Chương 17: Bản Lĩnh Dưới Cờ

Âm vang đanh gọn từ chiếc loa sắt nơi góc hành lang vừa dứt, căn phòng nhỏ trên gác xép bỗng chốc im lìm như tờ. Bốn đứa trẻ nhìn nhau, niềm hân hoan vừa chớm nở bỗng khựng lại giữa lồng ngực. Linh luống cuống ôm chặt cuốn sổ tay ghi chép nhiều màu trước ngực, đôi mắt ánh lên vẻ âu lo. Hoàng sốt sắng bước lên chắn trước thân ống nhựa PVC phi sáu mươi milimét, hai tay nắm chặt “Để tớ đi cùng! Chuyện vỡ con lắc là do tớ, nếu thầy cô phạt thì tớ chịu!”

“Không được, loa chỉ gọi đích danh tớ và Khiêm.” Nam lắc đầu dứt khoát, bàn tay gạt nhẹ lọn tóc mái lòa xòa trước trán. Cậu quay sang nhìn Khiêm, ánh mắt sau tròng kính cận toát lên vẻ điềm tĩnh khác thường. “Khiêm, cậu mang theo cuốn nhật ký thông số của Linh đi. Cứ tin ở tớ.”

Khiêm khẽ gật đầu. Cậu nhận lấy cuốn sổ bọc bìa xanh từ tay Linh, vuốt phẳng góc giấy bị quăn rồi cùng Nam bước xuống những bậc cầu thang gỗ kẽo kẹt.

Tiếng chuông báo tan trường ban nãy đã thưa dần, chỉ còn tiếng gió đông lùa qua rặng xà cừ cổ thụ xào xạc ngoài sân. Bước chân của hai cậu học trò lớp 6A4 dừng lại trước cánh cửa gỗ lim sơn màu nâu sẫm của phòng Hiệu trưởng ở tầng một. Nam hít một hơi sâu, đưa tay gõ ba tiếng dứt khoát.

“Vào đi!”

Tiếng thầy Hiệu trưởng vọng ra trầm ấm nhưng đầy uy nghiêm. Đẩy cửa bước vào, Khiêm cảm nhận ngay bầu không khí căng như dây đàn. Ngồi sau chiếc bàn làm việc trải khăn nhung xanh là thầy Hiệu trưởng với mái tóc bạc phơ và đôi mắt sắc sảo sau cặp kính trắng. Ngồi ở dãy ghế bọc da đối diện là bác Trương – Chi hội trưởng Hội Phụ huynh trường, gương mặt lộ rõ vẻ cau có, trên tay đang cầm một tờ giấy kín đặc chữ ký.

“Hai em ngồi xuống,” thầy Hiệu trưởng cất giọng chậm rãi, ánh mắt lướt qua vẻ mặt của hai cậu học trò nhỏ.

Bác Trương không đợi hai đứa trẻ kịp ổn định chỗ ngồi, lập tức lên tiếng chất vấn gay gắt “Thưa thầy Hiệu trưởng, hôm nay tôi đại diện cho các bậc cha mẹ trong trường đến đây để bày tỏ sự lo ngại sâu sắc. Chúng tôi được phản ánh rằng mấy tuần nay, các cháu lớp sáu A bốn thường xuyên tụ tập trên căn gác xép cũ kỹ đầy bụi bặm ở tầng hai để cưa đục, chà xát chai lọ vỡ và nghịch ngợm dao kéo sắc nhọn. Tòa nhà đó xây từ năm 1982, sàn gác đã xuống cấp, các mảnh thủy tinh lởm chởm có thể cứa đứt tay chân bất cứ lúc nào. Đang tuổi ăn tuổi học mà lại lén lút làm đồ thủ công nguy hiểm như thế, nếu xảy ra hỏa hoạn hay tai nạn rách da chảy máu thì ai chịu trách nhiệm? Chúng tôi tha thiết đề nghị nhà trường phải niêm phong gác xép ngay lập tức và có biện pháp kỷ luật nghiêm khắc để răn đe!”

Từng lời nói như những tảng đá nặng trịch ném thẳng vào gian phòng tĩnh lặng.

