Chương 6: Mẻ Vữa Thử Lửa

Tiếng thét kinh hoàng của người thợ lò xé toạc không gian oi nồng bên triền bãi Động Hải. Cụ Bành Tấn Cương lập tức buông chiếc gáo dừa xuống miệng chum sành, rảo bước thoăn thoắt về phía bệ lò số ba. Khói đen ngùn ngụt bốc lên từ lòng vạc đồng lớn, cuộn theo mùi tanh nồng lợm giọng, xua tan hoàn toàn hương thơm ngọt ngào của mật mía đang lan tỏa khắp cồn cát.

Trước mắt người thợ cả, mẻ mật de vừa mới sôi sùng sục thoắt cái biến sắc kỳ dị. Mặt vạc sẫm lại như màu máu đọng, từng bọc bọt nhớt nhờn nhợt sủi lên vỡ bồm bộp, để lại lớp váng xám xịt nhầy nhụa. Cụ Cương cau mày, đón lấy chiếc thìa gỗ dài từ bàn tay đang run lẩy bẩy của người thợ, gạt lớp bọt nhớt rồi múc một vệt mật sẫm màu đưa lại gần mũi.

Mùi hôi chua xộc thẳng vào cuống họng. Cụ khẽ chấm một giọt mật đã nguội nơi đầu cán thìa vào đầu lưỡi. Vị ngọt lịm quen thuộc biến mất hoàn toàn, thay vào đó là vị chua gắt buốt răng, the thé đến cay xè cả vòm họng. Cụ miết hai ngón tay cái: mật không còn độ dẻo quánh vốn có, mà vữa nát, trơn tuột và loãng như nước bùn ngấu.

— Hỏng rồi... — Cụ Cương lẩm bẩm trong miệng, ánh mắt đanh lại. — Mật bị trúng độc, mất hết gân cốt, không thể bám kết cùng cát sét được nữa.

Bà Mụ Đoan hớt hải chạy tới, thấy vạc mật đen ngòm thì ôm ngực suýt ngất, đôi mắt mở to bàng hoàng: — Trời Phật ơi! Mía de tuyển chọn kỹ càng, nước chè lọc qua ba lớp vải gai, sao lại hóa ra nồi nước cống tanh tưởi thế này? Hay là ma quỷ bãi cát quấy phá cơ nghiệp của già này?

Dân binh và thợ lò xung quanh bắt đầu nhốn nháo, tiếng bàn tán sợ hãi râm ran nổi lên. Giữa lúc lòng người hoang mang, cụ Cương dằn mạnh chiếc thìa gỗ xuống mặt đất, cất giọng sang sảng át tiếng ồn ào: — Bà con chớ hoảng loạn! Chẳng có ma quỷ nào ở đây cả. Do vạc này bị dính nước mưa chua đọng từ mái lá mục đêm qua, gặp lửa lớn nên mật mới sinh bọt khét. Đổ vạc này đi, cọ rửa lòng vạc bằng nước lá bưởi cho sạch!

Đợi đám thợ tản ra khiêng vạc đi đổ, cụ Cương kín đáo kéo bà Mụ Đoan sang góc rặng dứa dại, hạ giọng thì thầm: — Thím Đoan, việc này tuyệt đối phải giữ kín, một lời cũng không được hở ra ngoài. Đây không phải do nước mưa hay lửa khét. Có kẻ đã lén rải bột đá chua vào lò để phá hoại. Nếu lộ ra, ba vạn dân phu mất tinh thần thì đại sự đắp lũy coi như đổ vỡ hoàn toàn.

Nói đoạn, cụ rút một mảnh vải chàm trong túi áo, quay lại mép lò lén vét lớp cặn trắng xám bám chặt dưới đáy vạc đồng gói kín lại rồi giắt vào thắt lưng. Dấu vết này y hệt vệt dầu tràm ở kho tre đêm trước: có kẻ đang rắp tâm b*p ch*t công trình phòng thủ từ trong trứng nước.

Gạt đi nỗi lo toan đè nặng trong lòng, lão thợ cả dồn hết tâm trí vào mẻ vữa thử nghiệm. Hạn ba ngày đêm của quan Lộc Khê hầu đang vơi dần theo từng con nước ròng. Không nản lòng, cụ Cương đích thân cùng bà Mụ Đoan mở lò số bốn và số năm, cắt cử bốn người thợ già trung thành cầm gậy túc trực canh chừng từng bước chân kẻ lạ lại gần chảo mật.

Đến chập tối, ngọn lửa củi gộc thuần khiết đã cô đặc nên hai vạc mật de ba lửa đỏ au, sánh đặc như nhựa cây, kéo sợi dẻo dai mà không đứt. Cụ Cương thở phào, lập tức bắt tay vào việc chế biến mẻ vữa đầu tiên.

Bên một bãi đất phẳng ven mép bùn, cụ cho đổ một đống đất sét đỏ đồi gò đã tán nhỏ và rây kỹ, vây quanh bởi lớp cát biển mịn trắng tinh của cồn Động Hải. Kế đó, cụ cho mở những bồ vôi vỏ hàu nung kỹ ba lửa. Lớp bột vôi trắng muốt, mịn tơi, vừa gặp nước ngọt đã sôi réo ùng ục, tỏa hơi ấm nồng nàn vị mặn mòi của biển cả.

Cụ Cương xắn cao ống tay áo chàm, đích thân cầm cào gỗ đảo đều các thứ vật liệu theo phân lượng gia truyền: ba phần đất sét đỏ và cát biển, hai phần vôi hàu tôi kỹ. Khi hỗn hợp đã quyện đều, cụ hô hoán thợ phụ múc từng gáo mật mía de đang còn nóng hổi rưới đẫm lên trên.

