Chương 1: Tọa độ Dưới Vòm Xà Cừ

Đinh Tuấn Phong nép mình sau thân cây xà cừ cổ thụ ở góc khuất nhất bãi đỗ xe trường THPT Chuyên Thăng Long. Đợi tốp học sinh cùng khối lướt qua trên những chiếc xe máy điện bóng loáng và ríu rít bàn chuyện trà sữa, cậu mới cúi người, gạt mạnh chiếc chân chống gỉ sét của chiếc xe đạp khung sắt cà tàng. Cọng xích chùng phát ra tiếng khô khốc quen thuộc. Phong khẽ thở phào, bàn tay thô ráp luồn vào túi áo khoác đồng phục đã sờn mép, chạm vào góc gấp cứng cáp của tờ giấy A4.

Đó là bản thông báo phát động cuộc thi “Sáng tạo Địa lý Trẻ cấp Thành phố”. Dưới vệt nắng hanh hao của buổi chiều đầu tháng Chín, dòng chữ in đậm nơi khung giải thưởng đập vào mắt cậu như một luồng điện: Giải Nhất: Học bổng toàn phần ngành Bản đồ số (GIS) trị giá 120.000.000 đồng của Viện Địa lý & Đô thị.

Một trăm hai mươi triệu đồng. Suốt dọc đường từ cổng trường đến đây, con số ấy chưa từng rời khỏi tâm trí Phong. Khoản tiền đó đủ trang trải bốn năm học đại học, đủ để mẹ cậu — bà Thơm — không còn phải còng lưng kéo chiếc xe ba gác chất đầy phế liệu qua con dốc lầy lội ven sông Hồng trong những đêm đông rét buốt. Phong siết chặt tờ giấy, miết phẳng mép gấp rồi cất lại vào túi ngực, nơi trái tim đang đập từng nhịp dồn dập đầy quyết tâm.

Tiếng chuông điện tử báo hiệu năm giờ chiều vang lên, giục giã Phong rảo bước lên tầng ba khu nhà hiệu bộ.

Căn phòng thực hành Địa lý thoang thoảng mùi cồn lau mô hình và mùi giấy can mới tinh. Thầy Hoàng Văn Bách đang đứng cạnh quả địa cầu cỡ lớn, ngước mắt lên mỉm cười sau gọng kính cận khi thấy Phong bước vào “Đến rồi à Phong? Vào đi em.” Thầy Bách kéo một chiếc ghế tựa, chỉ tay về phía chiếc bàn dài giữa phòng. “Năm nay thể lệ cuộc thi có thay đổi lớn. Đề tài không chỉ đòi hỏi kỹ thuật bản đồ số thuần túy mà phải có hàm lượng phản biện chính sách và tính ứng dụng xã hội. Một người tỉ mỉ, vẽ kỹ thuật giỏi như em cần một người sắc bén về tư duy ngôn ngữ hỗ trợ. Vì thế, thầy quyết định ghép em cùng nhóm với Ánh Dương.”

Phong khựng lại nơi bậu cửa. Ngồi đối diện bàn thực hành là Lương Ánh Dương, nữ sinh nổi tiếng bậc nhất khối 11 với danh xưng Đội trưởng CLB Tranh biện. Dương mặc bộ đồng phục phẳng phiu trắng muốt, mái tóc buộc cao để lộ gương mặt thanh tú và đôi mắt sáng ngời, toát lên phong thái dứt khoát của một người quen đứng trên bục diễn thuyết. Trước mặt cô là chiếc máy tính xách tay mỏng dính cùng tập hồ sơ đóng gáy xoắn ngay ngắn.

Nhận thấy cái nhìn của Phong, Dương khẽ gật đầu, nở một nụ cười đúng mực “Chào bạn. Thầy Bách khen bạn vẽ bản đồ tay và xử lý số liệu tọa độ rất chuẩn. Rất vui được hợp tác.”

“Chào bạn.” Phong đáp ngắn gọn, kéo ghế ngồi xuống đối diện, cố giấu đôi bàn tay ngăm đen có nhiều vết xước nhỏ xuống dưới gầm bàn.

