Chương 3: Khói Mây Dải Phấn Lĩnh

Tiếng kim loại va lách cách nơi cửa vòm đá hoa cương khiến cụ Phù Khắc Chương khẽ mở mắt. Dù cơ thể chín mươi tuổi vừa được bát thuốc ấm xoa dịu đôi phần nhức mỏi, thính giác rèn luyện qua gần một thế kỷ nơi sơn lâm vẫn giúp cụ nhận ra luồng sát khí ngột ngạt ngoài hành lang.

Chống cán gậy lim già xuống nền gạch, cụ Chương chậm rãi bước ra khỏi gian tĩnh thất.

Dưới vòm cuốn bằng đá, Cảnh Nghiệp cùng hai người lính canh đang đứng sững trước chiếc rương gỗ lim ngâm. Đối diện chàng, Đô chỉ huy sứ Thừa tuyên Lạng Sơn — Đặng Hoài Viễn — khoác bộ nhung phục gấm đỏ thêu mây, thân hình đẫy đà choán hết lối đi. Đôi mắt ti hí của viên Đô sứ bốn mươi tám tuổi không ngừng soi mói vào chiếc tráp đồng cài bên hông rương, ánh lên vẻ giảo hoạt và dò xét lạnh lùng.

Cụ Chương bước từng bước đĩnh đạc tới bên học trò. Tiếng đầu gậy lim gõ nhịp đều đặn trên mặt đá hoa cương vang lên đanh gọn “Đặng Đô sứ hạ cố tới chốn Thư các thanh tịnh này, chẳng hay có điều chi chỉ giáo?”

Đặng Hoài Viễn giật mình thu hồi ánh mắt. Thấy cụ già chín mươi tuổi áo chàm mộc mạc nhưng sống lưng thẳng như thân trúc già, gã liền chắp tay cười đãi bôi “Ha ha! Hóa ra là Phù lão trượng. Bản quan thấy chiếc rương lim bề thế nên dừng bước ngắm nhìn đôi chút. Nghe danh lão trượng đã lâu, nay tuổi cao sức yếu mà vẫn chẳng quản đường trường mang mấy cuốn cổ thư vào kinh. Nhưng chốn Lạng Sơn mây mù hiểm trở, việc địa chí nếu chỉ dựa vào mấy mảnh giấy cũ nát nơi thôn dã thì e rằng khó tránh khỏi sai sót, uổng phí tâm sức của lão trượng.”

Cụ Chương nhìn thẳng vào đôi mắt ti hí của gã, chòm râu bạc khẽ rung nhưng giọng nói vẫn trầm hùng “Đô sứ đa lo rồi. Cỏ cây có thể tàn rụi theo năm tháng, nhưng từng tấc đất bờ cõi do máu xương tiền nhân bồi đắp thì ngàn đời không bao giờ mục nát. Lão phu dẫu mắt mờ chân chậm, nhưng cây gậy trắc lượng và nét mực cổ triệt này vẫn phân rõ trắng đen, định rõ từng tấc cương thổ.”

Nụ cười trên mặt Đặng Hoài Viễn thoáng đông cứng. Gã lạnh giọng “Lão trượng tự tin lắm. Nhưng chốn nha môn triều đình trọng thực chứng. Ngày mai nơi sảnh thẩm duyệt, bản đồ của Đô ty Lạng Sơn mới là căn cứ định rõ biên thùy. Xin cáo từ!”

Gã phất tay áo gấm đỏ, dẫn toán võ quan rầm rộ rời đi. Cảnh Nghiệp khẽ thở phào, ghé sát tai cụ Chương thì thầm “Thầy, ánh mắt của gã vừa rồi như muốn nuốt chửng chiếc rương sách của chúng ta.”

Cụ Chương vỗ nhẹ lên vai học trò “Kẻ có tật ắt giật mình. Cứ an tâm đưa rương vào nội các niêm phong. Giông bão thực sự, sớm mai mới bắt đầu.”

Sáng hôm sau, sảnh lớn Thư các quốc gia tràn ngập ánh nắng ban mai rực rỡ chiếu qua những ô cửa sổ gỗ cao vút.

