Chương 7: Mượn đá Be Bờ

Tiếng kẻng sắt dồn dập vang lên từng hồi chát chúa, kéo theo những tiếng bước chân rầm rập cùng tiếng la ó thất thanh từ triền dốc trên dội xuống. Cụ Mâu Thế Trực đứng trên gờ đá, chống gậy trúc nhìn ra con đường mòn dẫn vào xóm. Một đám đông xã viên tay xách thùng gỗ, nách cắp xô tôn, gánh gồng kĩu kịt đang nháo nhào chạy thốc xuống lòng suối cạn Vó Boong.

“Cạn rồi! Giếng khơi ngọn đồi trên cạn kiệt đến đáy bùn rồi!”

Tiếng bác Luận đầu ngõ thở không ra hơi, đập đập chiếc gầu sắt móp méo vào thành thùng: “Cả bản trông vào cái mó nước đầu đồi, trưa nay đùn ra toàn đất đỏ quạch rồi tắt ngấm. Nghe tiếng nước róc rách dưới này, bà con ơi mau múc kẻo hết!”

Đám đông mấy chục con người nhào tới mép mương, xô đẩy nhau làm bùn đất rớt tung tóe. Mấy người đàn bà quáng quàng sục thẳng đáy thùng xuống dòng nước vừa khơi thông, khiến vệt nước ngầm đang trong vắt bỗng chốc đục ngầu, cuộn đỏ phù sa.

“Khoan đã! Dừng tay lại!” Thằng Tỏ nóng mắt, giơ cán xà beng định nhảy bổ ra chặn lối nhưng cụ Trực đã vội đặt bàn tay gân guốc lên vai cháu.

Cụ Trực bước tới trước bờ rãnh, nện mạnh đầu gậy trúc xuống nền đất cứng. Đôi mắt già nua quắc lên nghiêm nghị, giọng cụ cất lên trầm ấm mà vang rền, át đi tiếng ồn ã “Bà con đứng lùi lại! Nước từ lòng núi chảy ra không bao giờ tắt nếu biết đường giữ. Cứ chen lấn, sục bùn sục cát thế này thì nước tắc ngược vào khe đá, đến một giọt lót giọng cũng chẳng còn mà uống!”

Nghe tiếng cụ già chín mươi tư tuổi, đám đông bỗng chựng lại. Những đôi mắt đỏ hoe vì thiếu ngủ và khát cháy nhìn cụ Trực ái ngại. Cụ đưa tay vuốt chòm râu bạc, chậm rãi phân giải “Bà con chia làm hai hàng. Hàng có thùng xô sạch thì lên sát miệng mó hứng nước ăn, nước nấu cơm trước. Hàng gánh thùng bẩn thì đợi nước chảy tràn xuống rãnh dưới gạn lấy nước tắm giặt, cho trâu bò uống. Thằng Thiết, thằng Luân đứng đầu miệng mó giữ trật tự, ai múc xong hai thùng thì nhường cho nhà sau. Nước còn chảy mãi, không ai phải nhịn khát trưa nay đâu mà lo!”

Lời già làng nói như gỡ từng mối chỉ rối trong lòng mọi người. Đám đông lập tức trật tự xếp thành hai hàng dọc theo chân vách. Dòng nước ngầm từ ruột núi Khau Vang sau vài phút lắng lại tiếp tục phun trào tinh khiết, từng thùng nước trong vắt được chuyền tay nhau mang về các nếp nhà sàn, làm rạng rỡ những khuôn mặt khắc khổ.

Nhìn dòng nước chảy tràn qua lòng mương đất rồi nhanh chóng ngấm lặn vào dải sỏi cát khô khốc ven suối cạn, cụ Trực chau mày. Đất cằn đói nước như miệng hùm há hốc, nếu cứ để dòng nước tự do rỉ qua bãi đá sắc lởm chởm thì chưa kịp đến ruộng dong đã hao hụt gần hết.

Cụ Trực quay sang Tỏ, bảo rành rọt “Tỏ, mày cùng mấy đứa khỏe chân vác dao quắm lên bụi bương già sau bờ rào chặt cho tao mươi cây bương đực. Bương bánh tẻ thì dẻo nhưng bương già ruột rỗng, vỏ đanh như sắt, đem bổ đôi đục bỏ đốt làm máng dẫn. Mượn lòng bương đưa nước vượt qua bãi đá cuội này thì không sợ thất thoát lấy một gáo.”

“Cháu đi ngay!” Tỏ quệt mồ hôi trán, cùng hai đứa trai bản lao nhanh về phía bụi bương.

Chỉ tàn một tuần trà, những thân bương già ngả màu vàng sẫm đã được kéo về chân bãi. Dưới lưỡi dao quắm sắc lẹm của đám trai bản, từng cây bương bị bổ đôi ngoan ngoãn toác ra, bộc lộ lòng máng nhẵn thín. Tỏ dùng đục phạt phẳng từng mắt đốt, rồi theo lời ông nội, nối từng đoạn máng bằng dây lạt giang dẻo quánh, gác lên những chạc ổi rừng cắm dọc triền dốc.Dòng nước mát lạnh lướt êm ru trong lòng máng bương, băng qua bãi đá lởm chởm, róc rách đổ thẳng về đầu luống hai sào dong riềng đỏ mà không hề vương vãi một giọt ra cát sỏi.

