Chương 1
"Thiệu chưởng quầy, hai người con gái nhà ông, một đứa là búp bê sứ, một đứa là tượng đất."
Hàng xóm láng giềng cười vang. Cha ta cũng cười theo. Ta đứng trước cửa tiệm phân loại đống quần áo cũ, không nói tiếng nào.
Đứa bằng sứ là muội muội ta, được nâng niu trong lòng bàn tay. Người xinh xắn, miệng ngọt, có thể giúp cha mẹ kiếm được một lang quân tốt về làm con rể. Còn đứa bằng đất là ta, bị người ta ném xuống đất.
Cho đến ngày Tết Trùng Dương ấy. Cho đến khi một trận tuyết lớn phong kín cả sông Hải Hà.
Trời vừa tờ mờ sáng, từng cửa hiệu trên cả con phố đã lần lượt hạ ván cửa. Tiệm nhà ta tên là "Thiệu Ký", mặt tiền không lớn. Bên trong bán tơ lụa, bên ngoài bán quần áo cũ. Cha ta nói, quần áo cũ bán cho người nghèo, tơ lụa bán cho người giàu. Hai đầu đều làm, việc buôn bán mới có thể duy trì.
Sạp hàng được dựng bên mép phố, quần áo cũ xếp thành từng chồng. Ta túm lấy một chiếc, chống nạnh "Cái này rao lên mà bán… áo bông dày, trong ngoài đều mới ba phần, mười đồng lấy đi!"
"Áo choàng ngắn còn mới chín phần, hàng tốt vừa về, trời lạnh là mặc được rồi!"
Cả con phố, giọng ta là vang nhất. Hai tiếng rao ấy vừa cất lên, đến người bán hạt dẻ đầu phố cũng phải ngoái lại nhìn.
Cha đi ngang qua cửa, liếc mắt nhìn ta: "Nhóc con, trời sinh đã là số bôn ba ngoài đường rồi."
Nói xong, ông chắp tay sau lưng, rẽ vào quầy.
Người ngồi trong quầy là muội muội ta. Gương mặt trắng trẻo, dáng người thanh mảnh. Đôi chân bó nhỏ chỉ ba tấc, đi đường bước nào cũng lắc lư ba lần. Lúc này, nàng đang rót trà cho một vị phu nhân, giọng nói nhẹ nhàng nhỏ nhẹ. Nàng trải một tấm Hàng Châu ra, ướm lên vai vị phu nhân ấy “Ngài xem màu này đi, tôn nước da của ngài, trông nhiều lắm cũng chỉ như hai mươi mốt tuổi."
Vị phu nhân soi trước gương, ngắm bên trái rồi lại nhìn bên phải. Nàng lại lấy một tấm khác trên quầy xuống "Màu này sang quý biết bao, người không biết còn tưởng ngài là cách cách triều Thanh nữa đấy."
Nàng lấy một tấm, ướm một tấm, trà cũng châm hết lượt này đến lượt khác. Đến lúc ra về, quả nhiên vị phu nhân ấy bọc theo ba tấm vải lụa.
Muội muội ta bỏ tiền và ngân phiếu vào hộp tiền rồi hất cằm về phía ta. Đó là phu nhân của Đoạn chưởng quầy ở tửu lâu Đại Hồng, con trai bà ấy đang làm ăn với người nước ngoài ở Thượng Hải.
Mẹ từ ngoài cửa bước vào, trên tay bưng một bát nước, vòng qua chỗ ta rồi đưa cho muội muội "Dục Linh, nào, uống cho đỡ khát."
Muội muội ta nhận lấy, nhấp môi từng ngụm nhỏ từng ngụm nhỏ. Ta rao bán cả buổi, cổ họng khô khốc như bốc khói. Tự mình chạy đến bên chum nước múc một gáo, ừng ực uống cạn.
Mẹ liếc mắt nhìn ta: "Uống chậm một chút, là con gái, trông ra cái thể thống gì."
Vừa nói, bà vừa mở hộp đựng tiền, mắt lập tức sáng lên, quay đầu gọi cha "Ông xem này, Linh Nhi đúng là bảng hiệu sống của tiệm nhà chúng ta!"
"Vải vóc làm thành quần áo mặc lên người nàng, người ta mới thích bước vào mua."
Mẹ cười, lục trong túi lấy ra một viên kẹo, quay lưng về phía ta. Đến khi bà xoay người lại, Dục Linh đang mím môi, hai má phồng lên một cục nhỏ.
Ta ngồi xổm xuống, trải một chiếc áo bông cũ ra, giũ giũ bụi. Hai người họ cứ tưởng ta không nhìn thấy.
Nắng ở phố quần áo cũ gay gắt, cắn xé ta từng tấc từng tấc một từ giữa trưa cho đến lúc dọn sạp. Cả buổi chiều, mẹ đều ngồi bên quầy của Dục Linh, chiếc quạt hương bôg trong tay phe phẩy hết lần này đến lần khác về phía muội muội.