Không khí nơi đại sảnh trang nghiêm đến nghẹt thở. Phía trên cao, Khâm sai Đại thần Lê Văn Uyển uy nghi trong bộ phẩm phục Tả Thị lang Bộ Lại, chòm râu hoa râm buông dài trước ngực, đôi mắt tinh anh rực sáng quan sát toàn trường. Xung quanh ngài, các quan viên Thư các cùng nha lại Bộ Hộ ngồi ngay ngắn bên những dãy án thư dài đầy ắp thư tịch, địa bạ.

Chiếu theo ý chỉ của Khâm sai Uyển nhằm tôn vinh bậc túc nho trắc lượng sơn xuyên, một chiếc ghế bành bằng gỗ mun vững chãi đã được đặt trang trọng ngay mé tả án thư chính dành riêng cho cụ Phù Khắc Chương.

Sau hồi trống điểm khai mạc, Khâm sai Lê Văn Uyển đứng dậy, cất giọng sang sảng tuyên đọc sắc chỉ của Hoàng đế “Vâng mệnh Hoàng thượng, triều đình hợp soạn Hồng Đức Bản Đồ nhằm định rõ bờ cõi mười ba thừa tuyên, răn đe ngoại bang, giữ yên xã tắc muôn đời. Hôm nay bắt đầu thẩm duyệt địa đồ từng hạt, yêu cầu chư vị lấy sự chuẩn xác làm đầu, sai một ly dứt khoát không dung thứ!”

Lời Khâm sai vừa dứt, toàn sảnh đồng thanh dạ ran.

Theo lời mời của Khâm sai Uyển, cụ Chương chậm rãi mở chiếc ống đồng, trải rộng tập địa đồ vùng Chí Linh và dãy Phượng Hoàng lên mặt án thư. Cảnh Nghiệp kính cẩn đứng bên cạnh, hai tay nâng kim bàn hai mươi tư phương vị cùng thước đồng chuẩn khắc.Bằng giọng nói đĩnh đạc, khúc chiết, cụ Chương chỉ vào từng đường nét tinh xảo trên giấy “Thưa Khâm sai đại nhân cùng chư vị đồng liêu. Lối vẽ địa đồ từ xưa nay phần nhiều chỉ ước lệ núi sông, dễ sinh sai lệch. Lão phu theo phép cổ, dùng họa phương đồ phân chia mặt đất thành từng ô vuông cự ly đều đặn. Mỗi chiều ô vuông ứng đúng năm dặm thực địa. Phía ngoài đối chiếu kim bàn hai mươi tư phương vị để định hướng chính Nam, chính Bắc; bên trong dùng gậy nhật quy đo bóng ngọ ngày phân chí để xác định vĩ độ. Có như vậy, núi cao bao nhiêu trượng, sông rộng mấy tầm đều hiện rõ mồn một trên mặt giấy.”

Dứt lời, cụ vẫy tay gọi mấy viên họa đồ sinh trẻ tuổi của Thư các lại gần, ân cần chỉ dẫn cách đặt dây dọi và quy đổi độ dài bóng nắng vào từng vạch chia của biểu xích. Các họa đồ sinh nhìn mạng lưới ô vuông ngay ngắn mà không khỏi trầm trồ thán phục. Khâm sai Lê Văn Uyển khẽ vuốt râu mỉm cười “Phép phân ô kết hợp phương vị của Phù lão tiên sinh quả thực sáng rõ như gương soi, đáng làm khuôn mẫu chuẩn tắc cho việc định lập sơn xuyên địa chí!”

Đúng lúc ấy, một tiếng tằng hắng khô khốc vang lên từ phía hữu sảnh. Đặng Hoài Viễn sải bước tiến lên, hai tay bưng tráp gỗ đàn hương chạm hoa văn tinh xảo “Bản hạt Lạng Sơn cũng đã hoàn tất địa đồ dâng nộp bản bộ!”

Theo hiệu lệnh của gã, hai tên lính hầu lập tức trải cuộn lụa đại phong thượng hạng dài tới bảy thước ra giữa án thư lớn. Tấm bản đồ hạt Lạng Sơn hiện ra lộng lẫy vô cùng: viền ngoài bọc gấm hoa, nét vẽ dùng mực xạ đen nhánh phối cùng bột chu sa đỏ thắm, núi non trùng điệp uốn lượn như rồng bay phượng múa, các đồn lũy đều được vẽ cờ xí rực rỡ.

