Chương 1: Bình Minh Tím Tái

Ngay khi ngón tay gầy guộc của cụ Đới Hữu Trí chạm vào núm xoay van cấp khí của bình nuôi cấy Chlorella, một cơn rùng mình khẽ chạy dọc sống lưng người thợ già tám mươi tuổi.

Bình nuôi cấy bằng silica đặt trên bậu cửa gỗ của gian nhà Tầng Rễ Cây vẫn sủi những bọt khí li ti quen thuộc. Bảng điều khiển vi mạch gắn bên sườn bình báo một vạch đèn xanh tĩnh lặng, biểu thị áp suất và nồng độ khoáng chất hoàn toàn bình thường. Nhưng cụ Trí không nhìn vào vạch đèn ấy. Cụ khẽ chớp mắt, để đồng tử tự điều chỉnh tiêu cự, đón lấy dải sóng huỳnh quang mà đôi mắt cụ đã bầu bạn suốt sáu mươi năm qua.

Bình thường, những tế bào vi tảo Chlorella khỏe mạnh sẽ phát ra thứ ánh sáng xanh ngọc dịu mát, lung linh như ánh trăng tan trên mặt nước mùa thu — đó là hào quang trao đổi chất mãnh liệt khi chúng hấp thụ thán khí và giải phóng từng phân tử dưỡng khí trong trẻo. Thế nhưng lúc này, giữa dòng chất lỏng lơ lửng, sắc xanh ngọc bích quen thuộc bỗng chao đảo. Một quầng sáng màu tím tái kỳ dị, đùng đục và ngột ngạt như tro lạnh, đang lờ đờ gợn lên quanh từng cụm tế bào.

Tảo đang nghẹn thở.

Cụ Trí nheo mắt, áp sát trán vào lớp vỏ silica mát rượi. Dị năng quang phổ của cụ ghi nhận từng dao động bức xạ nano siêu yếu: những hạt diệp lục dường như đang co cụm lại, nhịp trao đổi năng lượng chùng xuống một cách bất thường, giống như buồng phổi của một đứa trẻ đang cố hít từng ngụm khí mỏng manh qua một lớp màn vô hình.

“Kỳ lạ thật…” Cụ Trí lẩm bẩm, ngón tay khẽ gõ nhẹ vào thành bình. “Khoáng vẫn chảy, nhiệt độ vẫn giữ ở mức tiêu chuẩn, cớ sao các con lại tím tái thế này?”

Tiếng bước chân gấp gáp kéo cụ ra khỏi dòng suy nghĩ. Đới An từ gian bếp nhỏ bước ra, hai tay bưng chiếc khay mây đựng đĩa khoai lang luộc thơm bùi cùng hai chén nước vối hãm màu hổ phách đậm đà còn bốc khói mỏng. Chàng trai hai mươi mốt tuổi khoác trên mình bộ đồ bảo hộ màu lam nhạt của kỹ sư tập sự Tầng Rễ Cây, trên sống mũi là chiếc kính hỗ trợ kỹ thuật số đang hiển thị các biểu đồ luân chuyển áp suất vòm kính.

“Ông nội lại dậy sớm canh bình tảo rồi,” An đặt khay xuống chiếc bàn tròn, nụ cười rạng rỡ làm sáng bừng gương mặt trẻ trung. “Sáng nay cháu trực ca đầu ở trạm điều phối nhánh ba. Ông ăn chút khoai nóng cho ấm bụng đã ạ.”

Cụ Trí ngồi xuống đối diện cháu nội, đón lấy chén nước vối nóng. Ngụm nước chát ngọt lan tỏa nơi đầu lưỡi làm ấm lồng ngực, nhưng ánh nhìn của cụ vẫn không rời khỏi bình Chlorella góc hiên. Cụ bẻ đôi củ khoai nghi ngút khói, đưa phần ruột vàng ươm cho An, giọng trầm lắng “An này, sáng nay vào ca trực, cháu phải để mắt thật kỹ đến các van cấp khoáng tự động trên nhánh vòm.”

An khựng lại, ánh đèn cảm biến trên gọng kính kỹ thuật số chớp nhẹ một tia sáng vàng khi cậu ngước nhìn nét mặt đăm chiêu của người ông. Cậu lễ phép hỏi “Hệ thống cấp khoáng có vấn đề gì sao ông? Đêm qua cháu kiểm tra nhật trình của AI Cổ Loa, các buồng nạp vi lượng vẫn duy trì lưu lượng chính xác đến từng mililít cơ mà.”

