Chương 23: Dệt Ấm Mùa Gió Bấc

Sau đêm hăm chín tháng Chạp rộn rã củi đuốc và tiếng chày giã giò, sớm ba mươi Tết mở ra trong tiết trời hanh buốt nhưng rạng rỡ lạ thường. Sáng sớm, cha con Vĩnh Lạc cùng thím Bảy Xoan đã kịp gói xong những chiếc bánh chưng vuông vức, xếp thành từng đôi xanh mướt buộc lạt giang óng ả. Đến quá trưa, khi công việc bếp núc tạm lắng lại, gian nhà tranh ba gian của nhà họ Khương đã được quét dọn phong quang, không còn vương một hạt bụi cũ.

Ở gian giữa, nơi từng trống trải quạnh hiu suốt những tháng ngày bần hàn, chiếc khung cửi tre già hai go đầu tiên đứng sừng sững, đượm vẻ tôn nghiêm mà thân thuộc. Từng thanh tre cật, từng chiếc mộng gỗ cùng con lắc đối trọng bằng gỗ nghiến – những chi tiết mà hai cha con đã cùng nhau đục đẽo trong những đêm rét cắt da cắt thịt đầu mùa – nay được Đại Thành dùng mảnh vải mềm lau chùi sạch bóng, ánh lên sắc vàng ngà bóng loáng như sừng. Phía trên gác bếp cao ráo, chiếc áo tơi lá cọ rách tươm ngày hàn vi nằm lặng lẽ cạnh những bó lạt giang, như một dấu ấn thầm lặng nhắc nhớ chặng đường gian lao mà gia đình đã kiên cường vượt qua. Đứng ngắm chiếc khung dệt tre đầu tiên của xóm bãi, Vĩnh Lạc hiểu rằng nó không chỉ là một công cụ mưu sinh, mà đã trở thành cội nguồn thiêng liêng, biểu tượng cho sự hồi sinh của gia đình cậu và toàn thể dân nghèo Cồn Bãi.

Đầu giờ chiều, nắng nhạt cuối năm dát vàng trên những ngọn sóng sông Trà. Đại Thành nương trên thanh nạng mộc vững chãi, cùng cụ Trần thị và Vĩnh Lạc dâng mâm cơm tất niên tươm tất lên bàn thờ tổ tiên họ Khương. Mâm cỗ tiễn năm cũ năm nay đủ đầy ngoài sức tưởng tượng của người thợ mộc tật nguyền: đĩa thịt gà thiến luộc vàng ươm rắc lá chanh thái nhỏ, khoanh giò lụa thơm ngậy do bà con xóm bãi vừa giã biếu sớm nay, bát canh măng miến nghi ngút khói cùng đĩa xôi gấc đỏ tươi thơm lừng. Bên cạnh lư hương đồng thau bóng loáng, tờ trích lục bộ địa đóng triện đỏ thắm của nha môn phủ huyện xác lập vĩnh viễn quyền sở hữu ba sào đất bãi bồi được đặt ngay ngắn trên tráp mộc.

Đại Thành kính cẩn châm ba nén hương trầm thơm ngát, khói lam uốn lượn tỏa khắp gian nhà. Anh chống nạng đứng thẳng người, giọng trầm ấm run run vì xúc động — Kính lạy tiên tổ họ Khương... Nhờ ơn tiền nhân che chở, ba sào bãi bồi của tổ phụ để lại nay đã giữ trọn vẹn, nợ nần được rửa sạch, gia đình qua cơn bĩ cực. Chúng con xin kính dâng mâm cơm đạm bạc, tạ ơn người đã phù hộ độ trì cho cha con, bà cháu con được ấm no, cho xóm nghèo Cồn Bãi có nghề dệt nuôi thân.

Cụ Trần thị chắp đôi bàn tay gầy gộc trước ngực, đôi mắt đục lòa rơm rớm những giọt lệ cảm tạ — Đội ơn trời đất tổ tiên... Thân già này được thấy ngày con cháu rạng danh, nhà cửa yên ấm, dẫu có nhắm mắt cũng thỏa lòng.

Vĩnh Lạc đứng bên cạnh cha và bà nội, đôi bàn tay con trẻ chắp lại thành kính. Cậu cảm nhận sâu sắc sự gắn kết máu mủ thiêng liêng đang chảy tràn trong huyết quản, che chở cho mảnh đất bãi bồi này qua bao giông bão.

Khi ráng chiều tắt hẳn, đêm trừ tịch buông tấm màn đen tuyền xuống dòng sông Trà. Gió bấc ngoài bến sông vẫn rít từng cơn lạnh buốt qua rặng phi lao, cuốn theo từng đợt hơi nước giá tê tái phả vào bờ bãi. Nhưng giữa khoảng sân đất nện nhà họ Khương, những bó củi gộc khô cong xếp từ đêm trước nay đã bùng lên ngọn lửa đỏ rực rỡ, reo vui tí tách dưới đáy chiếc nồi đồng lớn. Nước luộc bánh sôi sùng sục, phả ra làn khói nghi ngút ngào ngạt hương nếp cái hoa vàng, mùi đỗ xanh bùi béo và hương lá dong thanh khiết.

