Chương 23: Ánh Dương Sông Lạnh

Nghe tiếng gọi dồn dập ngoài cổng liếp, cụ Sầm Đức Chiêu khẽ nheo đôi mắt tinh anh, tay nâng gậy trúc gõ nhẹ ba tiếng xuống nền đất nện. Trần Thụ hiểu ý thầy, lập tức bước nhanh ra tháo chốt then tre. Cánh cổng gỗ mộc mở rộng, người nha dịch phủ đài vội vã ghìm dây cương, nhảy phắt xuống ngựa rồi bước nhanh vào trong sân am cỏ.

Thấy cụ Chiêu vóc người gầy guộc nhưng lưng thẳng tắp đang đứng bên bàn trà, người nha dịch vội vàng chỉnh lại vạt áo nhung xanh, không dám có nửa phần trễ nải hay hống hách như đám sai dịch dưới thời Tống Diễn trước kia. Y chắp tay, khom mình hành lễ thật sâu “Bẩm Sầm lão trượng, tiểu nhân phụng mệnh tân Tri phủ và nha môn Lạc Giang mang công văn khẩn đến am Thảo Lô!”

Cụ Chiêu vuốt chòm râu bạc như cước, giọng trầm ấm khoan thai “Tiểu hữu vất vả đường xa, cứ từ tốn nói. Không biết phủ đường có việc gì sai phái?”

Người nha dịch hai tay kính cẩn mở phong bao gấm vàng thêu chỉ đỏ, cẩn trọng rút ra tờ công văn đóng triện son tươi rói của phủ đường Lạc Giang, dõng dạc tuyên đọc giữa gian am thanh tịnh “Phụng chỉ Khâm sai Tuần án Ngự sử Thôi Cảnh Sách trước khi hồi kinh đã dâng biểu lên Hình bộ và Ngự sử đài, tâu rõ công lao phá án trừ gian của thầy trò cụ Sầm. Nay tân Tri phủ vâng lệnh triều đình, chuẩn y tờ biểu tiến cử của Ngự sử đại nhân, chính thức ban trát bổ nhiệm Trần Thụ tiếp nhận chức vụ Đệ nhất ngỗ tác châu phủ Lạc Giang, chuyên trách việc nghiệm thi hình ngục, giữ gìn kỷ cương phép nước!”

Từng lời tuyên đọc rành rọt vang lên giữa làn khói trầm thoang thoảng. Người nha dịch trang trọng nâng tờ văn trát cùng một bọc vải điều đựng y phục ngỗ tác bằng lụa chàm thô viền đen dâng lên trước mặt Trần Thụ “Xin chúc mừng Trần tiên sinh! Từ nay công việc trắc nghiệm tử thi của cả châu phủ Lạc Giang trông cậy cả vào tài đức của tiên sinh.”

Trần Thụ thoáng ngỡ ngàng, đôi mắt trong trẻo mở lớn nhìn tờ văn trát đóng dấu son chói lọi. Cậu quay đầu nhìn về phía cụ Chiêu, ánh mắt vừa ngập tràn xúc động vừa mang chút bỡ ngỡ.

Nhìn người học trò trẻ mà mình cưu mang suốt mười lăm năm qua, lòng cụ Chiêu dâng lên một niềm tự hào khôn xiết. Cụ khẽ gật đầu, nụ cười hiền từ nở trên gương mặt in hằn nếp nhăn thế kỷ “Thụ nhi, triều đình trọng kẻ có tài, phép nước nương tựa người có tâm. Khâm sai đại nhân đã tin tưởng tiến cử, phủ đường đã trao gửi trọng trách, con hãy đĩnh đạc đón nhận đi.”

“Đồ nhi xin vâng lời thầy.”

Trần Thụ hít sâu một hơi, kính cẩn tiến lên hai bước, giơ hai tay đón lấy tờ văn trát và bọc y phục quan chế. Sau khi người nha dịch cáo lui ra ngoài buộc ngựa bên gốc liễu, chàng thiếu niên mười tám tuổi lui vào chái trong thay áo mới.

Chỉ một lát sau, Trần Thụ bước ra. Tấm áo chàm thô mới tinh tươm ôm vừa vặn thân hình tráng kiện, vạt áo phẳng phiu, đai lưng thắt gọn gàng. Cậu tự tay nâng chiếc tráp gỗ lim trăm năm khảm đồng đen mà sư phụ vừa trao truyền ban nãy, cẩn thận quàng dải dây da chắc nịch qua vai. Chiếc tráp báu sẫm màu nép sát bên hông chàng thiếu niên, bên trong mang theo lưỡi dao trắc nghiệm cán mỏng sắc lạnh và tập thủ bản “Tẩy Oan Lục Ngôn” đúc kết cả đời tâm huyết của cụ Chiêu.