“Máy tính chỉ đo được lượng dung dịch bơm qua ống thép, nó không nhìn thấy mầm sống đón nhận dòng khoáng ấy ra sao,” cụ Trí đưa bàn tay chai sần chỉ về phía bình tảo nhỏ. “Nhìn kỹ đi cháu. Tảo trong bình nhà mình lấy chung nguồn nước khoáng gốc từ tuyến ống Tầng Rễ Cây. Sáng nay, hào quang diệp lục của chúng bị ám sắc tím tái. Khi vi tảo đổi màu quang phổ sang sắc tím ngạt, nghĩa là màng tế bào đang bị một thứ gì đó bóp nghẹt, cản trở việc hấp thụ dinh dưỡng.”

An nghiêng đầu, tháo vội chiếc kính thông minh xuống rồi ghé mắt nhìn sát vào bình. Cậu nheo mắt hồi lâu nhưng dưới thị giác thông thường, cậu chỉ thấy một khối dung dịch màu lục sẫm đang trôi êm đềm dưới ánh đèn vàng nhân tạo. Cậu gãi đầu, giọng pha chút băn khoăn:“Cháu chỉ thấy màu xanh như mọi ngày thôi ông ạ. Nhưng lời ông dặn cháu nhất định ghi nhớ. Sáng nay lên giàn vòm, cháu sẽ đích thân kiểm tra lại các cụm van áp lực nhánh ba, không chỉ dựa vào báo cáo quét tự động nữa.”

Cụ Trí khẽ mỉm cười, ánh mắt đôn hậu dịu lại đôi phần trước sự hiếu thuận và cầu tiến của cháu nội. Cụ vỗ nhẹ lên mu bàn tay rắn rỏi của chàng trai trẻ “Máy móc là công cụ đắc lực, nhưng trái tim và đôi mắt của người thợ bảo dưỡng mới là thứ giữ cho vòm kính này luôn thở. Cẩn trọng không bao giờ là thừa, nhất là khi ba trăm nghìn sinh mạng phía trên kia đang nương tựa vào từng nhịp đập của thảm vi sinh này.”

Ăn xong bữa sáng đạm bạc, hai ông cháu cùng bước ra khoảng sân nhỏ trước hiên.

Tầng Rễ Cây nằm nép mình ở phần đáy sâu nhất của Đại đô thị Vòm Sinh Thái Thăng Long, lơ lửng ở độ cao một nghìn hai trăm mét so với mặt đất đầy khói bụi bên dưới. Ngước mắt nhìn lên, không gian mở ra như một kỳ quan cơ khí sinh học vĩ đại. Hàng nghìn ống silica trong suốt lộ thiên uốn lượn chằng chịt như những mạch máu pha lê khổng lồ, men theo các khung giàn hợp kim vươn dần lên cao, hội tụ về phía Vòm Quang Sinh Học Trung Tâm cách đó hai trăm mét.

Trên màn hình thông tin công cộng dựng ở góc ngã ba cư xá, dải số liệu vi khí hậu nhảy múa nhịp nhàng. Giọng nói thanh thoát, chuẩn mực của AI Cổ Loa vang lên êm ái qua hệ thống loa định hướng “Kính chào cư dân. Bắt đầu chu kỳ ngày nhân tạo. Nồng độ dưỡng khí toàn đô thị hiện đạt tám mươi lăm phần trăm. Hệ thống tuần hoàn vi tảo hoạt động ổn định ở trạng thái Xanh Hoàn Hảo. Chúc quý cư dân một ngày an lành.”

Những người hàng xóm quanh cư xá bắt đầu rộn rã bước ra đường, tiếng chào hỏi râm ran, tiếng xách xô tưới những bồn rau cổ truyền hòa cùng nhịp sống thanh bình. Tất cả đều tin tưởng tuyệt đối vào thông báo của siêu máy tính quản trị.

Đới An vẫy tay chào ông nội rồi rảo bước hòa vào dòng thợ bảo dưỡng đang tiến về phía thang nâng kỹ thuật.

Cụ Trí đứng lại dưới bóng râm của giàn ống lộ thiên. Cụ chầm chậm ngẩng đầu, nheo mắt nhìn sâu vào lòng mạng lưới ống silica khổng lồ đang dẫn dòng vi tảo luân chuyển khắp tầng cư xá.

Thụ thể võng mạc của cụ khẽ căng lên, bóc tách từng lớp ánh sáng nhân tạo để chạm tới bản chất vi mô của dòng sinh khối. Nụ cười vừa chớm nở trên môi cụ vụt tắt.

Số liệu của Cổ Loa vẫn báo tám mươi lăm phần trăm dưỡng khí, nhưng qua đôi mắt thấu thị quang phổ của người thợ già, dòng chảy ngọc bích rực rỡ thường ngày của hệ thống tuần hoàn chung đang nhạt dần một cách kỳ lạ. Ánh sáng diệp lục suy yếu, rời rạc, để lộ ra những mảng mờ đục run rẩy.

Ánh mắt cụ Trí trĩu nặng khi nhận ra vệt tím tái trong lòng ống silica không hề tan biến, mà đang âm thầm lan rộng như một bóng đen nuốt chửng nhịp thở của cả thành phố.