Đặng Hoài Viễn ưỡn ngực, dõng dạc nói trước toàn thể sảnh đường “Khởi bẩm Khâm sai đại nhân! Đô ty Lạng Sơn chúng tôi ngày đêm lăn lộn nơi chốn rừng thiêng nước độc, đo đạc từng vách đá tai mèo. Nơi đây núi non hiểm trở bậc nhất, sông Kỳ Cùng chảy ngược hiểm hóc. Bản đồ này vẽ rõ từng đồn ải, mốc giới cắm sâu nơi đỉnh cao nghìn trượng, biên cương bốn mùa yên bình, không mảy may suy suyển một tấc!”

Các quan viên Bộ Hộ nhìn tấm bản đồ hoa mỹ liền xì xào khen ngợi nét vẽ công phu. Đặng Hoài Viễn càng thêm vênh váo, liếc mắt về phía cụ Chương như ngầm khiêu khích.

Cụ Phù Khắc Chương không nói một lời. Cụ rời khỏi ghế bành, vịn nhẹ vào cánh tay rắn rỏi của Cảnh Nghiệp, bước chậm rãi đến trước án thư.

Cụ cúi người, đôi mắt tinh anh chăm chú rà soát từng nét mực trên tấm lụa. Trong tâm trí người họa đồ chín mươi tuổi, từng dòng chữ khắc sâu trong bộ sách lụa Cương Thổ Cổ Triệt thời vua Lê Thái Tổ niên hiệu Thuận Thiên lập tức hiện về rõ mồn một. Thân phụ cụ năm xưa từng đích thân cắm mốc đá phong cương tại ải Bắc và ghi chép cẩn mật từng phương vị thiên văn.

Ánh mắt cụ Chương lướt qua ải Chi Lăng, ngược theo dòng Kỳ Cùng, rồi dừng lại tại dải núi Phấn Lĩnh.

Đôi mắt cụ bỗng nheo lại thật sâu.

Bằng kinh nghiệm trắc đạc chín mươi năm, cụ nhận ra ngay sự xáo trộn bất thường. Đoạn sông Kỳ Cùng chảy qua vùng mỏ Phấn Lĩnh trên bản đồ này bị uốn cong một cách gượng gạo về phía tây nam, lệch hẳn so với dòng chảy tự nhiên. Nhưng điều nghiêm trọng hơn cả là dải đồi Phấn Lĩnh — nơi có ba ngọn đồi sa khoáng tiếp giáp ải Bắc — lại bị bao phủ bởi những nét mây cuộn ước lệ nhạt nhòa, vẽ mờ mịt như thể chốn hoang vu không người lui tới.

Khoảng cách từ chân núi Khâu Sầm đến cột mốc đá trên bản lụa này bị co ngắn lại một cách kỳ lạ.

Mười dặm đất! Đúng mười dặm cương thổ trù phú bỗng nhiên biến mất, như bị một bàn tay vô hình gạt phăng khỏi bờ cõi quốc gia!

Một luồng khí lạnh chạy dọc sống lưng cụ già chín mươi tuổi, rồi bùng lên thành ngọn lửa phẫn nộ ngút ngàn. Giữa triều đình thịnh trị thời Hồng Đức, giữa Thư các trang nghiêm, kẻ mang nhung phục Đô ty lại dám dùng nét mực dối trá để xẻo thịt non sông!

Cụ Chương buông tay khỏi vai Cảnh Nghiệp. Dù đôi chân già nua đã mỏi mệt sau chuyến đi dài, sống lưng cụ vẫn thẳng tắp hiên ngang trước gió bão.

Trước ánh nhìn ngơ ngác của toàn thể quan viên Bộ Hộ và vẻ mặt đắc ý chưa kịp tan của Đặng Hoài Viễn, cụ Chương giơ bàn tay gầy guộc chằng chịt vết đồi mồi lên. Ngón tay khẳng khiu của cụ điểm mạnh xuống, chỉ thẳng vào đám mây mờ che phủ dải Phấn Lĩnh trên nền lụa đỏ.

Tiếng cụ cất lên sang sảng, âm vang như tiếng chuông đồng dội giữa vòm đá Thư các “Đặng Đô sứ! Lão phu muốn hỏi ngài, dải mỏ Phấn Lĩnh ba ngọn đồi sa khoáng với mười dặm cương thổ nghìn đời của tiên liệt... cớ sao lại bốc hơi không còn một dấu vết trên tấm địa đồ này?”