Chương 1: Tiếng Xích Đứt Trên Đê

Tiếng kim loại đứt “rắc” khô khốc vừa bật lên liền bị tiếng gió bấc trên mặt đê sông Đáy nuốt chửng. Ngay trước mắt Duy Anh, chiếc xe đạp mini cà tàng chao đảo rồi trượt ngang trên vệt bùn đỏ nhão nhoẹt. Cả người lẫn xe ngã nhoài ra mép cỏ may sũng nước mưa.

Duy Anh giật thót, vội bóp chặt cả hai phanh. Bánh sau chiếc xe Thống Nhất cũ kỹ của cậu rê một đoạn dài trên mặt đường trơn trước khi dừng hẳn. Chẳng kịp gạt chân chống, Duy Anh lao tới, giẫm cả đôi dép tổ ong ngập vào lớp bùn sét lạnh ngắt.

“Cậu có sao không? Ngã có đau lắm không?” Duy Anh cúi người, đỡ cánh tay lấm bùn của bạn học dậy.

Đó là một cậu bạn mặc chiếc áo đồng phục trường THPT Hòa Phong ướt sũng, ống quần bên phải xắn cao để lộ cẳng chân trầy xước một mảng đỏ rát. Cậu vừa nhăn mặt vì đau, vừa hốt hoảng nhìn chiếc xe nằm chỏng chơ “Xích đứt rồi… Tớ muộn giờ mất. Tiết đầu là giờ Sinh của thầy giám thị…”

Giọng cậu bạn nghẹn lại, ánh mắt đỏ hoe ngó về phía cuối con đê mịt mùng mưa dầm. Tuyến đường đất liên xã nối các làng bãi vào trường dài hơn ba cây số, mùa mưa sình lầy ngập nửa vành bánh, đá dăm sắc nhọn cày nát lốp xe. Duy Anh không chần chừ, cậu ngồi thụp xuống vạt cỏ, kéo chiếc cặp sách ra phía trước rồi mở ngăn phụ. Bên trong cặp, ngoài mấy cuốn vở bọc giấy báo cẩn thận, luôn có một chiếc kìm mỏ nhọn và đôi móc lốp bằng sắt đã mòn vẹt.

“Đừng cuống, để tớ xem nào.” Duy Anh nhẹ nhàng trấn an.

Cậu lật ngửa chiếc xe mini, bàn tay thoăn thoắt kiểm tra dải xích đang buông thõng xuống rãnh bùn. Bằng con mắt quen nghề, Duy Anh nhận ra ngay một mắt xích đã bị vặn xoắn rồi bung chốt do người đạp cố rướn qua vũng lầy.

Không ngần ngại lớp bùn nhão, Duy Anh dùng chiếc kìm nhỏ kẹp chặt lấy mắt xích bị vặn méo. Cậu khéo léo bẻ nhẹ, nắn hai má thép phẳng lại, sau đó dùng đầu mũi kìm gõ chặt con lăn khớp vào mối nối tạm rồi lùa xích trở lại vành đĩa. Bàn tay mười lăm tuổi của Duy Anh tuy gầy nhưng từng khớp ngón lại dứt khoát, chuẩn xác đến lạ kỳ. Từng động tác bẩy, nắn và xoay líp diễn ra chỉ trong vòng chưa đầy năm phút.

“Xong rồi này.” Duy Anh dùng mu bàn tay gạt giọt nước mưa đọng trên chóp mũi, ngẩng lên nhìn bạn: “Tớ bấm tạm chốt lại rồi. Nhưng xích này mòn lắm, má thép đã mỏng rồi đấy. Lên xe đạp nhẹ chân thôi nhé, đừng rướn dốc đê kẻo lại tuột. Tan học nếu rảnh thì ghé quán bố tớ ở dốc đê đầu làng, bố tớ tán lại cho mắt xích mới.”

Cậu bạn kia ngơ ngác nhìn dải xích đã nằm ngay ngắn trên đĩa líp, rồi nhìn đôi bàn tay đen nhẻm vệt dầu mỡ của Duy Anh, lắp bắp “Cảm ơn cậu nhé… May quá, tớ tưởng phải dắt bộ ba cây số rồi. Cậu tên gì thế?”

“Tớ là Duy Anh, lớp 10A3. Mau đi đi kẻo chuông vào lớp điểm đấy!” Duy Anh mỉm cười, vẫy tay giục bạn.

Nhìn bóng lưng cậu bạn đạp xe dần khuất sau rặng tre mờ sương, Duy Anh mới cúi xuống nhìn đôi bàn tay mình. Lớp dầu luyn đen đặc trộn lẫn bùn đất bám chặt vào từng kẽ móng tay, tỏa ra mùi kim loại nồng nồng quen thuộc.