Cụ Trực cởi đôi dép lốp, bước chân trần xuống mép ruộng còn nứt nẻ. Cụ cúi xuống, nhặt từng hòn đá cuội tròn nhẵn dưới đáy suối cạn rồi gọi Thảo “Cháu Thảo lại đây ông bảo. Đất mùn này gặp nước xối mạnh sẽ trôi tuột, phải mượn đá mà giữ đất. Xếp đá cuội to ở ngoài làm chân, lèn đất sét dẻo ở trong cho kín kẽ hở. Cứ xếp thành bờ be cao chừng nửa gang tay bao quanh bờ ranh, nước tràn vào sẽ đọng lại như lòng chảo, ngấm dần từ từ xuống rễ.”

Thảo nhanh nhẹn gật đầu: “Cháu hiểu rồi ạ!”

Đôi bàn tay thoăn thoắt của cô gái mười chín tuổi nhẹ nhàng gom từng hòn đá cuội ken chặt vào nhau. Thảo lội men theo mép rãnh, dùng những thanh nứa nhỏ chẻ đôi làm rãnh chia dòng, khéo léo bẻ hướng nước chảy rẽ đều vào từng hốc cây. Từng giọt nước khe trong văn vắt nhẹ nhàng thấm sâu vào từng thớ đất mùn tơi xốp, nâng niu những hom dong tía mà không hề làm xói lở một chút phù sa non.

Cụ Trực lại chỉ tay về phía rặng cỏ tranh khô ven đồi “Tỏ ơi, đi gom cỏ rác với lá chuối khô về đây. Phủ một lớp lá mỏng lên trên mặt luống quanh gốc. Nắng trưa gay gắt rọi xuống, có lớp lá che thì rễ dong mới mát, nước ngầm trong đất không bị bốc hơi.”

Mấy bà, mấy chị gánh nước ăn xong xuôi quay lại nhìn thấy cảnh tượng ấy thì không khỏi sững sờ. Dưới cái nắng chang chang giữa trưa hè tháng Sáu, bãi đất bồi hoang hóa trơ sỏi đá ngày nào giờ đã biến thành những luống cây vuông vức, xanh mướt hơi ẩm. Bờ be đá cuội bao bọc vững chãi như bờ thành giữ lấy nguồn nước trong veo. Những chồi mầm dong riềng đỏ uống đẫm nước ngầm mát lạnh từ vách đá, đua nhau vươn thẳng lá non đón gió thung lũng, tràn trề sức sống.

Bác Luận buông đòn gánh xuống đất, trầm trồ thán phục “Đúng là gừng càng già càng cay! Cụ Trực không chỉ tìm ra mạch nước cứu khát cho cả góc bản, mà còn biết mượn đá ghép máng nuôi được cả bãi cây tươi tốt thế này. Bữa trước mấy đứa bảo cụ già lẩm cẩm rước cây dại về trồng, bây giờ mới thấy xấu hổ với cái bụng dạ nông choẹt của mình!”

Bà con xung quanh nghe thế liền cười xòa, gật đầu tấm tắc “Phải đấy, nước khe trong vắt thế này dẫn về ruộng thì giống cây gì chẳng tốt. Có khi năm nay cả bản ta lại trông cậy vào bãi dong của cụ mà qua được cái hạn này!”

Nghe những lời khen ngợi mộc mạc của chòm xóm, khóe mắt cụ Trực giãn ra những nếp nhăn hiền từ. Cụ đưa tay xoa nhẹ đầu gối mỏi nhừ, ngắm nhìn vạt mầm xanh đang rung rinh trước gió mà lòng dâng lên niềm ấm áp khó tả. Mầm sống đã tìm được mạch nước, con người trong bản đã bắt đầu biết nương tựa vào nhau thay vì hoảng loạn xâu xé.

Thế nhưng, giữa lúc tiếng cười nói râm ran còn đang vang động bờ mương và Tỏ đang khom lưng chèn nốt tảng đá cuối cùng vào chân bờ be, thì từ phía con đường mòn dẫn ra trụ sở hợp tác xã, những bước chân dồn dập lại rầm rập tiến tới.

Chủ nhiệm Bùi Khắc Chẩm xuất hiện ở đầu bờ ranh. Chiếc áo đại cán bạc màu cài chiếc bút máy Trường Sơn, lưng áo đẫm ướt mồ hôi, gọng kính râm buộc dây thép trễ xuống sống mũi cau có. Đi ngay sau lưng ông là hai dân quân xã đeo súng kíp chéo vai, nét mặt ai nấy đều đanh lại đầy vẻ căng thẳng.