Chương 1: Bức Tường đen Và Nhịp Thở Dồn

Mép bàn gỗ lim mát lạnh không ngăn nổi mồ hôi rịn ra nơi đầu ngón tay của Chiếu Nguyên Hạnh. Chiếc áo sơ mi đồng phục trắng rộng hơn một cỡ lụng thụng quanh đôi vai gầy, vạt áo chùng xuống quá nửa đùi khiến cô bé mười một tuổi càng thêm lọt thỏm giữa dãy bàn thứ ba của lớp 10 Năng khiếu Toán. Mẹ em mua trừ hao để con gái mặc được lâu, nhưng ngồi giữa hai mươi bảy anh chị lớn hơn từ bốn đến sáu tuổi, Hạnh nhỏ bé hoàn toàn. Họ ngồi sừng sững quanh em như những thân cây trưởng thành, sải tay dài, thi thoảng liếc nhìn tò mò về phía em.

Hạnh co rụt hai chân dưới gầm ghế, ngón tay cái vô thức sờ mép chiếc móc khóa hình bản đồ Cần Thơ bên hông balo. Miếng da nhân tạo mang từng nét bút kim do chính tay em tự vẽ: ngã ba sông Hậu uốn lượn, những nhánh rạch chằng chịt và mạng lưới giao lộ vuông vức. Việc miết nhẹ ngón tay lên từng đường kẻ địa hình quen thuộc giúp Hạnh neo giữ sự bình tĩnh, tự nhắc nhở bản thân rằng mặt đất dưới chân mình vẫn vững vàng.

Cánh cửa lớp khẽ lách cách ở đầu hành lang. Thầy Quản Thiếu Ngạn bước vào, mang theo làn gió chiều xao xác qua rặng me già ngoài sân trường THPT Lam Kiều. Thầy bốn mươi tám tuổi, dáng người cao gầy và lưng hơi còng nhẹ như vết tích của năm tháng cúi rạp bên bàn vẽ kết cấu. Chiếc cặp da nâu sờn mép kẹp bên sườn, mái tóc muối tiêu cắt ngắn để lộ vầng trán hằn sâu nếp nhăn. Cùi chỏ áo sơ mi bên phải bạc phếch vì bụi phấn, còn nơi miệng túi áo ngực luôn cài sẵn một cây bút chì bấm kỹ thuật kim loại cùng chiếc bút lông kim mực đỏ.

Thầy Ngạn không mở lời dư thừa. Đặt chiếc cặp lên bàn giáo viên, thầy rút mẩu phấn trắng từ hộp gỗ, xoay người đối diện với bức tường phía trước. Tiếng phấn nghiến lên mặt gỗ vang lên khô khốc. Từng nét phấn dứt khoát xé toạc buổi chiều đầu năm học. Thầy Ngạn viết thoăn thoắt, không cần giáo án. Một bài toán tổ hợp hình học không gian phức tạp hiện hình qua hàng loạt biểu thức đại số, mặt phẳng phụ, đường gióng và các hình lăng trụ lồng ghép. Từng mảng chữ số vươn dài từ mép trái sang mép phải, choán kín mặt bảng gỗ đen kịt chạy suốt bức tường mặt tiền lớp học.

Mặt bảng đen tuyền ấy sừng sững dựng đứng trước mắt Hạnh như một bức tường thành không đáy. Vệt nắng chiều hanh vàng rọi nghiêng qua khung cửa sổ chớp, hắt những dải sáng mỏng manh lên bục giảng, nhưng dường như mọi ánh sáng đều bị sắc đen thăm thẳm của phiến gỗ nuốt chửng. Từng nét phấn trắng cào xước mặt bảng trông như những vết nứt toác trên trần nhà đang sụp xuống. Một luồng khí lạnh buốt xông thẳng từ sống lưng lên gáy Hạnh. Không khí trong căn phòng học dần trở nên đặc quánh, nghẹt thở đến lạ lùng. Mùi bụi phấn bảng hòa lẫn mùi mực đỏ như biến dạng trong khứu giác của em, hóa thành mùi hăng hắc của vôi vữa mục nát, mùi rỉ sét của xà gồ và ẩm mốc của ván ép vụn.