— Đều tay! Trộn dồn từ ngoài vào tim! — Cụ Cương vừa chỉ huy vừa cúi rạp người nhào nặn.

Hương mật ngọt gắt quyện chặt vào mùi vôi nồng cay tạo nên một thứ phong vị lạ lùng, hăng hắc mà ấm áp. Dưới đôi bàn tay chai sần như vỏ bàng cổ thụ của lão thợ cả, khối vữa dần đổi sang màu nâu đỏ thẫm, dẻo quánh, dính chặt vào lưỡi xẻng gỗ đến mức phải dùng dao mới gạt ra được.Ngay trong đêm, cụ Cương cho thợ đóng những khung ván gỗ lim dày dặn, dựng thành khuôn hình chữ nhật cao nửa trượng, rộng ba thước ngay trên nền đất sình lầy sát mép nước. Dưới đáy khuôn, hàng chục cọc tre gai già đã ngâm bùn đủ trăm ngày được đóng sâu xuống lớp bùn ngấu, đầu cọc đan chéo vào nhau như mắt lưới giương ra đỡ lấy khung trời.

— Đổ vữa vào khuôn! Nện chày ba! — Tiếng hô dõng dạc của cụ vang rền mặt bến.

Ba người thợ vạm vỡ đứng quanh một khuôn, tay nắm chặt cán chày gỗ nghiến nặng trịch. Theo nhịp hò trầm hùng của cụ Cương, ba chiếc chày luân phiên giáng xuống rầm rập: — Thụt... thụp... chát! Nén cho chặt, dập cho sâu, lũy đứng đầu ngọn sóng!

Từng lớp đất cát trộn hồ vôi mật dày một gang tay được đổ vào, chày nện dồn dập đuổi hết bọt khí ra ngoài, ép thớ đất kết thành một khối đặc khít. Mồ hôi của lão thợ cả nhỏ ròng ròng xuống mặt khuôn cát, hòa lẫn vào sắc đỏ nâu của đất sét gò đồi. Khi canh năm điểm, đoạn vách mẫu cao nửa trượng đã sừng sững vươn lên giữa bãi lầy, vững chãi và thẳng đanh như một nhát đao chém xuống bờ cõi.

Suốt hai ngày hai đêm tiếp theo, nắng rát bỏng da của dải đất miền Trung cùng những cơn gió biển mặn chát liên tục táp vào đoạn vách thử nghiệm. Cụ Cương hầu như không rời mắt khỏi khối vữa, ngày che phên rơm giữ ẩm, đêm dỡ phên đón gió khô.

Đến sáng ngày thứ ba, mặt trời ló rạng đỏ ối nơi chân trời bi*n đ*ng. Cụ Cương cùng bà Mụ Đoan và đông đảo dân binh kéo nhau ra mép nước nghiệm thu đoạn vách.

Khối cát đắp mật mía nay đã chuyển sang sắc xám tro đanh lại, bề mặt nhẵn bóng không hề xuất hiện một vết nứt chân chim. Cụ Cương rút cây thước tầm bằng gỗ lim dài sáu thước giắt sau lưng, dùng hết sức bình sinh gõ mạnh vào thân lũy.

“Coong! Coong! Coong!”

Tiếng va chạm vang lên đanh giòn, lanh lảnh như tiếng búa nện vào đá tảng! Cây thước lim bật ngược lại làm tê rần bàn tay cụ, mà trên mặt lũy cát chỉ để lại một vệt trắng mờ, không hề rơi rụng lấy một hạt cát nhỏ.

Đúng lúc ấy, con nước triều dâng cuồn cuộn từ cửa Nhật Lệ ầm ầm tràn vào bãi bồi. Những đợt sóng bạc đầu hung hãn chồm lên, th*c m*nh vào chân vách đất non nớt. Thế nhưng, điều kỳ diệu đã hiện ra trước mắt muôn người: lớp vách cát ngậm mật mía dẻo quánh như bức tường đồng, nuốt trọn lực xô của đầu sóng, hất tung bọt nước trắng xóa ngược trở ra dòng sông. Bức vách trơ trơ bất động, không một tấc đất nào bị xói lở.

— Thành rồi! Đất cát hóa đá rồi bà con ơi! — Tiếng reo hò của thợ thuyền và dân binh bừng lên rực rỡ, vang động cả một góc trời Động Hải. Bà Mụ Đoan bật khóc nức nở vì vui sướng, hai bàn tay run rẩy sờ lên mặt vách cát hóa đá mát rượi.

Nụ cười rạng rỡ vừa hé nở trên gương mặt sạm đen gió biển của cụ Cương, nếp nhăn nơi khóe mắt dường như giãn ra sau chuỗi ngày nơm nớp âu lo.

Bất ngờ, từ phía con đường mòn xuyên qua rặng dứa dại, tiếng bước chân huỳnh huỵch dồn dập vang lên. Trần Đình Cẩn trong bộ áo vải rách tơi tả, ngực áo đẫm mồ hôi, mặt mày tái nhợt hớt hải chạy xộc vào bãi đắp, giọng lạc đi vì hụt hơi — Thầy ơi! Không xong rồi! Ba đoàn thuyền vận lương chở vôi hàu nung và mật mía từ các trấn dinh phía nam vừa tiến vào cửa lạch Động Hải... đã bị quân tuần phòng chặn đứng ngoài bãi cạn, nhất quyết không cho cập bến!