Chương 6: Nhát Chêm Gài Nén

Tiếng thét của thằng Cò trên ngọn phi lao tựa phát pháo lệnh dội xuống bãi Thạch Bàn. Thế Đan buông vồ gỗ, chống gậy đứng dậy nhìn ra ngoài lộng. Mặt biển chiều tà vừa chốc lát còn êm ả nay sủi bọt trắng xóa; từng luồng cá cơm than béo mẫm lấp loáng ánh bạc cuộn trào theo con nước rong tràn thốc vào bờ. Đám hải âu chao lượn rợp trời, tiếng kêu chao chát hòa cùng tiếng gầm vang của sóng biển.

Mấy chục chiếc thuyền nan của vạn chài đồng loạt giương buồm chém sóng lao nhanh vào bờ, khoang nào cũng đầy ắp cá cơm than tươi rói ánh xanh biếc. — Lộc biển về rồi bà con ơi! Khiêng giỏ ra bến mau!

Tiếng lão Ba Thao vang rền giục giã. Đàn bà, con trẻ ùa ra triền cát, tay xách giỏ tre, vai quẩy đòn gánh đón luồng cá. Từng giỏ cá cơm còn cong đuôi quẫy tanh tách được chuyền tay thoăn thoắt, trút vào thúng lớn rồi gánh về giàn năm cỗ thùng bời lời sừng sững bên mép cồn.

Đan chống gậy bước tới bãi đất, cất giọng chỉ huy: — Bà con gánh cá vòng qua đầu gió, tránh cát bay vào thúng! Thằng Cò, múc nước biển trong ngoài lộng dội lướt qua từng sọt cho trôi rong rác! Cô Lành bưng thúng muối sạch lại đây!

Lành quệt mồ hôi bên thái dương, thoăn thoắt bưng từng thúng muối trắng đã phơi nỏ xếp thành hàng. Những con cá cơm than dài chừng hai đốt ngón tay, sống lưng xanh biếc, bụng ánh bạc xà cừ, mắt trong văn vắt không dính một hạt cát.

Đan bước lại cỗ thùng thứ nhất, tự tay rải lớp muối hạt dày hai đốt ngón tay làm nệm dưới đáy, rồi quay sang dặn dò: — Cứ đúng cữ mà làm! Ba thúng cá tươi thì rải đều một thúng muối hạt! Rải một lớp cá mỏng lại rắc một vốc muối phủ kín, làm nhẹ tay cho cá nằm êm, không làm dập ruột!

Tiếng cười nói rộn rã hòa cùng tiếng muối hạt lạo xạo va vào vách gỗ bời lời. Đàn ông nâng từng thúng cá trút xuống, đàn bà nhanh tay vung gáo muối rải đều. Cứ ba thúng cá cơm tươi lại nêm chặt bằng một thúng muối trắng đã xả sạch vị chát. Từng lớp cá muối xếp chồng khít khao, tỏa ra hơi mặn nồng thanh khiết của biển lộng.

Hoàng hôn buông xuống nhuộm thắm gò Đá Đỏ. Đúng năm mươi tạ cá cơm than tươi rói đã được trút trọn vẹn vào năm cỗ thùng bời lời. Mặt cá dâng lên mấp mí miệng thùng. Đan vốc muối hạt rải phủ một lớp dày che kín hoàn toàn thớ cá trên mặt để ngăn gió trời và hơi ẩm.

— Bác Ba ơi, khiêng vỉ tre gài nén! — Đan gọi lớn.

Lão Ba Thao cùng hai trai tráng vác những tấm vỉ tre già đặt úp lên miệng cá, rồi xếp các khúc gỗ kiền kiền đanh chắc đan chéo đè nặng lên mặt vỉ. Khâu gài nén này chính là linh hồn của nghề ủ chượp, quyết định mẻ cá chịu sức ép để tự chín ngấu hay sinh tà khí hư thối. Lão Ba dùng thân gỗ dài làm đòn bẩy, tì vai nén hết sức đè thanh kiền kiền xuống, khiến thớ gỗ bời lời ken chặt vang lên tiếng cót két khô khốc.

— Thằng Đan, đóng chêm! — Lão Ba gầm lên, gân cổ nổi cuồn cuộn.

Đan trụ vững chân trái, vung cao chiếc vồ gỗ nặng trịch.

“Chát! Chát! Chát!”

Từng nhát vồ nện xuống những chiếc chêm then cài bằng gỗ kiền kiền vát nhọn chêm ngang miệng thùng. Dưới sức ép ngàn cân của đòn bẩy và nhát chêm then cài, mặt vỉ tre lún sâu xuống, ép chặt lớp cá thịt nằm im lìm dưới đáy thùng, tống khứ toàn bộ tà khí ra ngoài.

Lần lượt cả năm cỗ thùng bời lời đều được nẹp vỉ, chêm then chặt chẽ như những pháo đài bằng gỗ bất khả xâm phạm. Khi nhát chêm cuối cùng ăn sâu vào ngàm gỗ, lão Ba buông đòn bẩy, ngồi phịch xuống bãi cát th* d*c.

Lành bưng lại bát nước chè vằng ấm đưa cho Đan: — Anh Đan uống ngụm nước cho đỡ mệt. Chân anh lại sưng đỏ rồi kìa...

Đan nhận bát nước, khẽ mỉm cười. Nhìn giàn thùng chượp uy nghiêm giữa bãi cát Thạch Bàn, trong lòng anh trào dâng niềm xúc động khó tả. Toàn bộ hy vọng và mồ hôi nước mắt của cả vạn chài giờ đây đều được khóa chặt dưới những thanh kiền kiền này.Bảy ngày đêm tiếp theo trôi qua trong căng thẳng tột độ.