Ký ức kinh hoàng năm tám tuổi bùng lên dữ dội. Đó là buổi chiều giông sét năm 2022, trong căn phòng kho chứa bàn ghế phế liệu chật chội ở góc sân trường tiểu học. Em bước vào tìm chiếc compa đánh rơi, rồi một tiếng rắc xé tai vang lên. Mái tôn xi măng nặng trịch sụp xuống, kéo theo những dãy giá gỗ cao ngất gãy vụn. Lối ra duy nhất bị bịt kín bởi đống đổ nát ngổn ngang. Suốt hai tiếng đồng hồ bị chôn vùi trong bóng tối mịt mùng, Hạnh co quắp dưới khoảng hở chật hẹp chưa đầy nửa mét vuông g*** h** ch*n bàn gãy. Không có ánh sáng. Không có không khí. Từng nhịp thở khi ấy đều rát bỏng như hít phải tro tàn, hai bàn tay cào cấu đến tứa máu vào phiến ván mục mà không tìm thấy lối thoát thân.

Giờ đây, tấm bảng đen trải dài trước mặt cũng tạo ra sức ép nghẹt thở tương tự. Bốn mép bảng gỗ lim đóng khung cứng nhắc như miệng một cái hố đen đang từ từ sập xuống, bịt kín tầm nhìn của Hạnh, ngăn cách em với vòm me xanh mát và bầu trời lộng gió bên ngoài cửa sổ. Lồng ngực Hạnh thắt lại dữ dội. Hơi thở dồn dập, đứt quãng, nghẽn ứ nơi cuống họng. Hai bàn tay Hạnh bấu chặt lấy gờ mép bàn gỗ lim, mười đầu ngón tay ghì mạnh đến mức trắng bệch, khớp xương gồ lên run rẩy bần bật.Thế nhưng, sâu thẳm trong vùng nhận thức đang hoảng loạn, bộ não của cô bé mười một tuổi không hề ngừng vận hành. Những dòng ký hiệu đại số rườm rà trên bảng đen vừa đập vào mắt Hạnh liền tự động phân rã. Trong tâm trí em, bài toán không tồn tại dưới dạng những con chữ phẳng lặng trên trang giấy ô ly chật hẹp. Nó lập tức chuyển hóa thành mô hình không gian ba chiều trong suốt, rực rỡ lơ lửng giữa hư không. Các mặt phẳng cắt nhau tự động xoay chuyển theo một trật tự toán học hoàn mỹ. Khối đa diện nghiêng nhẹ sang bên phải ba mươi độ, mở toang góc khuất để ánh sáng lọt vào đáy. Tọa độ của giao tuyến then chốt phát sáng, phơi bày đáp số tối ưu ngay tại điểm nút đối xứng của trục tọa độ. Hạnh nhìn thấy nó. Em nhìn thấy trọn vẹn đường đi của bài toán chỉ trong vài cái chớp mắt—một kết cấu chuẩn xác và tự do tuyệt đối. Thế mà, để chạm tới đáp số ấy, em phải bước lên bục giảng. Em phải đối mặt với bức tường đen kịt đang chực chờ nuốt chửng mình.

“Chiếu Nguyên Hạnh.” Giọng thầy Ngạn vang lên, trầm tĩnh và rành rọt cắt ngang sự tĩnh mịch của lớp học. Thầy đặt mẩu phấn trắng vào rãnh gỗ, xoay người lại. Đôi mắt sau cặp kính cận quét qua từng dãy bàn, dừng lại ngay vị trí của cô bé nhỏ tuổi nhất lớp. “Mời em lên bảng. Hãy xác định thiết diện và tính thể tích của khối đa diện lăng trụ này.”

