ đoạn tàn độc nào để bịt đầu mối. Đêm qua đã có kẻ rình mò buồng tối này, chứng tỏ chúng đã bắt đầu đánh hơi thấy. Một khi chúng ta bước chân vào cuộc đối đầu này, bẻ gãy ngoại phạm của hắn, tính mạng của cả ba người chúng ta sẽ luôn nằm trong tầm ngắm nguy hiểm.”