Chương 20: Tiếng Kéo Giữa Lòng Phố Cổ

Lời hẹn của cụ Bách chiều hôm trước tựa như cơn gió mát thổi tan đi mọi ngột ngạt tích tụ suốt mấy ngày giông bão. Người phố cổ vốn trọng nghĩa tình, bữa tiệc mừng ngõ nhỏ sạch bóng phường bất lương không chỉ dừng lại ở ấm trà chập tối, mà sang tận sáng hôm sau, cả xóm Cây Bàng mới thực sự mở hội tưng bừng.

Nắng sớm mùa thu rót những vệt vàng ươm như mật ong xuống nền gạch đỏ mòn vẹt. Tán bàng cổ thụ khẽ rung rinh trong làn gió heo may se lạnh, thả vài chiếc lá già đỏ ối rơi khẽ khàng xuống bậu cửa. Mới sớm tinh mơ, quán nước chè chén của bà Tư đã rộn rã tiếng nói cười xen lẫn tiếng lục cục của ấm tích, tiếng lách cách của chén sứ hoa lam.

Trên chiếc chõng tre quen thuộc, bà Tư xởi lởi bày ra một đĩa chè lam to đùng. Từng phong chè vuông vắn màu nâu sẫm, phủ một lớp bột nếp trắng mịn như phấn thoa, rắc vừng rang thơm lừng. Mùi gừng già cay nồng ấm sực quyện với hương sen Tây Hồ ngan ngát từ ấm trà đặc bốc khói nghi ngút, xua tan hoàn toàn cái se lạnh buổi sớm mai nơi ngõ nhỏ.

Bà con quanh ngõ kéo đến đông đủ. Mấy ông bà hưu trí hôm trước còn hoang mang lo lắng về vận hạn, nay ngồi quây quần trên những chiếc ghế nhựa con, nét mặt ai nấy đều nhẹ nhõm, tươi tỉnh. Thi thoảng, ánh mắt mọi người lại nhìn về phía căn biệt thự số 18 đầu ngõ. Cánh cổng sắt sơn xanh giờ đã cài then im lìm, tấm biển hiệu lòe loẹt sặc mùi mê tín bị gỡ bỏ trơ ra mảng tường vôi xám, còn mép cửa dán chéo hai dải giấy niêm phong trắng tinh của công an phường. Không còn mùi khói trầm hóa chất cay nồng sực mũi, cũng chẳng còn những lời dọa dẫm rợn người, con ngõ cổ lại trở về với vẻ tĩnh lặng, trong lành vốn có.

Ngồi cạnh ấm trà, Hạ Đình Tuấn cầm chiếc điện thoại đời mới, bấm mở vài đoạn phim ngắn quay cảnh phố xá ban mai cho mấy bác hàng xóm xem. Chàng trai hai mươi tư tuổi cười tươi rói, mái tóc cắt ngắn gọn gàng tôn lên nét mặt sáng sủa sau cặp kính tròn — Các bác xem này, ngõ mình lên hình đẹp chẳng kém gì tranh Phố Phái đâu nhé! Đoạn phóng sự về bài học cảnh giác trước cạm bẫy lừa đảo và tình làng nghĩa xóm dưới gốc bàng này, cháu biên tập xong sẽ gửi cho anh Nam bên phường làm tư liệu tuyên truyền.

Mấy người già gật gù tấm tắc khen ngợi sự nhanh nhạy của lớp trẻ. Cụ Bách ngồi ở chiếc ghế đối diện, thong thả nhấp một ngụm trà sen ấm nóng, đôi mắt nheo lại hóm hỉnh nhìn đứa cháu nội. Trong lòng cụ thầm tự hào vì thằng bé không chỉ rành công nghệ mà còn biết đem cái tài ấy giúp ích cho chòm xóm.

Đúng lúc ấy, từ phía ngách nhỏ, bà Thoa bước sang. Hôm nay bà mặc chiếc áo bà ba màu hoa cà sạch sẽ, mái tóc muối tiêu uốn lượn sóng được chải gọn gàng cài chiếc cặp ba lá bằng bạc. Trên tay bà là chiếc đĩa sứ hoa mai bốc khói nghi ngút, đựng những chiếc bánh rán mật và bánh rán đường vàng ruộm, tròn lẳn vừa vớt ra khỏi chảo.