Khác hẳn với những đêm đông buốt giá đầu tháng Chạp khi hàn khí từ nền đất ẩm bốc lên khiến người ta tê dại xương tủy, gian nhà tranh lúc này ấm sực như mùa xuân đã về sớm. Trên chõng tre và trải dọc khắp gian phòng là những tấm đệm cói xốp dày dặn, các khoang rỗng tự nhiên trong thân cói đã giữ trọn hơi ấm của bếp lửa và ngăn tuyệt đối cái lạnh từ đất ẩm thấu lên. Cụ Trần thị ngồi tựa lưng vào mép giường, sắc mặt hồng hào, hơi thở đều đặn khoan thai, dứt hẳn những cơn hen suyễn kinh niên từng rút ruột rút gan cụ suốt bao năm khốn khó.Cụ khẽ vươn bàn tay nhăn nheo, v**t v* mái tóc mềm của đứa cháu nội sáu tuổi đang ngồi bên chân mình, nụ cười hiền từ nở trên môi — Lạc nhi à, cả đời bà sống đến gần sáu mươi tuổi, chưa từng có một đêm trừ tịch nào nhà mình lại ấm cúng và thanh thản đến nhường này. Manh đệm cói xốp của cha con cháu dệt ra không chỉ cứu mạng thân già này, mà cứu cả cái xóm bãi nghèo xơ xác.

Vĩnh Lạc ngước nhìn bà nội, khẽ siết lấy những ngón tay ấm áp của cụ — Bà nội cứ yên tâm an dưỡng tuổi già. Từ nay về sau, mùa đông nào nhà mình cũng có đệm ấm, có áo lành, bà sẽ sống thật thọ với chúng con.

Bên bếp lửa bập bùng giữa sân, Đại Thành ngồi trên chiếc đòn mộc thấp, ánh lửa soi rõ nụ cười rạng rỡ trên khuôn mặt phong trần. Anh vươn cánh tay áo nâu kéo Vĩnh Lạc lại gần, bàn tay thợ mộc chai sạn siết nhẹ lấy bàn tay thơ dại của con trai, giọng tràn đầy hào khí — Lạc nhi, nhìn ngọn lửa reo thế này, cha vui lắm. Sớm mai mùng Một làm lễ mừng tuổi bà xong, ra giêng cha cùng chú Ba Vạng và thím Bảy Xoan sẽ bắt tay ngay vào việc. Trai tráng xóm mình được quan huyện miễn trừ phu phen một năm, lại có thêm dải bãi bồi công điền màu mỡ. Cha sẽ đẽo thêm mười chiếc khung dệt tre hai go nữa, hướng dẫn cho thợ mộc các thôn bên. Ta sẽ mở rộng xưởng dệt, trồng bạt ngàn cói nước lợ và chuối hột, để không chỉ xóm Cồn Bãi mà dân nghèo khắp phủ huyện mùa đông tới ai cũng có đệm ấm nằm, không còn lo bị hào trưởng bóp nghẹt.

Lắng nghe từng lời nhiệt huyết của cha, Vĩnh Lạc tựa đầu vào bờ vai vững chãi của người thợ cả. Cậu ngắm nhìn ánh than hồng nhảy múa lung linh. Những ký ức xa xăm về một kiếp sống khác ở chốn xa xôi giờ đây đã hoàn toàn lùi sâu vào dĩ vãng, nhường chỗ cho tình thân mộc mạc, máu thịt và vô giá dưới mái nhà tranh này. Cậu trân trọng giữ kín bí mật ấy trong lòng, bằng lòng và hạnh phúc trọn vẹn trong phận làm con, làm cháu, cùng cha dựng xây làng nghề bằng trí tuệ và đôi bàn tay lao động chân chính.

Thời khắc chuyển giao năm cũ sang năm mới vừa điểm, từ bờ sông Trà đến đầu làng Yên Giang, tiếng pháo tép đón giao thừa bỗng nổ ran giòn giã. Ánh lửa pháo lập lòe xua tan màn đêm đen đặc. Tiếng cười đùa, tiếng hò reo mừng xuân của chú Ba Vạng, thím Bảy Xoan cùng bà con xóm bãi rộn rã vang qua từng bờ giậu.

Mùi khói pháo ngai ngái hòa quyện cùng hương trầm ngan ngát và mùi bánh chưng chín nức lòng giữa sân nhà họ Khương. Gió bấc ngoài sông vẫn thổi, nhưng cái lạnh thấu xương đã hoàn toàn lùi xa. Bên bếp lửa trừ tịch bập bùng tỏa rạng, chiếc khung cửi tre già đứng lặng lẽ chứng giám cho một mùa xuân mới no ấm, hồi sinh và bình an đã thực sự bắt đầu trên bến sông Trà.