Chương 1: Góc Bìa Rách Và Tiếng Loa Trường

Mũi kim khâu tay khẽ lách qua thớ giấy xơ xác, kéo theo sợi chỉ trắng mảnh như tơ. Kim Yến Vy nín thở, ngón tay trỏ có vết chai mờ miết chặt mẩu giấy kẻ ô ly nhỏ bằng hai đốt ngón tay đè lên góc bìa cuốn sách bài tập Toán 9. Dưới lớp giấy chắp vá ấy, con điểm 5 màu mực đỏ tươi như một vết bỏng nhức nhối, chực chờ đốt cháy sự bình yên mong manh trong ngôi nhà ngói ba gian nơi làng dệt ven đô. Nếu để mẹ nhìn thấy con số này, đôi mắt có vết chân chim sâu hoắm của mẹ chắc chắn sẽ trĩu nặng thêm một tầng âu lo, và tiếng lách cách của chiếc máy may con bướm đêm nay lại phải kéo dài đến tận gà gáy để dành dụm từng đồng học phí trường tư nếu Vy trượt cấp ba công lập.

“Vy ơi, cậu lại trổ tài vá víu đấy à?”

Tiếng Đỗ Ngân Hà vang lên giòn tan bên cạnh. Cô bạn lớp phó có gương mặt bầu bĩnh đẩy gọng kính cận đồi mồi, thò tay vào ngăn ba lô lôi ra gói kẹo gừng cay nồng, chìa về phía Vy “Ăn viên kẹo cho ấm giọng. Bài khảo sát vừa rồi cả lớp dưới trung bình gần nửa, cậu được năm điểm, giải được cả câu hình phụ là khá rồi, việc gì phải thậm thụt giấu kỹ thế?”

“Khẽ chứ bà Hà!” Hoàng Lâm ngồi bàn trên quay ngoắt xuống, hai ống tay áo đồng phục xắn cao quá khuỷu để lộ cánh tay ngăm rám nắng. Cậu nhếch mép khoe chiếc răng khểnh lém lỉnh, hạ giọng trêu chọc: “Bà chằn như cậu thì biết gì nỗi khổ của con nhà thợ may. Vy còi nó sợ cô Thu nhìn thấy điểm số lại xót ruột, hiểu chưa?”

Vy khẽ cắn môi, khéo léo gút nút chỉ lại rồi lấy chiếc kéo bấm con con cắt xoẹt một cái. Góc bìa rách tươm giờ đã phẳng phiu, mối chỉ thẳng tắp giấu kín con điểm đỏ quạnh. Cô bé lí nhí “Tớ không muốn mẹ phải bận tâm. Kỳ thi vào lớp 10 năm nay cạnh tranh gắt lắm, điểm chuẩn trường Nguyễn Huệ tận ba mươi sáu phẩy năm, tớ mà đuối môn Toán thì chẳng biết bấu víu vào đâu.”

Chưa dứt câu, chiếc loa sắt cũ kỹ treo ở góc hành lang lớp học bỗng rè lên từng chặp chói tai, cắt ngang tiếng râm ran của giờ giải lao cuối tiết Sinh hoạt. Sau tiếng gõ micro lụp bụp, giọng nói đanh thép, khúc chiết của thầy Phó Hiệu trưởng Trần Trọng vang rền khắp các dãy phòng học “A lô, xin toàn thể cán bộ, giáo viên và các em học sinh chú ý. Căn cứ vào kế hoạch hiện đại hóa cơ sở vật chất chuẩn quốc gia, nhà trường thông báo: Bắt đầu từ tuần này, Ban giám hiệu sẽ tiến hành giải tỏa Kho sách lưu hành chung tại khu nhà ngói phía sau sân trường. Toàn bộ sách giáo khoa, sách bài tập cũ tồn đọng hơn ba mươi năm qua sẽ được phân loại và thanh lý trong vòng một tháng tới để bàn giao mặt bằng thi công phòng thiết bị số hiện đại. Các lớp được phân công trực nhật khu vực thư viện có trách nhiệm phối hợp cùng bộ phận văn phòng thu gom sơ bộ theo đúng tiến độ. Xin nhắc lại…”

Tiếng loa vừa dứt, lớp 9A lập tức ồ lên như vỡ tổ. Mấy bạn nam râm ran bàn tán về dàn máy vi tính mới toanh sắp về trường, trong khi vài bạn nữ tò mò không biết phòng thiết bị số có được lắp điều hòa hay không. Chỉ có Vy ngồi lặng đi, ánh mắt bần thần nhìn qua khung cửa sổ lá sách sơn xanh tróc vôi. Kho sách lưu hành chung ấy là nơi cô bé đã quen thuộc từ những ngày đầu bước chân vào trường THCS Cây Sung. Ở đó có những kệ gỗ bạch đàn mộc mạc thơm mùi giấy cũ, nơi chứa biết bao cuốn sách đã từng chuyền tay qua nhiều thế hệ học trò nghèo không có tiền mua sách mới.