Nếu là một tháng trước, có lẽ Khiêm đã cúi gục đầu, run rẩy thu mình vào nỗi mặc cảm câm lặng như một chú ốc sên trốn chạy thế giới. Nhưng lúc này, ngón tay cậu khẽ chạm vào mép cuốn sổ tay dày dặn trong lòng. Cậu nhớ đến những đêm dài rát bỏng mười đầu ngón tay trong chậu nước bột mài, nhớ đến ánh nến lung linh tụ lại trên trang giấy ở tiêu cự tám trăm năm mươi milimét, và nhớ đến chú chim sâu rung rinh từng sợi lông tơ trong trẻo vừa thấy ban trưa. Niềm tin thuần khiết ấy bỗng hóa thành một luồng nhiệt ấm áp chảy tràn khắp huyết quản.

Khiêm hít một hơi thật sâu, ngẩng cao đầu. Cậu đứng thẳng dậy, hai tay kính cẩn đặt cuốn nhật ký lên mặt bàn trước mặt thầy Hiệu trưởng, giọng nói nhỏ nhẹ nhưng rành rọt từng tiếng “Thưa thầy, thưa bác… chúng em không hề nghịch ngợm bừa bãi hay phá phách. Chúng em đang tự tay chế tạo một chiếc kính thiên văn khúc xạ.”

Bác Trương nhíu mày định ngắt lời, nhưng thầy Hiệu trưởng đã khẽ giơ tay ra hiệu, ánh mắt chăm chú dõi theo từng cử chỉ chững chạc của cậu học trò gầy gò.Khiêm lật giở từng trang giấy kẻ ô li ngay ngắn, nơi lưu giữ những nét chữ nắn nót của Linh và những sơ đồ quang học vẽ bằng compa chuẩn xác của Nam “Kính thưa thầy, toàn bộ vật liệu chúng em sử dụng đều là đồ tái chế an toàn. Thân kính làm từ ống nhựa PVC phi sáu mươi milimét dài bảy trăm tám mươi milimét, được quét sơn đen mờ lòng trong để triệt tiêu phản xạ ánh sáng ký sinh. Chân đế ba chân được gia cố bằng gỗ thông dày, kết hợp ổ xoay bằng vòng bi xe đạp cũ và bản lề sắt chữ T để đảm bảo trục kinh vĩ xoay êm ái ba trăm sáu mươi độ, tuyệt đối không thể đổ ngã. Còn các mảnh phôi thủy tinh, chúng em luôn ngâm trong nước khi mài bằng bột silicon carbide mịn và đánh bóng bằng cerium oxide dưới sự giám sát an toàn. Trưa nay, chúng em vừa lắp thêm màn chắn sáng khẩu độ bốn mươi hai milimét, loại bỏ hoàn toàn hiện tượng tán sắc và quang sai. Chiếc kính đã lấy nét chuẩn xác từng ngọn cây cách xa hơn ba trăm mét.”

Những thông số kỹ thuật rõ ràng, mạch lạc và chuẩn xác đến từng milimét thốt ra từ miệng một cậu bé mười hai tuổi khiến bác Trương sững sờ, lời định nói nghẹn ứ lại nơi cổ họng. Thầy Hiệu trưởng chăm chú lật từng trang nhật ký, đôi lông mày giãn ra, trong mắt lóe lên sự ngạc nhiên thú vị.

Nhật Nam lập tức bước lên một bước, đứng sóng đôi bên cạnh Khiêm. Cậu đưa tay chỉnh ngay ngắn chiếc huy hiệu Sao Đỏ trên ngực áo, giọng đanh thép và đầy khí chất “Thưa thầy Hiệu trưởng, em là Trần Nhật Nam, Lớp trưởng lớp sáu A bốn. Em xin lấy toàn bộ danh dự của một người cán bộ lớp và điểm thi đua của cá nhân em ra để bảo lãnh cho dự án này. Trước đây, chính em cũng từng mang định kiến, từng nghi ngờ các bạn vì sợ ảnh hưởng đến nếp thi đua chung. Nhưng khi trực tiếp cùng Khiêm, Linh và Hoàng tính toán, cưa ống nhựa và đo đạc tiêu cự, em mới hiểu rằng khoa học chân chính không nằm ở những khẩu hiệu sáo rỗng, mà nằm ở sự kiên trì và lòng say mê thực tế. Chúng em tha thiết xin Ban Giám hiệu cho chúng em một cơ hội duy nhất: cho phép nhóm được mở cửa sân thượng tòa nhà B để tổ chức đêm quan sát trận mưa sao băng Geminids vào tối ngày mười bốn tháng mười hai tới cho các bạn cùng lớp. Nếu có bất kỳ sự cố mất an toàn nào xảy ra, em xin nhận mọi hình thức kỷ luật!”