Hai mươi bảy ánh mắt của các anh chị lớn đồng loạt ngoái lại phía sau, đổ dồn vào bóng dáng nhỏ bé của Hạnh. Hạnh muốn đứng dậy. Ý chí mách bảo em rằng chỉ cần cầm lấy viên phấn, vạch vài đường gióng cơ bản là khối không gian ba chiều trong đầu em sẽ hiện hình trên bảng, đập tan bài toán hóc búa. Nhưng đôi chân em hoàn toàn tê liệt. Khớp gối cứng đờ như bị đổ chì dính chặt xuống sàn nhà. Mồ hôi lạnh túa ra ròng ròng trên trán, ướt đẫm những lọn tóc ngắn ngang vai cắt lỉa chỉa. Cơn hoảng loạn co thắt lồng ngực dữ dội hơn, khiến em không tài nào cất lên nổi một tiếng “dạ”. Mắt Hạnh mở to, dại đi trong sự kinh hoàng tột độ, chỉ biết nhìn trừng trừng vào phiến bảng đen đang chao đảo trước mắt như sắp sửa sụp đổ.

Thời gian như đóng băng trong từng nhịp tích tắc của chiếc đồng hồ treo tường. Mười giây. Hai mươi giây trôi qua mà cô bé vẫn ngồi bất động, đôi bàn tay gầy gò vẫn bấu chặt mép bàn như một người sắp chìm dưới nước vớ được cọc gỗ. Những tiếng xì xào bắt đầu rộ lên từ các dãy bàn phía sau, thoạt đầu chỉ là tiếng lật tập sột soạt, rồi nhanh chóng biến thành những lời thì thầm to nhỏ đầy vẻ mỉa mai. “Kìa, ngồi đơ như khúc gỗ luôn rồi…” “Mới mười một tuổi mà đòi nhảy cóc bốn năm lên học chuyên Toán. Chắc ở trường tiểu học được tâng bốc quen rồi, gặp bài của thầy Ngạn là đứng hình liền chứ gì.” “Gặp bài nâng cao một cái là tắc tị ngay. Tưởng siêu sao thế nào!” “Trông lùn tịt, ngây ngơ như cục đất ấy nhỉ?” “Đúng rồi, cục đất thông minh đấy!”

Tiếng cười khúc khích phụ họa lan nhanh khắp căn phòng học. Biệt danh “cục đất thông minh” như những mũi kim sắc nhọn đâm thẳng vào tai Hạnh, buốt nhói. Đôi vai gầy rụt sâu hơn vào trong cổ áo sơ mi rộng thùng thình. Em cúi gằm mặt xuống, cắn chặt môi dưới đến mức bật ra vị tanh nồng của máu để ngăn không cho những giọt nước mắt uất ức trào ra. Em muốn hét lên rằng em không phải là cục đất, em đã giải xong bài toán ngay từ khi thầy vừa buông nét phấn cuối cùng! Nhưng chiếc lồng vô hình mang tên nỗi sợ vẫn đang bóp nghẹt thanh quản của em, giam cầm em trong sự câm lặng tuyệt đối.

Giữa những tiếng xì xào chế giễu ngày một râm ran của lớp học, thầy Ngạn không hề cất tiếng quát mắng hay gõ thước nhắc nhở. Người thầy bốn mươi tám tuổi chỉ đứng lặng lẽ trên bục giảng, vạt áo sơ mi vương bụi phấn rực lên dưới ánh nắng chiều xiên qua rặng me già. Qua kẽ tóc mái ướt đẫm mồ hôi, Hạnh run rẩy ngước mắt nhìn lên. Ánh mắt của thầy Ngạn sau lớp tròng kính cận không hề mang vẻ thất vọng hay giận dữ. Đó là ánh nhìn sâu thẳm, sắc sảo nhưng tĩnh lặng của một người từng nhìn thấu những vết rạn nứt nguy hiểm nhất bên trong một công trình kết cấu. Và ánh mắt ấy hoàn toàn không nhìn lên bài toán dang dở trên bảng, mà đang dừng lại chăm chú, bất động nơi đôi bàn tay nhỏ thó của Hạnh—đôi bàn tay đang bấu chặt đến trắng bệch vào mép bàn gỗ lim để ngăn bản thân không ngã quỵ. Bắt gặp ánh mắt sắc sảo nhưng lặng lẽ của thầy Ngạn đang dừng lại trên đôi bàn tay trắng bệch của mình, Hạnh sợ hãi hiểu rằng người thầy này dường như đã nhìn thấu điều gì đó còn kinh khủng hơn cả một bài toán không làm được.