Cậu khẽ thở dài, rút mảnh giẻ vụn trong cặp ra lau qua loa. Mùi dầu luyn này từng là nỗi tự ti suốt những năm cấp hai, khi bạn bè thị trấn thường xì xào mỗi lần đi ngang chiếc cặp vương mùi dầu máy của cậu. Đã có lúc Duy Anh thấy tủi thân, luôn giấu đôi tay sau vạt áo vì mặc cảm hoàn cảnh gia đình.Thế nhưng, hình ảnh người cha thân yêu lại hiện rõ trong tâm trí cậu. Bố cậu—chú Nhạc Văn Bình, người thương binh đi khập khiễng sau cuộc chiến bảo vệ biên giới, chưa từng than thở nửa lời. Bên quán cóc đơn sơ dưới gốc đa dốc đê, ngày ngày chú vẫn tỉ mỉ nắn từng nan hoa, vá từng miếng săm cho bà con xóm nghèo bằng nụ cười hào sảng.

Chú từng xoa đầu cậu bằng bàn tay thô ráp, nồng đượm mùi dầu nhớt: “Bàn tay dính dầu luyn để giúp người ta đi tiếp đoạn đường dở dang thì chẳng có gì phải xấu hổ cả, con ạ. Đôi tay lao động chân chính là đôi tay đáng tự hào nhất.” Lời dặn mộc mạc ấy như ngọn lửa sưởi ấm lồng ngực Duy Anh, xua tan đi mọi mặc cảm thơ dại.

Duy Anh dựng lại chiếc xe Thống Nhất, guồng chân đạp mạnh qua con đường đê gồ ghề. Cậu tới trường THPT Hòa Phong vừa sát giờ truy bài đầu buổi sáng.

Dãy nhà xe học sinh dài hun hút dưới mái tôn ximăng đã ngập bùn đất. Hàng chục chiếc xe Thống Nhất cũ kỹ, xe mini Tàu lấm lem nằm chật ních, chen chúc nhau. Nhiều chiếc tuột xích rũ rượi bên góc cột; vài chiếc méo nan hoa, vành nhôm cọ vào khung ken két; có chiếc thủng săm xẹp lép phải tựa vào bờ tường rêu phong. Mùa mưa dầm tháng Mười luôn bắt đầu bằng những nhọc nhằn như thế đối với học sinh xóm bãi.

Duy Anh cẩn thận dựng xe vào hàng, khẽ đưa tay nắn lại mép nan hoa bị lệch của chiếc xe bên cạnh rồi vội vã bước lên cầu thang.

Bước vào cửa lớp 10A3, Duy Anh nhanh chóng ngồi vào chỗ của mình ở dãy bàn thứ ba. Cạnh cậu, Trần Mai Linh—cô lớp trưởng nhỏ nhắn với mái tóc buộc đuôi ngựa gọn gàng và cặp kính cận gọng tròn—đang thoăn thoắt kiểm tra sổ theo dõi thi đua.

Thấy Duy Anh th* d*c, vạt áo đồng phục còn dính vài vệt bùn khô, Mai Linh quay sang, ánh mắt lộ rõ vẻ quan tâm “Lại tắc đường trên đê hả Duy Anh? May cho cậu là cô Hoàng Mai chưa vào đấy nhé.”

“Đường lầy quá, với lại tớ dừng lại chỉnh giúp xích xe cho một bạn dưới làng bãi.” Duy Anh khẽ đáp, kín đáo giấu đôi bàn tay còn vệt dầu luyn xuống gầm bàn.

Mai Linh nhìn thoáng qua cử chỉ ấy của cậu bạn cùng bàn, ánh mắt ánh lên nét thấu hiểu ấm áp. Cô khẽ hạ giọng “Sáng nay lớp mình vắng tận bốn bạn xóm bãi rồi. Nghe đâu đường đê đoạn bến đò sạt lở, xe hỏng la liệt ngoài đê, không biết có kịp đến tiết hai không nữa.”

Duy Anh im lặng không đáp. Ánh mắt cậu bất giác hướng qua khung cửa sổ lớp học, nhìn xuống góc cuối dãy nhà xe ẩm ướt phía xa. Nơi ấy, những chiếc xe đạp ọp ẹp nằm im lìm trong làn mưa lạnh ngắt, tựa như những đôi chân mỏi mệt đang chờ đợi một bàn tay nâng đỡ. Trong lòng cậu dấy lên một niềm trăn trở khôn nguôi về những chiếc xe hỏng chưa có ai sửa giúp.

Tiếng chuông vào lớp bỗng gióng giả vang lên từng hồi dồn dập, cắt ngang dòng suy nghĩ của Duy Anh.

Nhưng ngay khoảnh khắc ấy, ngoài cửa sổ, trời lại trút thêm một đợt mưa rào xối xả đập ràn rạt lên mái tôn. Giữa tiếng mưa gầm rú và tiếng chuông điểm, từ phía cổng trường bỗng vang lên một tiếng “rắc” khô khốc của xích xe đứt lìa, kèm theo tiếng kêu thảng thốt và tiếng ngã đổ của một bạn học đến muộn. Âm thanh kim loại gãy vụn giữa cơn mưa dầm khiến lồng ngực Duy Anh thắt lại đầy xót xa.