Bà Thoa đon đả đặt đĩa bánh lên chõng tre, giọng run run vì xúc động nhưng ánh mắt ngập tràn niềm vui — Tôi vừa làm mẻ bánh rán nóng hổi, mang sang mời cụ Bách, ông Thỉnh cùng cả xóm xơi lót dạ uống trà đây ạ!

Bà Tư nhanh tay gắp một chiếc bánh mật đưa lên miệng, tấm tắc khen — Bánh bà Thoa rán thì nhất ngõ rồi, vỏ giòn rụm mà bên trong dẻo quánh!

Bà Thoa mỉm cười, ngồi xuống cạnh cụ Bách. Nét u uất, trũng sâu nơi đuôi mắt từng khiến cụ Bách bao phen bận lòng nay đã hoàn toàn biến mất, thay vào đó là sự thanh thản, an yên của người vừa bước qua một cơn ác mộng. Bà thở phào một hơi dài, nhẹ nhàng nói — Đêm qua tôi ngủ một giấc tròn trịa nhất từ đầu tháng đến giờ các bác ạ. Cuốn sổ tiết kiệm hai trăm triệu đồng dưỡng già, sáng nay tôi đã đem cất kỹ tận đáy tủ sắt, khóa hai lần chìa rồi. Thằng Dũng con tôi hôm qua gọi điện bảo xưởng cơ khí trong Nam đã nhận đủ vốn vay chính sách, mọi việc trôi chảy cả. Nghĩ lại mấy ngày qua mà tôi rùng mình, suýt nữa thì dâng trọn số tiền cả đời chắt chiu cho quân gian xảo. Nếu không có cụ Bách sâu sát, có ông Thỉnh với các chú công an ra tay ngăn chặn, thì giờ này thân già này chẳng biết trốn vào đâu mà khóc.

Cụ Bách đặt chén trà xuống bàn, khẽ mỉm cười đôn hậu — Bà Thoa nghĩ thông suốt được thế là phúc lớn rồi. Ở đời, con người ta ai chẳng thương con quý cháu, phường bất lương chỉ rình mò khoét sâu vào chỗ yếu mềm ấy để trục lợi. Tiền bạc tích cóp chính đáng thì cứ giữ lấy mà phòng thân tuổi già, sớm tối ăn bát cháo rau, uống ngụm nước chè với xóm làng cho thanh thản. Mọi tai ương phù phiếm tự khắc tan biến khi tâm mình sáng tỏ, việc gì phải cầu cạnh thứ đá cuội ngâm hóa chất rẻ tiền ấy!

Bà Thoa gật đầu lia lịa, hai bàn tay gầy gò đan vào nhau, ánh mắt nhìn cụ Bách chan chứa lòng biết ơn và kính trọng.

Uống cạn tuần trà thứ hai, ông Thỉnh đứng phắt dậy, vỗ đùi đánh đét một cái. Vị tổ trưởng dân phố bảy mươi tám tuổi hôm nay trút bỏ hoàn toàn bộ complet trang nghiêm cùng chiếc cặp da cán bộ, chỉ mặc chiếc áo may ô dệt kim màu trắng ngà và chiếc quần âu rộng rãi. Ông trỏ tay sang chiếc bàn cờ tướng bằng gỗ dán đặt trên chiếc ghế đẩu dưới gốc bàng, oang oang cất giọng:— Thôi, chuyện gian phi đã có pháp luật trừng trị đích đáng! Lão Bách đâu, ra đây tiếp nốt ván cờ hôm nọ xem nào! Hôm trước lão thừa lúc tôi mải bắt tên Cường kính cận mà giở trò hoãn cờ, hôm nay đừng hòng trốn!

Cụ Bách cười khà khà, phủi vạt áo sơ mi cộc tay màu ghi xám rồi đứng dậy bước sang — Ông bạn già này lạ thật, hôm ấy ai là người mượn cớ đi rà soát nhân khẩu để chuồn trước hả? Lại còn khoe cái cặp da đập trúng ngực tên tòng phạm làm rơi cả hòm tiền, làm như mình là dũng sĩ không bằng!

Mấy người quanh quán nước nghe hai cụ già đối đáp đều cười ồ lên thích thú.