Đứng trước gian thờ tổ môn ngỗ tác, nơi hũ giấm thanh ba mươi năm an vị tĩnh lặng, vóc dáng Trần Thụ toát lên vẻ chững chạc, điềm tĩnh khác thường. Cụ Chiêu lặng lẽ ngắm nhìn đệ tử, cảm giác như trông thấy chính bóng hình mình thời trai trẻ, nhưng trong ánh mắt của Thụ nhi lại có thêm sự khoáng đạt, vững vàng mà năm xưa cụ từng thiếu sót.

Đúng lúc ấy, từ con đường đất mòn đầu làng Tiêu Gia bỗng rộn rã tiếng bước chân cùng tiếng chuyện trò râm ran. Cụ Chiêu chống gậy trúc bước lại gần bậu cửa, đưa mắt nhìn ra ngoài ngõ.

Dưới ánh nắng xuân dìu dịu, một đoàn người đang tiến về phía am Thảo Lô. Đi đầu là Diệp Tú Nương, theo sau là bác Trương cùng hàng chục bà con dân chài, phu phen bến Nam Độ. Tú Nương hôm nay mặc bộ áo vải xanh nền nã, mái tóc chải gọn gàng cài chiếc trâm gỗ đào mộc mạc. Khuôn mặt nàng đã lấy lại sắc hồng hào khỏe khoắn, không còn chút dấu vết tiều tụy, tím tái của những ngày chịu đòn roi trong ngục tối nha môn. Nàng bước đi nhẹ nhàng, một bàn tay khẽ đặt nơi bụng dưới, âu yếm chở che giọt máu hai tháng của Lục Bách đang bình yên lớn lên.

Vừa bước vào sân am, trông thấy thầy trò cụ Chiêu, Tú Nương liền khẽ cúi đầu hành lễ. Bác Trương cùng bà con bến sông nhanh nhảu đặt hai chiếc thúng tre xuống hiên cỏ. Mùi xôi nếp dẻo thơm phức vừa đồ chín quyện cùng hương trà hoa cúc mới sấy lan tỏa ngào ngạt khắp khoảng sân nhỏ.“Cụ Sầm, Trần đệ!” Tú Nương xúc động cất tiếng, giọng nói trong trẻo ấm áp: “Sáng nay nghe tin phủ đường cử người mang trát bổ nhiệm về am Thảo Lô, dân bến Nam Độ mừng khôn xiết. Con cùng bà con thổi nồi xôi nếp đầu mùa, hái mớ hoa cúc bên bờ sông mang sang tạ ơn cụ và chúc mừng Trần đệ.”

Bác Trương cũng tươi cười hồ hởi, chắp tay thưa “Thưa Cụ Sầm, nhờ ơn cụ và chú Thụ rửa sạch oan khiên, bến Nam Độ mấy hôm nay thuyền bè lại tấp nập vào ra. Tàu buôn các ngả xuôi ngược yên tâm bốc dỡ, chẳng còn kẻ nào dám ức h**p, vòi vĩnh dân nghèo chúng tôi nữa. Mẹ con thím Tú Nương đã đứng ra coi sóc công việc bến bãi, cả khúc sông này ai nấy đều đồng lòng phò tá!”

Nhìn nụ cười rạng rỡ của những người dân lao động chất phác và thần sắc an lành của người quả phụ trẻ, lòng cụ Chiêu ngập tràn niềm xúc động ấm áp. Suốt hơn chín mươi năm hành nghề ngỗ tác, cụ đã chứng kiến biết bao cảnh chia lìa tang tóc, đối diện với muôn vàn oan hồn lạnh lẽo dưới đáy bùn sâu. Nhưng chính những khoảnh khắc công lý được trả về trần thế, người sống tìm lại được niềm tin và hy vọng như thế này mới là nguồn an ủi lớn lao nhất trong cuộc đời cụ.

Cụ Chiêu mỉm cười đôn hậu, ánh mắt từ ái dừng lại trên dáng người của Tú Nương “Tốt lắm, tốt lắm. Nàng dâu, con hãy nhớ giữ gìn thân thể, bồi dưỡng cho giọt máu họ Lục nên vóc nên hình. Lục Bách dưới suối vàng thấy cơ nghiệp tổ tiên được giữ vững, vợ con an vui, ắt cũng mỉm cười nơi chín suối.”