Thầy Bách dặn dò thêm vài quy định chung rồi rời phòng để hai học sinh tự thảo luận định hướng đề tài. Cánh cửa vừa khép lại, Dương đã lập tức xoay màn hình máy tính về phía Phong, ngón tay gõ nhẹ lên mặt bàn theo nhịp điệu tự tin “Tôi đã chuẩn bị sẵn khung đề tài từ tuần trước: ‘Mô hình tối ưu hóa mạng lưới tiện ích số cho khu đô thị sinh thái thông minh phía Tây Hà Nội’. Tôi có sẵn nguồn dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo quy hoạch của ba tôi, lại có mối liên hệ với các đơn vị phát triển đô thị mẫu. Nếu chọn hướng này, chúng ta sẽ có ngay những biểu đồ 3D cực kỳ bắt mắt, số liệu vĩ mô hoàn hảo và tính khả thi trên mặt giấy rất cao. Mục tiêu của chúng ta là giải Nhất, đúng chứ?”

Phong nhìn lướt qua những sơ đồ khối bóng bẩy hiển thị trên màn hình. Từng tòa cao ốc, từng dải công viên nhân tạo được tô vẽ bằng những mảng màu tươi sáng, hoàn hảo đến mức giả tạo. Cậu trầm ngâm vài giây, ngước mắt nhìn thẳng vào Dương “Tôi không đồng ý làm đề tài này.”

Nụ cười trên môi Dương thoáng đông cứng. Cô nhướng mày, giọng điệu sắc sảo thường ngày trên sàn tranh biện lập tức trỗi dậy “Lý do? Bạn có biết để tiếp cận được nguồn dữ liệu chuẩn chỉnh này, các nhóm khác phải mất hàng tháng trời không?”“Bởi vì nó khuôn sáo và xa rời thực tế.” Phong đáp, giọng cậu trầm nhưng từng chữ đều đanh gọn. “Những khu đô thị kiểu mẫu ấy vốn đã có hàng chục kỹ sư và chuyên gia vẽ sẵn trên bàn giấy. Họ không thiếu gì một bản đồ mô phỏng của hai đứa học sinh cấp ba. Một tấm bản đồ thực sự không phải là những khối hộp bê tông vô hồn xếp cạnh nhau trên giấy can. Nếu không chạm vào đời sống và nhịp thở của những con người đang sinh tồn ở đó, nó chỉ là một bài tập làm đẹp hồ sơ.”

“Bạn nói gì cơ?” Ánh Dương đỏ bừng mặt vì tự ái. Trong mọi cuộc đối đầu ngôn từ ở trường, chưa từng có ai gạt phắt ý tưởng của cô một cách lạnh lùng và dứt khoát như thế. “Bạn cho rằng phân tích dữ liệu quy hoạch hiện đại là vô hồn? Bạn nghĩ thực tế là gì? Chúng ta đang tham gia một cuộc thi học thuật cấp thành phố, không phải đi làm từ thiện hay dạo chơi ngắm cảnh!”

Không khí trong phòng thực hành bỗng chốc căng như dây đàn. Giữa lúc Phong định cất lời phản bác, cánh cửa phòng bật mở với một tiếng cạch chói tai.

“Ôi chao, tôi có nghe nhầm không nhỉ? Đội trưởng tranh biện bất bại lại phải ngồi nghe một kẻ tay trắng dạy đời về bản đồ sao?”

