Chương 1: Lộc Biển Dạt Bờ

Cơn đau buốt nhói xộc thẳng từ khớp gối chân phải kéo Giáp Thế Đan bật dậy khỏi manh chiếu rách bốc mùi ẩm mốc.

Hơi lạnh của cát ẩm chưa kịp tan thì tiếng quát tháo hòa cùng tiếng gào khóc xé lòng ngoài bãi đã dập dồn vào màng nhĩ. Đan ôm chặt đầu gối sưng tấy, ngực phập phồng nghẹn ứ. Ký ức về tai nạn nổ lò ủ men kiếp trước vẫn còn bỏng rát, vậy mà trước mắt anh lại là vách nứa xiêu vẹo của túp lều rách mép cồn, đôi bàn tay trơ xương sạm nắng và những vết sẹo muối ăn loang lổ. Thân xác này là một phu muối hai mươi sáu tuổi ở vạn chài Thạch Bàn trên đảo Cồn Cát, tật nguyền sau lần ngã giàn phơi, cha mẹ đều đã vùi th*n d*** đáy biển sâu.

— Một đồng mười giỏ cá! Có bán thì bốc lên thuyền buôn của Tiền viên ngoại, không bán thì hắt mẹ nó xuống biển cho quạ rỉa! Lũ chúng mày định làm loạn à?

Tiếng thét ồm ồm hung tợn của gã tay sai như gáo nước lạnh kéo Đan về thực tại. Anh bặm môi, chống tay vào cột nứa run rẩy gượng dậy. Khớp gối nhói buốt tận óc, nhưng bản năng mách bảo ngoài kia đang xảy ra biến cố dữ dội. Vớ lấy đoạn gậy tre cắm tạm góc vách, Đan khập khiễng lê bước ra mép cồn.

Nắng trưa dội lửa xuống triền cát trắng. Dưới mép sóng ven bờ, hàng trăm giỏ tre đan ken dày nối dài thành dải bạc lấp lánh chói mắt. Đó là cá cơm than. Từng con cá béo múp, thân thon dài chừng ngón tay út, lưng xanh thẫm ánh tím than, vảy bạc lóng lánh như vừa cất lên từ luồng nước mát ngoài khơi xa. Lộc trời dạt bờ rộ vụ nhiều đến mức thuyền chài cất lưới không xuể, cá tràn ứ cả be thuyền.

Đứng sừng sững trước đoàn thuyền chài là Cai bến Cửu Vằn. Gã hộ pháp ngực trần xăm vằn vện, vết sẹo dài ngang má giật giật từng hồi. Phía sau lưng gã, hai chiếc ghe buôn đáy lớn của Tiền Bá Đạt giương buồm đợi sẵn, khoang rỗng thênh thang nhưng nắp hòm tiền lại khép chặt như nêm.

— Bẩm thầy Cửu, lạy thầy làm phúc! — Một lão ngư gầy rộc quỳ sụp dưới chân Cửu Vằn, hai tay ôm ghì giỏ cá tươi rói — Mùa nam năm nay biển mới ban mẻ cá béo mẫm thế này, bà con thức trọn ba đêm cạn sức kéo lưới. Một đồng kẽm mười giỏ thì mua nổi lưng bát gạo hẩm nuôi con sao đặng? Xin thầy thương tình trả cho ba đồng một giỏ như vụ trước…

— Thương tình? — Cửu Vằn cười khẩy, nhổ toẹt bãi nước trầu đỏ lòm xuống cát — Lão già lẩm cẩm! Cả cái huyện Hải Xương này, ngoài họ Tiền nhà tao thì ai dám chở muối ra cái đảo chó ăn đá gà ăn sỏi này? Nắng dội thêm nửa khắc nữa là cá sình bụng, thối inh cả bến! Khi ấy một đồng một trăm giỏ tao cũng chẳng buồn nhòm! Không bán thì cút!

Gã vung chân đá văng lão ngư già lăn lông lốc trên cát. Mấy đứa trẻ con bên mép thuyền sợ hãi gào khóc, nép chặt vào lưng mẹ.

Bên cạnh, lão Ba Thao — người đứng đầu vạn chài với vóc người vạm vỡ như vách đá, râu cước rung lên bần bật — bặm môi siết chặt cán chèo đến trắng bệch khớp ngón. Đôi mắt lão đỏ ngầu nhìn đống cá cơm than bắt đầu bốc hơi nóng. Không có muối hột, cá cơm than nhiều mỡ sẽ tự ươn sình chỉ sau nửa canh giờ. Bán rẻ mạt thì uất ức dâng không cho kẻ bóc lột, mà giữ lại thì cả vạn chài sẽ ngập trong đống cá thối rữa và dịch bệnh.

— Đổ! — Lão Ba Thao gầm lên xé ruột — Đem đổ hết xuống biển! Trả lại cho Thủy thần! Nhất quyết không dâng không lộc biển cho lũ hút máu!

Đám trai tráng mắt ngấn lệ, nghiến răng khiêng từng sọt cá cơm than, bước phăm phăm về mép sóng toan trút ngược xuống triều.