Tú Nương rưng rưng gật đầu, ánh mắt ánh lên vẻ kiên cường và lòng biết ơn vô hạn.

Bà con xúm xít quanh chiếc bàn tre ngoài sân, cùng nhau chia xôi nếp và rôm rả kể lại những đổi thay thanh bình nơi bến sông. Giữa không khí rộn ràng ấy, Trần Thụ chậm rãi bước vào gian bếp nhỏ, cẩn thận đun một ấm nước giếng khơi trong vắt rồi pha ấm trà búp đầu xuân.

Chàng thiếu niên bưng khay trà gỗ bước ra trước mặt cụ Chiêu. Cậu quỳ một gối xuống tấm chiếu cói, hai tay kính cẩn nâng chén trà thơm nghi ngút khói, cung kính thưa “Thưa Sư phụ, chén trà xuân đầu mùa này, đồ nhi xin dâng lên kính người. Giờ Thìn đã điểm, đồ nhi xin phép thầy lên đường ra phủ đường Lạc Giang nhận việc.”

Cụ Chiêu nhìn đệ tử, chầm chậm đón lấy chén trà nóng. Hơi nước ấm áp mang theo vị thanh khiết của đất trời phương nam phả nhẹ lên gương mặt già nua. Cụ nhìn sâu vào đôi mắt người học trò, trầm giọng căn dặn “Thụ nhi, làm ngỗ tác là bước đi giữa lằn ranh âm dương, giữ cán cân sinh tử nơi cõi tối. Con dao trắc nghiệm chạm vào da thịt người chết không phải để tìm kiếm bổng lộc hay danh tiếng, mà là để giành lại sự công bằng và lẽ sống cho người còn sống. Trước uy quyền không được khiếp sợ, trước tiền tài không được lung lay. Hãy luôn nhớ kỹ lời ta: Tấc dạ phải sáng tựa gương soi, tĩnh như mặt giếng cổ. Con hãy đi đi, dùng tài đức của mình mà che chở cho bá tánh lầm than.”

Trần Thụ dập đầu sát đất, giọng nói đanh thép vang lên từ đáy lòng “Đồ nhi xin khắc cốt ghi tâm từng lời dạy của Sư phụ!”

Cậu đứng dậy, vòng tay vái chào bà con chòm xóm rồi đĩnh đạc sải bước ra cổng. Đám đông dân bến Nam Độ tươi cười rảo bước theo sau, tiễn người tân ngỗ tác trẻ tuổi trên con đường đê trải đầy hoa cỏ mùa xuân.

Cụ Sầm Đức Chiêu một trăm mười một tuổi ung dung chống gậy trúc bước ra ngoài hiên am cỏ. Cụ chậm rãi ngồi xuống chiếc chõng tre quen thuộc dưới bóng hàng liễu đang đâm chồi xanh biếc. Gió bấc mùa đông đã hoàn toàn tan biến, nhường chỗ cho ngọn gió xuân ấm áp mơn man lùa qua vạt áo chàm thô sờn vai.

Cụ nâng chén trà nóng lên ngang miệng, nhấp một ngụm nhỏ. Vị chát nhẹ đầu lưỡi nhanh chóng tan đi, đọng lại vị ngọt hậu êm đềm sâu lắng.

Phóng tầm mắt ra xa, dòng sông Lạc Thủy sau những ngày đông giá buốt nay đã tan hết sương mù, mặt nước trong xanh phẳng lặng lấp lánh muôn ngàn ánh dương rực rỡ. Phía xa xa bên bến Nam Độ, những cánh buồm nâu căng gió nối đuôi nhau xuôi ngược, hòa cùng tiếng hò reo lao động vang vọng giữa trời cao. Trên con đường mòn ven đê, bóng dáng Trần Thụ với chiếc tráp báu bên hông đang vững vàng tiến bước về phía trước, tràn đầy sức sống của tuổi trẻ và niềm tin chính đạo.

Nỗi dằn vặt suốt tám mươi mốt năm qua trong lòng cụ Chiêu giờ đây đã thực sự tan biến như mây khói đầu ghềnh. Nụ cười an nhiên, thanh thản nở trên gương mặt người lão ngỗ tác trăm tuổi. Cụ tựa lưng vào vách nứa, ung dung ngắm nhìn ánh dương chan hòa sưởi ấm cả dòng sông lạnh, lòng nhẹ thênh thang giữa cõi nhân gian.