Người trong vạn chài ăn không ngon, ngủ không yên. Cứ chốc chốc, lại có người già bước ra mép cồn, nhìn chăm chăm vào giàn thùng gỗ rồi lẩm bẩm khấn vái thần Nam Hải che chở. Ai nấy nơm nớp sợ cá nén chặt sẽ sình bụng hóa thành bùn thối, tiêu tan hết năm mươi tạ cá và công sức của cả làng.

Riêng Đan, đêm nào anh cũng chống gậy ra lán canh thùng chượp. Anh áp tai vào từng thanh ván bời lời lắng nghe tiếng chuyển mình khe khẽ bên trong, đưa mũi ngửi từng kẽ nẹp mây. Hương cá ăn muối mằn mặn, khô ráo, không hề có mùi ươn ngái. Thời gian và lòng mặn mòi của hạt muối đang âm thầm làm công việc kỳ diệu của đất trời.

Sáng ngày thứ bảy, khi sương muối còn giăng bảng lảng, lão Ba Thao tìm đến trước lều của Đan, giọng khàn đặc: — Thằng Đan... tròn bảy ngày rồi đấy. Ra mở thử miệng lù xem sao đi, chứ tao nóng ruột như lửa đốt!

Bà con vạn chài nghe tiếng cũng lục tục kéo đến vây quanh giàn thùng. Ai nấy nín thở, mắt dán chặt vào từng cử chỉ của Đan.

Đan bước lại cỗ thùng thứ nhất, quỳ một chân xuống cát, đặt chiếc gáo dừa sạch dưới vòi lù đáy thùng. Anh hít một hơi sâu, nắm chiếc nút lù bằng gỗ quấn giẻ sạch rồi dứt khoát rút mạnh.

Tách... róc rách...

Một dòng nước màu vàng rơm trong vắt ứa ra, rỏ từng giọt tí tách xuống lòng gáo dừa. Không có bọt đen, không có mủ cá nhờn nhợt, càng không có mùi ươn thối nào bốc lên. Thay vào đó là luồng hương mặn mòi, thơm nồng thanh khiết của thịt cá cơm than vừa ngấu muối, phảng phất vị béo ngọt tự nhiên của biển khơi.

Đan nhúng đầu ngón tay nếm thử dòng nước bổi. Vị mặn đượm ban đầu nhanh chóng nhường chỗ cho vị ngọt hậu sâu lắng nơi cuống họng.

Đan ngẩng đầu lên, đôi mắt sáng ngời: — Cá nằm êm rồi bác Ba ơi! Nước bổi trong vắt, cá đã ăn muối trọn vẹn, không sinh tà khí! Mẻ chượp của làng mình sống rồi!

— Sống rồi! Cá không thối rồi bà con ơi!

Lão Ba Thao sững sờ rồi ôm chầm lấy vai Đan mà lay mạnh, hai giọt nước mắt lăn dài trên gò má sạm đen vì gió biển. Thằng Cò nhảy cẫng lên reo hò, đám đàn bà bật khóc nức nở vì mừng rỡ. Lành đứng bên cạnh ôm lấy ngực mình, ánh mắt rưng rưng nhìn Đan đầy vẻ thán phục và trìu mến. Tiếng hò reo vang dậy bãi cát, xua tan nỗi âu lo trĩu nặng suốt bảy ngày đêm.

Thế nhưng, niềm vui tột cùng ấy chưa kịp lắng xuống thì từ phía con đường mòn dẫn ra bến thuyền bỗng vang lên tiếng bước chân rầm rập xéo nát triền cát khô.

Cai bến Cửu Vằn dẫn đầu một toán tay sai lăm lăm gậy gộc và đoản đao nghênh ngang tiến tới. Vết sẹo ngang má hắn giật giật từng hồi dữ tợn, ngọn roi da bò quất đen đét vào không khí. Cửu Vằn đứng chống nạnh giữa bãi cát, quét đôi mắt ti hí nhìn khắp giàn thùng gỗ bời lời, rồi nhổ toẹt một bãi nước bọt xuống chân Đan: — Khá khen cho lũ cá chết chúng mày, dám qua mặt Tiền viên ngoại dựng giàn đóng thùng làm trò ma quỷ!

Lão Ba Thao bước lên chắn trước mặt Đan, tay nắm chặt cán xẻng gỗ: — Cửu Vằn! Vạn chài Thạch Bàn đánh được cá thì muối cá, mắc mớ gì đến lũ chúng mày mà sang đây gây sự?

Cửu Vằn cười sằng sặc, thò tay vào vạt áo the đen rút ra cuộn giấy điều viền son đỏ lòm, ném toẹt xuống bãi cát ngay trước chân Đan. Tờ giấy bung ra, để lộ những dòng chữ mực đen đặc quánh cùng con dấu triện đỏ chót của tiệm buôn họ Tiền.

— Bớt già mồm đi lão Ba! — Cửu Vằn chỉ thẳng vào mặt lão Ba Thao, gằn từng tiếng sắc lạnh: — Tiền viên ngoại có lệnh truyền: Toàn bộ vạn chài Thạch Bàn đang nợ kho muối của bản viên tròn ba trăm quan tiền kẽm cả gốc lẫn lãi từ vụ trước! Hạn chót ba ngày nữa, nếu không gom đủ ba trăm quan tiền kẽm trả dứt điểm, thì toàn bộ ghe thuyền, lưới câu và cả năm cái thùng gỗ kia sẽ bị tịch thu sạch bách để gán nợ! Đến nước ấy, để xem lũ chúng mày lấy cái gì mà đút vào mồm!