Dưới bóng bàng cổ thụ xanh mướt, ván cờ thế lại tiếp tục mở ra. Từng quân cờ gỗ gõ lách cách xuống mặt bàn vang lên đanh giòn. Ông Thỉnh nheo mắt ngắm nghía, cẩn thận gí con Pháo qua sông, trán hói bóng loáng lấm tấm vài giọt mồ hôi vì tính toán nước đi. Cụ Bách thong dong rung đùi, tay cầm quân Mã nhấc lên rồi gõ cộp một tiếng dứt khoát chặn đứng đường tiến của đối phương. Cụ hóm hỉnh cười — Chiếu tướng! Này thì Pháo lồng, định bắt nạt Xe của lão già này à?

Ông Thỉnh trố mắt nhìn bàn cờ, gãi gãi đầu rồi thở dài sườn sượt — Lão này đánh cờ cũng hiểm như lúc múa dao cạo gài bẫy thằng Phú rởm vậy, chẳng hở một kẽ nào!

Tiếng cười rộn rã của bà con xóm ngõ lại vang lên, hòa cùng tiếng chim sẻ ríu rít chuyền cành trên vòm lá bàng sum suê.

Đúng lúc ấy, một người thanh niên mặc bộ quần áo công nhân ngành điện dừng chiếc xe máy đầu ngõ, bước bộ vào gốc bàng. Anh nhận ra cụ Bách, liền tươi cười cất tiếng chào — Cụ Bách ơi, cụ cho cháu gửi cái đầu nhé! Mấy hôm bận sửa lưới điện khu phố, tóc tai bù xù quá, hôm nay rảnh rỗi ghé qua nhờ cụ gọt cho mát mẻ để đón gió thu!

Cụ Bách vui vẻ đáp lời, đứng dậy nhường lại bàn cờ cho ông Thỉnh tự nghiên cứu nước gỡ — Được chứ, chú vào đây ngồi cho mát!

Cụ Bách bước lại bên chiếc ghế sắt xoay kiểu Liên Xô quen thuộc. Cụ rút chiếc khăn dù trắng tinh, giũ nhẹ một cái nghe phần phật rồi choàng qua cổ người khách trẻ, khéo léo gài chiếc kẹp nhựa phía sau gáy. Cụ đạp nhẹ vào cần sắt dưới chân ghế, chiếc ghế xoay quay một vòng êm ái rồi dừng lại đúng góc đón ánh sáng chan hòa nhất dưới tán cây.

Mở nắp chiếc hòm gỗ sờn góc, cụ Bách lấy ra cây kéo hoa thép bén ngót. Năm ngón tay gầy guộc nhưng dẻo dai của người thợ già bát tuần thoăn thoắt đưa kéo. Từng lọn tóc đen rơi lả tả xuống nền gạch đỏ. Tiếng kéo “lách cách... xoẹt xoẹt” giòn tan vang lên nhịp nhàng, hòa vào bản hòa âm thân thương của phố cổ Hà Nội: tiếng rao xôi lạc trầm ấm đầu phố, tiếng chuông xe đạp lanh canh qua ngõ, tiếng chuyện trò rôm rả của các bà các cô bên quán nước chè chén bà Tư.

Cụ Bách ngước mắt nhìn vào chiếc gương tròn ố mép treo trên thân bàng xù xì. Trong tấm gương soi đã bạc màu theo năm tháng, cụ thấy vòm trời thu Hà Nội trong vắt không một gợn mây; thấy bóng cây bàng vững chãi che chở cho ngõ nhỏ; thấy nụ cười rạng rỡ, bình yên của bà Thoa đang cùng chòm xóm nhâm nhi chén trà sen; và thấy chính bóng hình mình — một lão thợ cạo vỉa hè bình dị đã đi qua hơn năm mươi lăm năm thăng trầm cùng mảnh đất ngàn năm văn vật.

Bao nhiêu phường ma mãnh mượn danh thần thánh đến rồi lại đi như bọt nước, chỉ có tình làng nghĩa xóm, sự tử tế chân phương và nhịp sống bình dị nơi góc ngõ thân quen này là còn mãi với thời gian. Tiếng kéo của cụ Bách lại lách cách ngân vang dưới vòm lá xanh, rộn rã và ấm áp giữa lòng phố cổ thanh bình.