Chương 1: Tỉnh Giấc Trước Cơn Giông

Giọt nước buốt lạnh rơi trúng sống mũi kéo giật Dương Cảnh Thạc khỏi cơn mê man.

Ông mở choàng mắt, đối diện với mảng trần nứa ẩm mốc lợp fibroxi măng đang rung bần bật dưới từng cơn gió thốc. Tiếng mưa dội ràn rạt trên mái hiên dồn dập như tiếng gõ mặt trống đồng. Hơi ẩm ngai ngái trộn lẫn mùi rêu mục và khói dầu hỏa xộc thẳng vào cánh mũi buốt nhức.

Một cơn đau nhói từ khớp gối chân phải kéo ông về thực tại nghiệt ngã. Dương Cảnh Thạc theo bản năng khẽ co chân, nhưng khớp xương cứng đờ phát ra tiếng lục khục buốt nhức, tựa hồ có mảnh kim khí sắc lạnh găm sâu trong thớ thịt đang bị thời tiết ẩm ướt cào xé. Mảnh pháo năm xưa nơi chiến trường vẫn nằm nguyên trong khớp gối tật nguyền.

Ông chống tay ngồi dậy, bàng hoàng nhìn đôi bàn tay mình trên chiếc chõng tre ọp ẹp. Bàn tay thon dài quen cầm phấn trên giảng đường đã biến mất, thay vào đó là đôi tay gầy guộc, chằng chịt gân xanh, da dẻ sạm đen in hằn những vết sẹo chai sần của người lao động dãi dầu sương gió.

Trên chiếc bàn gỗ mộc kê sát vách nứa, ngọn đèn bão Hoa Kỳ chập chờn le lói qua bóng thủy tinh bám muội than. Bên cạnh ngọn đèn là cuốn sổ trực bìa bọc báo cũ sờn mép, kẹp chiếc bút chì mộc và tờ lịch xé ghi rõ: Thứ Năm, ngày 7 tháng 8 năm 1986.

Ký ức xa lạ nhưng sắc nét như dao khắc ùa về, cuộn trào trong tâm trí vị giáo sư cơ học đất bảy mươi sáu tuổi.

Thung lũng Ba Khe, huyện Đoan Hùng, tỉnh Vĩnh Phú.

Thân xác này là lão Thạc, năm mươi tám tuổi, một thương binh xuất ngũ tật nguyền làm nghề gác đập cô độc tại công trình hồ thủy lợi Ba Khe. Nghiệt ngã thay, đây lại chính là không gian và tấn bi kịch trong cuốn tiểu thuyết niên đại mang tên “Dòng Nước Cuộn Đỏ” mà ông từng đọc tường tận từng dòng.

Theo nguyên tác, đêm nay áp thấp nhiệt đới trên biển sẽ đổi hướng, mạnh lên thành bão trút mưa xối xả xuống lưu vực sông Lô. Đập Ba Khe sẽ vỡ toang chỉ sau vài ngày nữa do chân đập phụ bị xói rỗng từ bên trong. Hơn bốn mươi triệu khối nước bùn đỏ ngầu sẽ cuộn phăng ba xã hạ du. Lão gác đập già chết đuối giữa dòng nước xiết, để rồi bị tên Đội trưởng cơ giới Vũ Văn Thưởng đổ toàn bộ tội danh bòn rút đất đắp, chôn trộm bùn rác lên đầu. Còn người sĩ quan trẻ Hoàng Trọng Nam mang mệnh lệnh hộ đê khẩn cấp thì bị kỷ luật cách chức, chịu nỗi oan khuất suốt đời.

“Không thể để bi kịch ấy lặp lại!” — Dương Cảnh Thạc thầm siết chặt quai hàm, ánh mắt sâu thẳm lóe lên tia sáng đanh thép.

Định mệnh đưa ông vào thân xác này cùng kho tàng tri thức cơ học đất uyên thâm, tuyệt đối không phải để bó tay chờ chết.