Trịnh Khải bước vào, theo sau là hai thành viên trong nhóm nghiên cứu của cậu ta. Khải mặc chiếc áo khoác đồng phục bomber hàng hiệu đắt tiền, trên tay cầm chiếc máy định vị GPS cầm tay chuyên dụng đời mới nhất — loại thiết bị mà phòng thực hành của trường còn chưa kịp trang bị. Khải tựa lưng vào mép bàn, đưa mắt nhìn lướt qua chiếc ba lô sờn chỉ của Phong với vẻ giễu cợt lộ liễu “Lương Ánh Dương, cậu hạ tiêu chuẩn chọn đồng đội từ bao giờ thế? Đi ghép nhóm với một đứa đến cái máy tính cá nhân còn chẳng có để dùng à?” Khải nhếch mép, ánh mắt trịch thượng hướng thẳng về phía Phong: “Hay là cậu định gom mấy miếng bìa cáctông dưới chân cầu Long Biên lên để ghép sa bàn dự thi? Nghe mấy bác bảo vệ kể, chiều nào mẹ cậu cũng lúi húi nhặt từng vỏ lon bia ngoài bãi rác ven sông. Coi chừng mùi ve chai ám vào mấy cái máy tính phòng lạnh này đấy, Đinh Tuấn Phong.”

Hai học sinh đi cùng Khải bật cười khúc khích.

Máu trong người Phong sôi lên, hai tai nóng bừng. Cậu siết chặt hai nắm tay dưới gầm bàn, lồng ngực phập phồng dữ dội trước sự sỉ nhục cay đắng nhắm vào mẹ mình. Đúng lúc cậu toan đứng dậy, Ánh Dương đã dứt khoát gập mạnh màn hình máy tính xách tay lại thành một tiếng “tách” khô khốc.

Dương đứng phắt dậy, ánh mắt nảy lửa nhìn thẳng vào mặt Khải “Trịnh Khải! Thiết bị đắt tiền trên tay cậu không mua nổi tư duy nghiên cứu đâu. Việc phân chia nhóm là quyết định chuyên môn của thầy Bách, không mượn đến cậu vào đây chõ mũi can thiệp. Giữ cái giọng điệu trịch thượng ấy lại cho đến ngày chấm đề cương đi, xem ban giám khảo chọn giải pháp thực chất hay chọn mấy món đồ chơi công nghệ của cậu!”

Khải hơi sững sờ trước phản ứng gay gắt của Dương. Cậu ta hậm hực thu lại nụ cười mỉa mai, buông một câu bực bội: “Được thôi, để xem hai kẻ lập dị các người trụ được bao lâu.” Nói rồi, Khải quay lưng xách máy móc bỏ đi.

Cánh cửa khép lại, trả lại sự im ắng ngột ngạt cho căn phòng. Dương hít một hơi thật sâu để lấy lại bình tĩnh, rồi quay sang Phong, nét mặt vẫn còn nguyên vẻ bực bội vì bất đồng chưa được giải quyết “Tôi vừa đứng ra vì danh dự của nhóm chúng ta, nhưng điều đó không có nghĩa là tôi đồng ý với sự cố chấp của bạn. Nếu bạn không đưa ra được một đề tài thực tế thuyết phục hơn bản vẽ khu đô thị thông minh, chúng ta vẫn sẽ làm theo kế hoạch của tôi!”

Dương dứt lời, với tay toan thu dọn xấp tài liệu trên bàn. Nhưng ngay khoảnh khắc ấy, ánh mắt cô đột ngột khựng lại khi nhìn xuống mặt bàn gỗ.

Bàn tay Phong đang ghì chặt lấy mép chiếc thước kẻ nhôm kỹ thuật. Dưới ánh đèn tuýp trắng lạnh, đôi bàn tay gầy gò của cậu nổi rõ từng đường gân xanh xao. Trên các khớp ngón tay thô ráp, những vết chai sần dày cộm nứt toác, và nơi kẽ ngón trỏ, một vệt rách sâu do cạnh sắt vụn cứa phải vẫn còn đang rỉ ra những giọt máu tươi đỏ thẫm trên nền nhôm sáng loáng.

Ánh Dương sững sờ. Đôi môi cô hơi hé mở nhưng không thể thốt thêm được một lời nào, ánh mắt dán chặt vào những vệt máu đang rỉ ra trên mép thước kim loại. Trước cái nhìn sững lại của cô, Phong giật mình muốn giấu tay đi, cay đắng nhận ra bức tường bí mật mà cậu luôn cố gắng che đậy bấy lâu đã hoàn toàn sụp đổ.