— Khoan đã! Đừng đổ!Tiếng thét khàn đặc nhưng vang dội cắt ngang tiếng sóng. Đan chống gậy tre, khập khiễng lao xuống bãi cát. Gió lộng thổi tung manh áo thô rách vai, để lộ lồng ngực gầy guộc hằn rõ từng dẻ sườn. Anh dang hai cánh tay chắn ngang trước sọt cá của hai bạn chài đang run rẩy vì uất ức.

— Mày là thằng què ở góc cồn đúng không? — Một thanh niên sẵng giọng — Tránh ra cho bọn tao đổ cá! Để đấy nắng trưa hun thối um lên, rước tà khí vào làng thì ai gánh nổi tội?

— Đổ đi là tuyệt đường sống của cả làng! — Đan th* d*c, hai bàn tay run lên vì gắng sức nhưng ánh mắt sáng rực — Đây là lộc trời ban, là mồ hôi nước mắt của bà con. Đổ xuống biển, cá chết dạt vào bờ cũng thành bùn thối, mà cả vạn chài thì tay trắng ôm bụng đói qua mùa biển động!

Lão Ba Thao chống mạnh cán chèo xuống cát lún, đôi mắt một mí nheo lại nhìn chàng trai tật nguyền: — Chú mày nói thì dễ lắm! Không đổ thì làm thế nào? Muối hột trên đảo đắt như vàng mắt cua, lại nằm trọn trong kho của Tiền viên ngoại. Đống cá này thịt mềm nhiều mỡ, qua buổi trưa là tự vỡ ruột, sình hơi thối rữa. Không có muối giữ, mày lấy cái gì cứu vãn hả thằng Đan?

Đan cúi người, đưa bàn tay thô ráp luồn sâu vào lòng sọt cá. Những con cá cơm than mát rượi, trơn bóng, vảy bám chắc vào thân, mắt trong veo không chút máu ứ. Bằng vốn hiểu biết tích lũy qua mấy mươi năm, Đan thấu suốt biến chuyển bên trong từng thớ thịt cá. Dưới cái nắng hè gay gắt, chất men tự nhiên nơi cuống ruột cá sẽ tự làm rữa thớ thịt. Nếu không biết kìm hãm bằng độ mặn và giữ gìn sạch sẽ, mẻ cá sẽ nhanh chóng hư thối sinh độc hại. Nhưng nếu biết ủ chín trong điều kiện thích hợp, từng con cá này sẽ hóa thành những giọt nước mắm hổ phách thơm lừng, nuôi sống con người qua bao mùa giông bão.

Đan ngẩng đầu, nhìn thẳng vào lão Ba Thao, giọng nói từ tốn nhưng đanh thép: — Bác Ba, con có cách giữ cá không bị ươn thối! Cá này ruột nhỏ, thịt còn rất chắc, chỉ cần múc nước biển trong ngoài lộng sâu đãi sạch cát bẩn trên thân cá. Nhà nào còn chum vại sành, ghè vò để không, mang hết ra đây! Mỗi nhà gom góp chút muối hạt còn sót lại dưới đáy bồ, rải từng lớp mỏng muối tạm vào chum vại sành để hãm bớt mùi ươn. Con lấy tính mạng mình ra cam đoan với bác và bà con, cá này sẽ giữ được độ tươi, không sình, không khú, tuyệt đối không sinh độc hại!

Bãi cát bỗng chốc im phăng phắc, chỉ còn tiếng sóng vỗ ì oạp vào mạn thuyền. Những người đàn bà đang sụt sùi bỗng khựng lại, đám bạn chài đưa mắt nhìn nhau hoang mang. Muối tạm vào chum vại sành ư? Từ xưa đến nay, dân vạn chài Thạch Bàn chỉ biết phơi khô hoặc muối xổi ăn ngay vài bữa, chưa từng ai nghĩ những chiếc chum vại sành thô mộc lại có thể giữ được cả mớ cá tươi giữa cái nắng thiêu đốt mà không cần lượng muối hột ngập đầu.

Một tia hy vọng mong manh bỗng nhen nhóm trong đáy mắt mờ đục của lão Ba Thao. Lão nhìn chằm chằm vào ánh mắt kiên định, sáng trong và điềm tĩnh lạ thường của Đan, bàn tay cầm cán chèo khẽ buông lỏng đôi phần.

— Khà khà khà! Một thằng phu muối tật nguyền mà cũng dám to gan dạy khôn dân chài à?

Một tràng cười hô hố man rợ phá tan bầu không khí tĩnh lặng. Cai bến Cửu Vằn lững thững bước tới, thanh đoản đao bên hông va vào khuy đồng lách cách rợn người. Tay gã vung vẩy chiếc roi da bò đen bóng, quất một nhát vào không khí tạo nên tiếng “vút” đanh gọn.

Khuôn mặt đầy sẹo của gã co giật dữ tợn, đôi mắt ti hí lóe lên tia nhìn độc địa: — Thằng thọt, mày chán sống rồi phải không? Dám nhảy ra xúi giục lũ cá chết này phá mối làm ăn của Tiền viên ngoại? Mày tưởng cái chân què của mày chưa đủ phế hay sao?

Cửu Vằn nghiến răng trèo trẹo, chiếc roi da trong tay gã rít lên xé gió khi gã hậm hực sấn từng bước nặng trịch về phía Đan.