Nén cơn đau buốt nơi khớp gối, lão Thạc vươn tay chộp lấy chiếc gậy tre đực nhẵn bóng tựa bên vách nứa. Đôi chân lệch bên thấp bên cao khiến cơ thể hơi chao đảo, nhưng ý chí kiên định giúp ông nhanh chóng lấy lại thăng bằng. Lão cầm bao diêm Thống Nhất quẹt lửa, châm bấc đèn bão rồi vặn núm đồng cho ngọn lửa cháy đượm. Nhét cuộn thước dây kim loại cùng cuốn sổ trực và cây bút chì vào túi áo cánh bạc màu, ông dứt khoát đẩy then cài cửa liếp.

Gió lốc thốc ngược vào chòi gác mang theo hơi nước lạnh buốt. Mưa rào rạt như quất từng bó roi vào da thịt. Khom lưng chống gậy, lão Thạc khập khiễng bước ra đỉnh đập chính dài sáu trăm năm mươi mét. Đất đắp trên mặt đập đã bắt đầu nhão nhoét dưới dòng nước mưa xối xả.Dưới ánh sáng tù mù của ngọn đèn bão, mặt hồ Ba Khe rộng hàng trăm hécta chìm trong màn đêm đen đặc quánh. Những con sóng bạc đầu hung hãn đập dồn dập vào mái đập lát đá khan, phát ra từng hồi gầm gừ man dại.

Lão Thạc lần bước tới chân cọc tiêu thủy chí cắm ở mép nước thượng lưu. Ngồi thụp xuống mép đá trơn trượt, ông áp sát ngọn đèn, cẩn thận thả thước dây kim loại xuống chân cọc đo mức nước.

Những con số khắc chìm dưới làn nước phù sa khiến lồng ngực vị giáo sư thắt lại.

Mực nước hồ đã chạm mốc hai mươi mốt mét!

Chỉ còn cách ngưỡng tràn chưa đầy hai mét nữa, ngấn nước đã ngấp nghé mức báo động 1!

Theo bản tin dự báo thời tiết chiều nay, áp thấp nhiệt đới vẫn còn ngoài khơi xa. Nhưng bằng kinh nghiệm thực nghiệm của một chuyên gia cơ học đất đầu ngành, ông Thạc biết chắc lũ rừng từ thượng nguồn đang đổ dồn về lòng hồ với tốc độ vượt xa dự báo quan liêu của Ban quản lý. Nếu mưa lớn tiếp tục trút xuống mà ba cửa van thép của đập tràn vẫn đóng chặt để giữ nước vụ mùa, con đập đất đắp này sẽ biến thành một quả bom nước khổng lồ chực chờ phát nổ.

Lão Thạc chống gậy đứng thẳng dậy, phóng tầm mắt qua màn mưa mịt mù về phía thung lũng lòng chảo.

Dưới chân đập, ba xã Khe Đỏ, Khe Xanh và Thượng Sơn với hơn mười lăm nghìn đồng bào đang yên giấc trong những nếp nhà tranh nép mình bên ven sông Lô. Hàng ngàn mẫu lúa mùa đang kỳ đứng cái chuẩn bị trổ đòng — bát cơm manh áo cả một năm trời của người nông dân thời bao cấp thiếu thốn — đang nằm trọn trong vùng ngập lụt hiểm nghèo.

Dương Cảnh Thạc tỳ chặt tay lên đầu gậy tre, bàn tay chai sần siết chặt đến mức các khớp ngón tay trắng bệch. Bằng bất cứ giá nào, ông cũng phải dùng tri thức công trình thực nghiệm để cứu lấy con đập, bảo vệ mười lăm nghìn sinh mạng vô tội và rửa sạch bản án oan nghiệt đã định sẵn trong trang sách cũ.

Ông xoay người, toan khập khiễng quay về chòi gác để ghi chép nhật trình và chuẩn bị phương án cảnh báo khẩn cấp.

Nhưng đúng lúc chiếc gậy tre vừa nhấc khỏi mặt đất nhão, một âm thanh lạ lùng bỗng lọt vào tai ông.

Giữa tiếng gió bão rít gầm qua rặng bạch đàn ven hồ, từ phía chân đập phụ cọc số 7 vọng lên những tiếng “lục bục... lục bục” kỳ quái. Thanh âm trầm đục, nghẹn ứ, tựa như những bọt khí đang cuộn sôi dưới tầng đất sâu, báo hiệu hiểm họa ngầm đầu tiên đã bắt đầu cựa mình.