Chương 19: Dưới Bóng Gáo Nước

Bóng lưng chú Tấn khom khom lội nước xa dần, từng bước chân quẫy bùn bì bõm rẽ qua vạt lúa ngập rồi khuất sau bờ chuối nước. Đăng đứng ngập nước ngang đùi, hai bàn tay vẫn siết chặt cây sào tre già đầu vót tù. Tấm bìa cáctông vẽ than củi kẹp bên nách đã thấm vài vệt phù sa, nhưng những nét vạch mốc sen trắng, sen tím vẫn còn nguyên vẹn. Gió chướng thổi ràn rạt qua mặt ruộng làm dải khăn rằn của ông nội quấn trên cổ nó bay phần phật, mép vải sờn cọ vào cổ lành lạnh mà ấm lòng.

Mặt trời đã lên tới đỉnh đầu, rọi những vệt sáng lấp loá xuống mặt nước đỏ quạch dâng mấp mé bờ đất. Cái nắng đứng bóng gay gắt xua bớt hơi sương lạnh trên cánh đồng trũng Tân Bình Thạnh.

“Bà con ơi! Chú cán bộ với cụ Hằng, chú Tư lội lên đây nghỉ chân chút đã!”

Tiếng thím Bảy lanh lảnh cất lên từ phía rặng gáo nước đầu doi đất. Chiếc xuồng ba lá của thím đã áp sát bờ, nép gọn dưới bóng râm mát rượi của chòm gáo cổ thụ. Những tán lá gáo xanh mướt xòe rộng tỏa bóng êm đềm, điểm xuyết những chùm hoa tròn xoe vàng ươm tỏa hương dìu dịu giữa trưa nồng. Thím Bảy đứng trên mũi xuồng, tay vịn cành gáo de ra mé nước, tay kia vẫy rối rít về phía mọi người “Nước lớn đứng bóng rồi, ngâm hoài dưới lung phèn coi chừng trúng gió độc. Tấp xuồng qua gốc gáo này hứng gió, tui có ấm chè xanh với nồi khoai mì luộc vừa dỡ nắp nè!”

Trưởng ấp Tư Bình nghe vậy liền quệt mồ hôi trán, cười khà khà “Con Bảy bữa nay chu đáo dữ nghen! Anh em mình ghé qua đặng dằn bụng, sáng giờ lội nước bở cả chân.”

Cán bộ Sơn xắn cao hai ống quần bộ đội bạc màu, đưa tay đỡ mạn chiếc xuồng chở cụ Hằng tấp vào mé bờ. Đăng cẩn thận cắm cây sào tre xuống mép nước rồi lội bì bõm theo sau bà nội. Bùn non quấn lấy mắt cá chân nằng nặng, nhưng bước chân nó nhẹ nhõm hơn hẳn lúc sáng sớm.

Dưới bóng râm xanh ngát của rặng gáo, không khí mát rượi hẳn. Mấy chiếc xuồng ba lá nép sát vào nhau, tiếng be gỗ va lách cách đều nhịp theo từng gợn sóng. Cụ Hằng chống gậy bước lên doi đất, khẽ gật đầu chào mọi người rồi ngồi xuống một gốc rễ gáo trồi lên mặt đất. Đăng ngoan ngoãn ngồi sát bên chân bà, hai tay giữ chặt tấm bìa than củi đặt trên đầu gối.

Thím Bảy xởi lởi bưng từ khoang xuồng lên rổ tre đan dày, bên trên đậy manh lá chuối tươi bốc khói nghi ngút. Manh lá mở ra, những củ khoai mì trắng phau nứt vỏ tơi xốp bày ra thơm lừng, rắc thêm chút muối mè rang vàng ruộm. Kế bên là ấm tích đất nung bọc trong giỏ tre ủ ấm, tỏa ra làn khói nước chè xanh ngai ngái đậm đà vị quê.

“Mời cụ Hằng, mời chú Tư với chú cán bộ dùng tạm củ khoai cho ấm bụng,” thím Bảy đon đả chia khoai cho từng người. “Sáng giờ lội bùn đo đạc cãi cọ, ai nấy mặt mày hốc hác hết trơn.”

Ông Phước đón lấy bát nước chè thím Bảy rót, ngửa cổ uống một ngụm lớn rồi phà hơi sảng khoái “Được hớp chè xanh này tỉnh cả người. Mấy mươi năm rồi xứ này mới có buổi tụ họp đông đủ dưới rặng gáo như vầy.”

Cán bộ Sơn bẻ đôi củ khoai mì, cẩn thận đặt cuốn sổ vải dầu và xấp giấy biên bản sang một thớ rễ gáo khô ráo. Anh nhìn ra cánh đồng nước ngập trắng xóa, giọng trầm xuống “Ranh giới đất đai thì đã rõ ràng nhờ cọc tràm ngầm của cụ Lộc để lại, sáng mai ký biên bản là xong phần pháp lý. Nhưng ngặt nỗi con nước năm nay hung quá bà con à. Lúc nãy đứng ngoài mé ruộng, tui dòm thấy mực nước trên sông Vàm Cỏ Tây đang dâng cao thêm chừng hai tấc. Nước thượng nguồn đổ về dữ dội, nếu không mau chóng đắp lại đoạn bờ bao bị vỡ bên mé Đông, chỉ nội một hai con nước rằm nữa là cả đồng trũng này ngập lút đầu.”Lời cán bộ Sơn vừa dứt, nụ cười trên môi mọi người thoáng chùng xuống. Trưởng ấp Tư Bình gật gù, ngón tay gõ nhịp lên gối “Chú Sơn nói trúng cái bụng tui. Đoạn bờ bao bị nước xé toạc dài hơn sải tay, sâu lút bùn. Nước tràn qua đó chảy xiết như thác đổ. Không đắp lại cho kiên cố thì ruộng sen của cụ Hằng tan tành mà lúa mùa của nhà thằng Tấn, nhà con Bảy với anh em chung quanh cũng thúi rễ trôi theo dòng nước hết.”