“Đến phiên tổ mình trực nhật rồi, đi thôi hai người!” Ngân Hà đứng dậy vỗ vai Vy, chiếc kính cận khẽ rung rinh. “Thầy quản thư đi họp trên phòng Hội đồng rồi, cô phục vụ dặn chúng mình xuống kho phụ lấy chổi đóm với xô lau sàn.”Ba đứa trẻ rảo bước dọc theo hành lang lát gạch chỉ đỏ rợp bóng cây bàng già. Tiết trời cuối thu se se lạnh, những chiếc lá bàng đỏ ối lác đác rụng đầy góc sân. Khu nhà cấp bốn mái ngói vảy cá nằm nép mình dưới bóng cây sung cổ thụ rễ bám ngoằn ngoèo vào chân tường vôi vàng nứt nẻ. Phía sau gian đọc sách chính là dãy kho phụ ẩm thấp, nơi thường ngày chỉ dùng để cất bàn ghế gãy chân và dụng cụ lao động.

Nhưng hôm nay, kho phụ ồn ào khác thường.

Mùi ẩm mốc xộc thẳng vào cánh mũi khi Vy bước qua bậc cửa gỗ mục. Trong khoảng sân nhỏ phía sau, cô nhân viên phục vụ trường cùng bốn học sinh tổ trực nhật khối 8 đang tất bật khuân vác. Hàng chục thùng các tông rách mép nằm ngổn ngang. Sách giáo khoa, sách tham khảo, tài liệu ôn thi từ những năm chín mươi chất thành từng đống cao quá đầu người, nhiều cuốn gáy đã mục nát, bìa ố vàng loang lổ vết mối gặm.

“Cẩn thận tay dính bụi đấy các em!” Cô phục vụ vừa quệt mồ hôi trán vừa giục giã: “Gom hết mấy chồng sách rách bung chỉ, mục gáy này vào sọt tre đem ra cổng phụ. Chiều nay đội thu gom phế liệu vào cân kế hoạch nhỏ đấy, dọn nhanh cho thoáng chỗ để tuần sau người ta đập thông tường làm phòng máy!”

Mỗi cuốn sách bị quẳng đánh bộp vào lòng sọt tre như một tiếng thở dài khô khốc. Nhìn từng trang giấy vàng giòn quăn queo rơi lả tả dưới đất, ngực Vy thắt lại một nỗi xót xa vô cớ. Đó đều là những trang sách từng được bao bọc cẩn thận bằng giấy xi măng, từng được ai đó miệt mài gạch chân từng dòng công thức bằng mực tím thuở nào.

“Chổi đóm để trong góc buồng kìa Hà ơi,” Lâm vừa nói vừa bước lách qua mép đống sách cũ ngổn ngang. Bỗng nhiên, bước chân cậu khựng lại.

Ánh mắt Lâm dán chặt vào chiếc sọt tre đan mắt cáo đặt sát mép tường rêu, nơi chuẩn bị được hai bạn khối 8 xốc nách khiêng đi. Dưới đáy sọt, kẹp giữa đống báo cũ nát vụn, thò ra một góc bìa màu xanh da trời đã phai bạc. Mép gáy cuốn sách ấy bị xé toạc, để lộ ra những sợi chỉ mục nát đứt đoạn và những tép giấy xơ xơ như sắp tan rã sau nhiều năm tháng.

Lâm như bị chôn chân tại chỗ. Hơi thở cậu dồn dập khác thường, bàn tay buông thõng bỗng siết chặt lại thành nắm đấm rồi vội vã đưa ra, níu chặt lấy ống tay áo của Vy. Lực siết mạnh đến mức khiến Vy giật nảy mình quay lại “Lâm? Cậu làm sao thế?”

Lâm không đáp. Cậu nuốt khan một ngụm nước bọt, đốt ngón tay run lên bần bật khi chỉ về phía chiếc sọt tre. Đôi mắt ngày thường vốn tinh nghịch, lém lỉnh giờ đây mở to, ánh lên nỗi bàng hoàng tột độ.

Vy nhìn theo hướng ngón tay Lâm. Ở góc trên cùng của chiếc bìa xanh rách nát ấy, dưới lớp bụi tro và màng nhện mờ xám, vẫn còn hằn rõ một dòng chữ viết tay bằng mực Cửu Long nắn nót, góc cạnh nhưng vô cùng dứt khoát: “Hoàng Tuấn – Lớp 9A (Khóa 2017) – Sách Hình học 9”. Đó chính là nét chữ thân thương của người anh trai ruột mà Lâm hằng ngưỡng mộ — người từng mang giải học sinh giỏi Toán tỉnh về cho ngôi trường Cây Sung, nay đang khoác ba lô làm nhiệm vụ nơi biên cương xa xôi. Cuốn sách kỷ niệm ấy giờ đây sắp sửa bị nghiền nát thành giấy vụn trong đợt thanh lý vội vã này.