Chương 4: Thuyền Mật Trong đêm

Ngọn đèn dầu lạc nơi gian từ đường khẽ chao nghiêng khi một luồng gió lạnh từ sông Trà thốc qua khe liếp. Chu Vĩnh Triết cẩn thận đưa bàn tay che chắn cho bấc đèn, mắt dõi qua khung cửa gỗ mít về phía khoảng sân tối mịt. Chàng vừa nghe thấy tiếng bước chân lạo xạo rất gấp trên lối sỏi cạnh rặng râm bụt, nhưng khi ngó ra, bóng đêm dày đặc đã nuốt chửng mọi chuyển động, chỉ còn lại tiếng lá tre cọ vào nhau xào xạc từng hồi.

Gió mỗi lúc một thốc mạnh, mang theo hơi nước ngai ngái nồng nặc từ bãi bồi ven sông. Đúng như lời cụ Cố đã liệu định lúc ban chiều, mây đen từ dãy núi phía tây đã ùn ùn kéo về giăng kín bầu trời, báo hiệu một cơn mưa rào đầu mùa chuẩn bị trút nước dọc triền sông Trà Khúc. Triết khẽ thở dài, rảo bước về phía chái bếp lò Cảnh Ký. Ngày nổi lửa nấu mẻ đường phèn hai trăm tạ đã cận kề, bao nhiêu việc đại sự đè nặng lên vai người chắt đích tôn vừa tròn hai mươi mốt tuổi. Chàng không dám chểnh mảng dẫu chỉ một khắc.

Dưới ánh đèn bão hắt hiu, Triết đi một vòng kiểm tra kỹ lưỡng khu lò nấu. Bốn chiếc vạc đồng khổng lồ trơ đáy đã được thợ cọ rửa sạch bong từ trưa, lòng vạc nhẵn thín phản chiếu ánh lửa leo lét như mặt gương tròn. Chàng đưa tay miết dọc gờ đồng mát lạnh, kiểm tra từng chiếc kiềng sắt chôn sâu dưới nền đất nện, đoan chắc đáy lò không một vết nứt nẻ. Kế bên, buồng ủ lu sành hiện ra tĩnh mịch và kín gió. Dãy lu da lươn đen bóng xếp ngay ngắn trên giá đỡ gỗ mít, bên trong đã giăng sẵn mạng chỉ chữ thập bằng chỉ bông tinh sạch, nắp đậy khít khao chờ ngày đón mật kết tinh. Chái chứa củi mít khô nỏ cùng từng bó rơm nếp thu hoạch vụ trước cũng được kê cao ráo trên giàn tre cách mặt đất hai gang tay để tránh ẩm mốc. Nước tro rơm nếp gạn trong cùng lòng trắng trứng gà tươi sẽ là hai thứ cốt tử giúp mẻ đường thanh khiết, chàng đã dặn thợ chuẩn bị chu tất không chút sơ suất.

Tiếng lộp độp bất chợt vang lên trên mái ngói âm dương, rồi nhanh chóng chuyển thành tiếng rào rào dồn dập. Mưa rào đầu mùa trút xuống, xối xả đập vào tàu lá chuối ngoài vườn, làm dịu đi cái oi nồng ngột ngạt tích tụ suốt mấy ngày qua.

Bà cô Chu Thị Lành khẽ khàng bước vào chái lò, dáng người hơi còng, trên đầu chít chiếc khăn rằn mộc mạc, hai tay cẩn thận bưng chiếc bát sành bốc khói nghi ngút.

— Triết ơi, con chưa chợp mắt sao?

— Dạ thưa bà cô, cháu kiểm tra lại củi lửa với giàn lu cho yên dạ rồi mới vào nằm. Mưa to quá, bà cô thức chi cho mệt người ạ? — Triết bước vội tới, hai tay cung kính đỡ lấy chiếc bát từ tay bà.

Mùi cháo hành ấm nồng quyện chút hạt tiêu cay dịu xộc lên mũi, xua tan cái lạnh ẩm ướt đang len lỏi qua làn áo vải nâu.

— Cha dặn ta mang cho con bát cháo lót dạ. Đêm lạnh, đừng để phong hàn ngấm vào người, mai lấy sức đâu mà giữ vạc. — Bà Lành mỉm cười đôn hậu, ánh mắt đầy vẻ âu yếm nhìn đứa cháu chắt mồ côi sớm phải gánh vác việc họ — Con ngồi xuống ăn cho nóng đi.

Triết ngồi ghé bên bậc cửa chái lò, chậm rãi húp từng thìa cháo thơm. Hơi nóng lan tỏa khắp lồng ngực làm bao nỗi âu lo dồn ứ bỗng chốc lắng dịu.

Bà Lành đưa tay vuốt lại những sợi tóc mai bạc trắng bay lòa xòa trước trán, nhìn ra màn mưa trắng xóa ngoài sân, giọng bà chùng xuống — Triết này, con gánh vác việc lớn nhà trưởng, trong lòng chớ vội nóng nảy. Chú Ba Khiêm tánh tình có phần bực dọc, lời ăn tiếng nói đôi lúc khó nghe, lại hay tị nạnh buông lời xoi mói, nhưng dẫu sao cũng là người một nhà, cùng chung dòng máu họ Chu cả. Con là phận cháu, cứ nhẫn nại giữ gìn hòa khí nếp nhà, chớ để bụng những lời ấy làm chi.