Ta bước vào trong, quệt mồ hôi rồi đưa tiền cho mẹ "Hôm nay kiếm được nhiều hơn hôm qua mười đồng bảy."
Mẹ đếm qua xấp tiền, nhướng mí mắt "Nhìn cái cổ con kìa, đen chẳng khác gì tượng đất."
"Trà lạnh ở sau viện, tự đi mà rót, còn thừa nửa bát đấy."
Ta l**m môi, nhìn chằm chằm cái bát trên quầy. Bên tay Dục Linh có đặt một bát trà lạnh, bên miệng bát còn cắm một ống mạch.
"Con không muốn uống đồ thừa."
“Còn sót lại cặn trà cuối cùng, toàn là vụn trà thôi.”
Không đợi mẹ lên tiếng, ta bưng bát lên uống luôn. Mẹ ném chiếc quạt xuống, đấm thẳng hai cái vào lưng ta "Dám giành đồ của muội muội con à? Sao cái miệng tham ăn thế hả!"
Ngọt à?
Ta ôm bát, quay đầu lại "Sao bát của nàng có đường? Con cũng muốn cho đường!"
"Con cao lớn thô kệch thế kia, cho đường làm gì!"
Mẹ véo mạnh vào cánh tay ta một cái.
Buổi tối nằm trên giường sưởi, ta đưa tay xoa cánh tay. Chỉ một bát trà thôi mà mẹ đã xuống tay nặng đến vậy. Thật sự không nhìn ra được, hai người chúng ta lại cùng chui ra từ cùng một bụng mẹ.
Ta mười bảy, Dục Linh cũng mười bảy. Ta sinh sớm hơn nàng, chẳng qua chỉ trước chừng nửa túi thuốc lá sợi. Cùng một cha, cùng một mẹ, vậy mà ta với nàng chẳng giống nhau chút nào. Ta không có cái miệng ngọt như nàng, không có dung mạo như nàng, cũng không có đôi chân nhỏ như nàng.
Hồi còn bé, hàng xóm nhìn thấy muội muội, ai cũng khen cha ta có phúc, "con gái đúng là tiên nữ đầu thai". Sau đó nhìn sang ta, cũng khen cha ta có phúc…
"Sau này khỏi phải thuê người làm."
Cha thường lẩm bẩm, việc buôn bán nhà ta cũng chỉ lớn đến thế, sau này muốn phát đạt thì vẫn phải trông vào việc Dục Linh lấy được một tấm chồng tốt, có thể giúp đỡ nhà mẹ đẻ. Một đứa lo mặt tiền, một đứa bỏ sức lao động.
Từ khi ta bắt đầu hiểu chuyện, mọi thứ đã được phân chia như vậy. Cách nhau một bậc cửa, muội muội đứng trong quầy bán tơ lụa, ta ở ngoài bán quần áo cũ. Ngày này qua ngày khác đứng dưới nắng, ta mới bị phơi thành "tượng đất".
Ta kéo gối đầu, trở mình, quay lưng về phía Dục Linh.
Hừ, bùn đất cũng tốt. Sứ là bình hoa, chén trà, hũ nuôi dế. Đất có thể xây nhà, sửa đường, nặn tượng Bồ Tát.
Ta cong khóe miệng, nhắm mắt lại. Ngủ sớm thôi. Sáng mai, Lưu Tuấn Sinh sẽ đến.
Lưu Tuấn Sinh là người làm của hiệu cầm đồ Long Phú, cứ mười ngày nửa tháng lại đến tiệm một chuyến để giao đồ cầm cố quá hạn. Người khác đến tiệm, hoặc là tìm cha ta, hoặc là nhìn muội muội ta. Hắn thì khác.
Mỗi lần đến đều ngồi xổm bên sạp của ta trước, hỏi ta một câu: "Hôm nay tình hình buôn bán thế nào."
Hôm nay hắn đến khá sớm, vác theo một bọc đồ lớn, đã vẫy tay với ta từ đằng xa "Dục Anh, hôm nay tình hình buôn bán thế nào?"
"Không tệ, vừa mở hàng đã bán được một chiếc áo ngắn tay."
Ta gọi hắn vào tiệm, liếc nhìn chiếc bánh nướng xốp cầm trên tay. Lần trước đến, hắn mang theo mứt hoa quả.
"Chào Thiệu chưởng quầy. Chào thím Thiệu. Chào Dục Linh cô nương."
Hắn cúi người chào từng người một rồi đặt đồ lên trên quầy. Cha ta cầm bàn tính trong tay, nheo mắt cười "Đến là được rồi, mang theo đồ làm gì."
Sau đó liếc nhìn ta "Dục Anh, còn không dẫn Tuấn Sinh ra phía sau xem hàng hoá?"