Anh Cương nãy giờ ngồi im bên mạn xuồng, nét mặt bối rối vì chuyện hùa theo Tấn hồi sáng. Thấy Trưởng ấp nhắc tới thiệt hại chung, Cương cựa quậy đôi bàn chân chai sạn, rụt rè cất tiếng “Dạ... tui cũng thấy vậy. Sáng nay tui có lỗi vì nóng nảy nghe lời xúi bậy. Chớ đất đai yên ổn rồi thì phải lo giữ bờ. Nhà tui có sẵn mấy chục cây tràm già với hai cuộn đăng tre phơi sau hè, nếu đắp bờ bao chung, tui xin góp tràm làm cọc cừ chắn sóng.”

Cụ Hằng đưa mắt nhìn anh Cương, ánh nhìn trầm tĩnh như mặt nước mùa lũ “Chú Cương có lòng vậy là quý lắm. Đồng đất này là của chung, nước lên thì cùng chịu, nước rút thì cùng hưởng. Ruộng sen nhà tui ở rốn trũng, bờ bao có lành lặn thì sen mới nở hoa, hạt mới đượm dầu. Đắp bờ bao lần này, nhà tui phụ trách phần đăng tre ken chặt với rơm rạ đệm đáy. Đất thịt thì cả xóm mình xúm tay đào gánh tới.”

“Đúng đó cụ Hằng!” Thím Bảy vỗ đùi đánh đét. “Nhà tui có ba đứa nhỏ với hai chiếc xuồng cui, tui chở đất thịt từ giồng cao lại tiếp sức. Cứ hiệp lực như hồi xưa thì hai buổi là bờ bao cao hơn mặt nước bảy tấc liền, sợ gì con nước dữ!”

Tiếng nói cười bàn tính râm ran nổi lên dưới bóng mát rượi của rặng gáo. Không còn những ánh mắt dò xét, không còn những lời chì chiết nghi kỵ về chuyện lấn chiếm đất đai. Mọi khúc mắc âm ỉ hai mươi năm dường như trôi tuột theo dòng phù sa khi những chiếc cọc tràm ngầm dưới bùn được nhận diện.

Lúc này, thím Bảy quay sang nhìn Đăng. Thấy thằng bé ngồi khép nép bên bà nội, hai ống quần ướt sũng còn dính bùn non, thím liền chọn củ khoai mì to nhất, bẻ đôi lộ ra phần ruột dẻo quánh vàng ươm, rồi chấm ngập vào chén muối mè.

“Nè thằng Đăng, cầm lấy ăn cho chắc bụng con!” Thím Bảy cúi xuống, dúi củ khoai còn ấm sực vào đôi bàn tay gầy gò của nó. “Hồi sáng tới giờ mày lội nước dẫn đường giỏi dữ nghen. Không có con mắt tinh tường với tài nhớ dai của mày chỉ đúng mấy bụi sen cọc tràm thì người lớn còn cãi cọ tới chiều chưa xong.”

Đăng ngước mắt nhìn thím Bảy. Bàn tay thím nứt nẻ vì ngâm nước chài lưới, nhưng ấm áp lạ lùng khi chạm vào những ngón tay đang run nhẹ vì lạnh của nó. Đăng lí nhí “Dạ... con cảm ơn thím Bảy.”

Cụ Hằng khẽ đưa bàn tay xương xẩu xoa nhẹ lên mái tóc húi cua lởm chởm của cháu nội, ánh mắt ánh lên nét bằng lòng kín đáo. Đăng ôm củ khoai mì trong lòng bàn tay, hơi ấm lan tỏa qua da thịt, sưởi ấm cả lồng ngực đang phập phồng. Lần đầu tiên từ ngày cha mẹ qua đời, giữa chốn đồng bãi mênh mông ngập nước này, nó không còn cảm thấy mình là đứa trẻ côi cút thừa thãi phải nép mình sau vách lá. Xóm làng Tân Bình Thạnh, cánh đồng sen của ông nội, và cả những con người lam lũ quanh rặng gáo này đang mở rộng lòng đón nhận nó.

Đăng đưa củ khoai lên miệng cắn một miếng nhỏ. Vị ngọt bùi của khoai mì dẻo quyện với vị mằn mặn, béo ngậy của muối mè tan ra nơi đầu lưỡi, thơm phức và ngọt lịm như mùi lúa non đầu mùa.

Nó vừa nhai chậm rãi vừa đưa mắt nhìn qua vạt nước bạc lấp loá ngoài bờ ranh. Phía xa xa, chiếc xuồng ba lá của chú Tấn đang lặng lẽ chèo ngang qua khúc quanh rặng bình bát, mái dầm khua nước chầm chậm rẽ từng dề lục bình trôi dạt giữa trưa vắng.