Gian phòng rơi vào một khoảng lặng sâu thẳm. Lời khẳng định đanh thép của người lớp trưởng gương mẫu làm rung động cả không gian.

Đúng lúc ấy, cánh cửa phòng bật mở. Thầy Tùng bước vào, trên vạt áo sơ mi giản dị còn vương chút bụi phấn trắng. Thầy mỉm cười hiền hậu nhìn hai cậu học trò, rồi kính cẩn đặt lên bàn một tập hồ sơ dày dặn “Thưa thầy Hiệu trưởng, tôi xin nộp bản cam kết bảo trợ chuyên môn và phương án bảo đảm an toàn chi tiết của Câu lạc bộ Em Yêu Khoa Học. Từng mối ghép cơ khí, từng thao tác quang học của các em trên gác xép đều có sự hướng dẫn và kiểm tra nghiêm ngặt của tôi. Chiếc kính thiên văn tự chế này không chỉ là một sản phẩm thực hành vật lý xuất sắc, mà còn là minh chứng cho tinh thần sáng tạo kiên cường của học sinh trường ta. Xin thầy hãy cho các em một cơ hội để chứng minh giá trị thực tế của khoa học dưới mái trường này.”

Thầy Hiệu trưởng đón lấy tập hồ sơ của thầy Tùng, rồi nhìn hai cậu học trò nhỏ đang đứng thẳng tắp, ánh mắt ngời sáng niềm tin kiên định. Một nụ cười khoan dung, ấm áp nở trên gương mặt đượm màu thời gian của người thầy lão thành. Thầy quay sang bác Trương, ôn tồn bảo “Anh Trương thấy đấy, thay vì cấm đoán vì lo sợ, chúng ta nên tự hào vì học trò trường Yên Đoài có được niềm say mê khoa học trong sáng và bản lĩnh đàng hoàng đến thế này.”

Thầy Hiệu trưởng quay lại nhìn Khiêm và Nam, gật đầu dứt khoát “Thầy đồng ý cấp phép cho nhóm của Khiêm và Nam được mở cửa sân thượng tòa nhà B vào tối ngày mười bốn tháng mười hai tới để tổ chức buổi ngắm sao băng cho tập thể lớp. Điều kiện bắt buộc là thầy Tùng và bác bảo vệ Thành phải trực tiếp có mặt giám sát an toàn từ đầu đến cuối. Các em đã làm rất tốt, hãy chuẩn bị thật chu đáo nhé!”

“Chúng em cảm ơn thầy ạ!” Khiêm và Nam đồng thanh reo lên, niềm vui sướng nghẹn ngào vỡ òa nơi khóe mắt.

Bước ra khỏi phòng Hiệu trưởng, hoàng hôn mùa đông ven đê sông Đáy đang buông xuống rực rỡ, nhuộm một sắc đỏ tía tráng lệ lên những mái ngói rêu phong cổ kính của ngôi trường bốn mươi hai năm tuổi. Gió lạnh từ triền sông thổi thốc qua rặng xà cừ xào xạc, mang theo hơi ẩm mằn mặn của đất bãi bồi.

Khiêm siết chặt bàn tay ấm áp của Nam, ngước nhìn lên vòm trời xa xăm đang dần chuyển sang màu lam thẫm. Cánh cửa sân trường đã rộng mở, lòng người đã được thấu hiểu trọn vẹn, nhưng nhìn những dải mây xám nặng trĩu đang lờ lững trôi về từ phía chân trời xa, cậu bỗng nhận ra thử thách lớn nhất giờ đây không còn là con người mà chính là thời tiết của đêm sao băng.