Ta "Vâng" một tiếng, bẻ nửa miếng bánh từ trong gói giấy dầu, nhét vào miệng.
Dục Linh cúi đầu vuốt phẳng nếp nhăn trên mặt lụa, không nhìn ta, nhưng khóe môi lại khẽ cong lên.
Ra đến gian phía sau, Lưu Tuấn Sinh xắn tay áo, tháo bọc đồ cầm cố hết hạn ra, lần lượt lấy từng món bên trong. Áo dài, áo khoác ngoài, váy, áo ngắn tay, còn có hai chiếc ống da.
Ta đưa tay nhận, cánh tay vô tình chạm vào cánh tay hắn. Ta sửng sốt. Bình thường cũng không thấy hắn trắng đến thế, nhưng đặt cạnh nhau lại làm cánh tay ta trông đen đỏ, chẳng khác gì giò heo kho tương. Ta kéo tay áo xuống.
Lưu Tuấn Sinh ngẩng đầu nhìn ta "Muội kéo tay áo làm gì? Trời nóng thế này."
Hắn nhìn cánh tay ta, bỗng bật cười "Chỉ vì chuyện này thôi à?"
Ta không nói gì. Lưu Tuấn Sinh lật chiếc ống da lại, dùng ngón tay xoa xoa lớp lông "Người bày sạp trên con phố này, có ai không bị phơi cho đen nhẻm đâu?"
Quả thật như vậy. Triệu Ngũ gia ở chếch đối diện, Mã què ở phía tây, rồi Tôn mặt rỗ ở góc phố, người nào người nấy đen như than. Nhưng chỉ có ta là con gái.
"Dục Anh, muội giỏi giang hơn bọn họ."
Hắn chỉnh lại chiếc ống da cho ngay ngắn rồi đưa cho ta "Mã què một ngày còn chẳng bán nổi ba món, tháng trước riêng áo bông với áo ngắn tay muội đã bán được bảy tám chục chiếc rồi."
"Cho nên món cầm cố hết hạn của Long Phú chúng ta, có lần nào mà không phải đợi muội chọn hết phần còn lại rồi mới mang đi giao cho bọn họ?"
Ta bị hắn chọc cho bật cười. Ta chọn vài món rồi tính toán với hắn "Tổng cộng bốn mươi sáu đồng… hai chiếc ống da này, ta không lấy."
Lần này ống da làm bằng da cừu già, phần lông bên mép đã mòn trụi, một mảng nhỏ còn là lông chó ghép vào.
Lưu Tuấn Sinh nhe răng cười "Muội đúng là dân sành đồ da, không thể gạt được muội.."
Ta mò dưới bàn lấy ra nửa đoạn than, viết một chữ "đại" lên góc vạt áo da. "Đại" là năm… đó là mật mã của nghề bán quần áo cũ. Sau đó ta lại viết một chữ "Dương". "Dương" là chín.
"Từ", "Trung", "Nhân", "Công", "Đại", "Thiên", "Chủ", "Tỉnh", "Dương", "Phi". Chữ có bao nhiêu nét đầu thì tương ứng với bấy nhiêu. "Đại Dương", tức là năm đồng chín.
Lưu Tuấn Sinh ghé lại nhìn "Sao muội tích nhiều đồ da thế? Nhà họ Triệu làm ăn lớn như vậy còn chẳng dám giữ nhiều thế này."
Ta chỉ lên trời "Người xưa nói, 'Đầu thu đáng lẽ phải lạnh mà vẫn chưa lạnh, vào đông sẽ rét đến mức gọi mẹ'. Sắp đến Trung Thu rồi mà trời vẫn nóng thế này, mùa đông năm nay chắc chắn sẽ lạnh."
"Cha muội có biết không?"
Ta lắc đầu "Hiện giờ toàn bộ tâm trí ông ấy đều đặt vào chuyện hôn sự của muội muội ta, hơn nửa năm rồi chưa bước vào kho hàng."
"Đến lúc đó ta đưa tiền kiếm được cho cha, nhất định cha sẽ cho ta đứng quầy bán tơ lụa, mẹ cũng sẽ..."
Cho ta một viên kẹo đường.
Lưu Tuấn Sinh chép miệng: "Việc làm ăn của Thiệu Ký vẫn phải trông vào muội rồi!"
Ta nhếch miệng, gấp chiếc áo da đã viết mật mã lại. Lưu Tuấn Sinh ngồi xổm ở đó nhìn ta, rất lâu sau mới lên tiếng "Dục Anh."
"Ừm?"
"Dục Linh... có phải muội ấy chỉ thích ăn mứt trái cây, không thích ăn bánh bông xốp không?"
Ta sửng sốt. Thỏi than trong tay cọ lên quần, để lại một vệt đen.
Búp Bê Đất - Đặng Phiêu Phiêu