Nhớ đến mảnh giấy điều đỏ gập tư mà Lại Bá Hào lén dúi vào tay chú Khiêm nơi bến sông trưa hôm trước, Triết thoáng ngập ngừng. Chàng muốn thưa với bà đôi điều, nhưng nhìn nét mặt đầy lo toan của bà cô, Triết lại nén xuống. Chàng khẽ gật đầu — Dạ, lời bà cô dạy cháu xin ghi lòng tạc dạ. Cháu chỉ mong dốc hết sức nấu trọn vẹn mẻ đường này để giữ chữ Tín cho lò Cảnh Ký và bảo vệ ba sào đất bến sông của tổ tiên, chứ không dám đem lòng tị hiềm với chú Ba đâu ạ.

— Con hiểu được như vậy là ta mừng rồi. Thôi, ăn xong thì cài then cửa cẩn thận rồi vào buồng ngủ nghen. — Bà Lành vỗ nhẹ lên vai chàng, nhận lại chiếc bát không rồi chầm chậm quay vào nhà trong.

Bóng bà vừa khuất sau dãy hành lang rêu phong, không gian chái lò lại chìm vào tiếng mưa rả rích. Triết khép hờ cánh cửa gỗ, ngồi tựa lưng vào cột mít tính chợp mắt một lát cho lại sức.

Nhưng chàng vừa thiu thiu ngủ thì chợt giật mình bởi những âm thanh bất thường vọng lại từ phía bờ sông. Giữa tiếng mưa rơi ràn rạt và tiếng sóng phù sa đập vào bờ đất, vẳng lên tiếng bì bõm lội nước cùng tiếng va chạm lách cách của đồ sành sứ.

Triết mở choàng mắt, bật dậy. Đêm đã sang canh ba, giờ này thuyền bè trên sông Trà đều đã tìm nơi neo đậu tránh dông gió, cớ sao bến sông của làng lại có tiếng động lạ lùng như vậy?

Linh tính mách bảo điều chẳng lành, Triết vội với lấy chiếc đèn bão treo trên vách, hạ bấc xuống vừa đủ một chấm sáng le lói, rồi chụp chiếc nón mê lên đầu, lách mình qua cánh cửa chái lò bước nhanh ra màn mưa.

Bùn đất triền sông nhão nhoét, trơn trượt dưới chân. Men theo rặng tre ngà rủ cành sũng nước xuống mép sông, ánh sáng vàng đục từ chiếc đèn lồng treo trên mũi chiếc thuyền chở hàng đập vào mắt Triết. Một chiếc thuyền chở hàng đáy bằng đang ghé sát vào mố đá bến sông. Dưới bến, ba người phu lạ mặt đội nón tơi đang hì hục khiêng từng chiếc lu sành lớn chuyển lên bờ. Đứng trên bờ kè đất, một bóng người gầy guộc mặc áo the thâm ướt sũng đang sốt ruột giậm chân, tay cầm chiếc ô giấy dầu rách mép, miệng liên tục hối thúc bằng giọng thì thào gay gắt — Nhanh tay lên! Vần thẳng vào kho chái tây cho tôi! Đi nhẹ cái chân thôi, vỡ một chiếc là rách việc đấy!Ánh đèn le lói rọi lên gương mặt gầy rộc, hốc hác của người nọ. Triết giật mình nhận ra: chính là chú Ba Chu Thúc Khiêm!

Triết vội vã bấm chân bước qua vũng bùn lầy, giơ cao ngọn đèn bão cất tiếng gọi — Chú Ba! Đêm hôm khuya khoắt, mưa gió thế này sao chú lại cho thuyền bốc dỡ mật ở bến?

Tiếng gọi đột ngột xé toạc màn mưa khiến Khiêm giật bắn mình. Chiếc ô giấy dầu trên tay y chao đảo suýt rơi xuống vũng nước. Y quay phắt lại, mắt mở trừng trừng, mặt tái mét như cắt không còn giọt máu. Đám phu thuyền cũng khựng lại, ngơ ngác nhìn nhau.

Nhưng chỉ trong chớp mắt, Khiêm đã lấy lại vẻ hung hăng thường ngày. Y bước vội tới chắn trước mặt Triết, giọng the thé gắt gỏng át cả tiếng mưa — Mày… thằng Triết! Mày ma quỷ phương nào mà nửa đêm nửa hôm thình lình mò ra đây dọa người ta vậy hả? Chú mày phụ trách bến bãi, thuyền mật mía de già từ mạn thượng nguồn chở về muộn, gặp cơn mưa rào này nếu không bốc ngay vào kho thì nước mưa ngấm qua nẹp chuối làm chua hết mật à?

Triết nhìn hai ống quần chú Ba bê bết bùn đất, nước mưa hòa cùng mồ hôi chảy ròng ròng trên gò má hóp, liền dịu giọng — Cháu nghe tiếng động dưới bến nên ra xem thử. Nhưng mật mía già từ nguồn về sao không đợi đến sáng mai hãy bốc, hoặc gọi thêm thợ trong họ ra phụ một tay? Một mình chú xoay xở giữa đêm mưa thế này cực quá.

— Sáng mai? