Chương 14: Trận Chiến Giữa Tro Than

Ngọn lửa từ bó đuốc rơm trên tay cụ Đàng Thị Mai Trâm vừa chạm vào lớp củi me già lót dưới đáy, đống bùi nhùi lập tức bén lửa, nổ lách tách giòn giã. Dưới ánh sáng bập bùng xua tan màn đêm buốt giá trên khoảng sân nện rộng hai nghìn năm trăm mét vuông, cụ Trâm đứng sừng sững, hai bàn chân nứt nẻ bám chắc vào nền cát sông Lu lạo xạo. Từng đợt gió bấc rít qua hàng rào dâm bụt, thổi bạt những tàn lửa đỏ rực bay là đà trên mặt đất.

Không để lỡ một khắc thuận gió, cụ Trâm cất tiếng truyền lệnh đanh thép “Con Cúc, cháu Mây, cẩn thận xếp nốt lớp ché mộc cuối cùng l*n đ*nh vòm! Chèn thêm những thanh củi me nỏ quanh sườn, rồi phủ kín rơm nếp cùng một lớp trấu dày giữ nhiệt!”

Giọng nói của cụ bà một trăm lẻ bốn tuổi âm vang như tiếng trống Ghinăng giục giã giữa thung lũng, lập tức xua tan nỗi âu lo trong lòng con cháu. Dưới sự chỉ huy của cụ, một ụ nung hình vòm khổng lồ cao ngang ngực người lớn nhanh chóng thành hình giữa sân. Hàng chục phôi ché nước, bình gốm mộc từ thớ đất phù sa sông Quao pha cát sông Lu mịn màng được xếp so le đều đặn để luồng khí nóng có thể luồn lách qua từng kẽ hở. Củi me già chèn quanh chân ụ đóng vai trò giữ than hồng, còn lớp rơm rạ khô và vỏ trấu phủ kín bên ngoài tạo thành tấm áo giáp giữ nhiệt kiên cố cho mẻ nung lộ thiên.

Khi bó rơm phụ cuối cùng được chèn vào góc đón gió, ngọn lửa rơm bùng lên đỏ rực một góc trời Bàu Trúc. Hơi nóng cuồn cuộn bốc lên, xua tan cái lạnh căm căm của đêm đầu canh ba. Cụ Trâm đứng tựa người vào cây gậy tre già, đôi mắt trăm năm tuổi mở to, chăm chú dõi theo từng đợt khói bốc lên trời đêm.

Với kinh nghiệm một thế kỷ gắn bó với đất và lửa, cụ Trâm thấu hiểu từng biến chuyển nhỏ nhất của đống nung lộ thiên. Thoạt đầu, khói rơm cuộn lên màu trắng đục, mang theo hơi ẩm ngai ngái thoát ra từ cốt đất mộc. Cụ kiên nhẫn chống gậy chờ đợi. Sau gần nửa canh giờ, khi củi me bắt đầu ngấu sâu vào lõi, màn khói trắng loãng dần rồi chuyển sang sắc xanh lam huyền ảo. Đó là dấu hiệu cho thấy nhiệt độ bên trong đống nung đã vượt qua ngưỡng bảy trăm độ C và đang tiến dần tới chín trăm độ C – mức nhiệt hoàn hảo để kết tinh xương gốm Chăm mà không cần đến lò nung cơ giới.

“Gió bấc đang dồn đều về phía Đông Nam,” cụ Trâm khẽ lẩm bẩm, bàn tay gầy guộc chằng chịt gân xanh khẽ kéo vạt áo chàm che tàn tro bay lả tả. “Nhiệt độ đang lên rất đều, ngọn lửa đang ăn sâu vào từng thớ đất...”

Đúng lúc ngọn lửa đạt độ sung mãn nhất, khói rơm mù mịt và tiếng nổ lách tách của củi me đã che giấu những tiếng động lạ từ phía sau rặng tre. Lợi dụng thời khắc ấy, hai bóng đen bịt mặt men theo rãnh mương, lén lút áp sát mép sân nện tự lúc nào.

Dù đôi mắt cụ Trâm đang hướng về ngọn lửa, bước chân cụ bỗng khựng lại khi khứu giác từng trải qua trăm mùa mưa nắng bắt được một mùi lạ. Một mùi khét lẹt, tanh tưởi, sực nồng dung môi công nghiệp và xỉ than thối rữa bất ngờ lướt qua cánh mũi cụ, hoàn toàn lạc lõng giữa hương thơm nồng ấm của rơm nếp cháy.

Cùng lúc đó, ánh mắt tinh anh của cụ nhận thấy vùng nhiệt ở góc Tây Bắc của ụ nung sụt giảm bất thường. Khói ở góc ấy không còn giữ được sắc xanh lam thanh khiết mà đột ngột chuyển sang màu xám đen đặc quánh, bốc lên ngùn ngụt kèm theo những tiếng rít “xèo xèo” ghê rợn.

“Khoan đã!” Cụ Trâm quắc mắt, cây gậy tre gõ mạnh xuống nền đất nện. “Không phải hơi ẩm của đất phù sa!”

Qua màn tro tàn chập chờn, cụ Trâm nhìn thấy hai bóng đen đang cúi rạp người, dùng một đoạn ống bạt áp lực nối từ chiếc can nhựa lớn, lén lút tạt xỉ than lỏng và hóa chất dập lửa vào tận chân đống nung. Thủ đoạn này hiểm độc khôn lường: chúng muốn làm tụt nhiệt độ cục bộ đột ngột, khiến những phôi gốm mộc đang nung đỏ bị sốc nhiệt tức thì mà nứt toác thành trăm mảnh!“Cháu Hùng! Có kẻ tạt hóa chất dập lửa!” Tiếng cụ Trâm thét lên, đanh thép như sấm sét xé toạc màn đêm. “Bà con xóm Chăm, mau ngăn chúng lại!”

Từ góc sân, Đạo Văn Hùng lập tức lao tới với chiếc xẻng sắt vung cao. Tiếng tri hô vang dội của cụ bà một trăm lẻ bốn tuổi cũng đánh động trai tráng họ Đàng và bà con xóm Chăm đang túc trực trong hiên nhà rường. Hàng chục ngọn đuốc sáng rực cùng tiếng bước chân rầm rập túa ra sân nện.

Thấy ánh đuốc rực trời và tiếng hô hoán vang dậy, hai kẻ phá hoại hốt hoảng cuống cuồng. Chúng vội vàng buông ống bạt, vứt bỏ chiếc can nhựa còn dở rồi lủi nhanh qua chỗ rào tre rách, tháo chạy trối chết vào bóng đêm mịt mùng.

Tuy nhiên, hiểm họa vẫn chưa dứt. Tại góc Tây Bắc của đống nung, chất lỏng đen ngòm sủi bọt xèo xèo, bốc mùi hôi nồng nặc và làm lụi tàn một mảng than hồng. Củi me ở góc đó đen thui, hơi nóng sụt giảm nghiêm trọng đe dọa làm sụp đổ toàn bộ kết cấu vòm nung. Bà Thu Cúc hốt hoảng định bưng gáo nước từ lu sành hắt vào, Như Mây liền la lên “Mẹ ơi, dừng lại! Tạt nước vào là gốm nứt vỡ hết!”

“Tất cả bình tĩnh!” Cụ Trâm quát lớn, thanh âm đầy uy lực chặn đứng cơn bấn loạn. Dù tuổi tác đã vượt qua một thế kỷ, cụ vẫn bước từng bước vững chãi tới sát rìa đống nung, ánh mắt sắc lẹm bao quát toàn bộ vùng nguy cấp.

“Cháu Hùng, xúc ngay cát mịn khô đổ trùm lên vệt hóa chất đen để cô lập độc chất, tuyệt đối không cho ngấm vào thớ đất!” Cụ Trâm vung gậy ra lệnh đanh thép. “Mây, con Cúc, cùng trai tráng mau dồn rơm nếp khô dự trữ và củi me nỏ vào sườn đối diện để đón luồng gió bấc! Kéo ngọn lửa từ góc Đông Nam bọc ngược sang góc Tây Bắc, dùng sức nóng thuận gió ép tro độc ra ngoài!”

Mệnh lệnh chuẩn xác của cụ Trâm như ngọn hải đăng định hướng giữa giông bão. Hùng nhanh như cắt xúc từng xẻng cát mịn sông Lu khô ráo đổ trùm lên vệt chất lỏng sủi bọt, khóa chặt độc chất không cho bốc hơi ngược vào ụ nung. Trong khi đó, Mây, bà Cúc và thanh niên xóm Chăm thoăn thoắt tiếp tế rơm nếp vàng óng cùng những khúc củi me nỏ vào sườn đón gió.

Đúng lúc ấy, một cơn gió bấc dữ dội từ đồi cát Nam Cương quét qua, tiếp thêm dưỡng khí dồi dào. Nhờ sự điều phối luồng khí tài tình của cụ Trâm, ngọn lửa rơm nếp bùng cháy trở lại với sức mạnh kinh hồn. Lửa đỏ cuồn cuộn nuốt trọn củi me già, tiếng nổ lách tách vang rền như pháo trận. Vầng sáng rực rỡ xua tan hoàn toàn làn khói xám độc hại, đưa mức nhiệt trong lòng ụ nung vọt trở lại chín trăm độ C. Ngọn lửa nung lộ thiên thiêng liêng được cứu sống ngoạn mục, ôm trọn lấy những phôi gốm Chăm trong quầng than hồng rực rỡ.

Đám tro tàn đen ngòm bị ngọn lửa thanh khiết thiêu rụi thành bột trắng. Nhìn vòm than rực sáng như vầng thái dương giữa khoảng sân cổ kính, cụ Trâm khẽ thở phào nhẹ nhõm. Giọt mồ hôi lăn dài qua những nếp nhăn thời gian trên gò má sạm màu gió nắng, nhưng khóe mắt cụ lấp lánh niềm tự hào khôn xiết. Đạo làm nghề và cốt cách mẫu hệ kiên cường của dòng họ Đàng một lần nữa đã đứng vững trước mưu hèn kế bẩn của phường gian thương.

Trời hửng sáng, khi than hồng bắt đầu lắng xuống để lộ hình hài đỏ rực của mẻ gốm, cụ Trâm giơ cao chiếc gáo dừa chứa thứ nước cốt màu nâu đỏ sóng sánh từ vỏ cây thị cổ thụ.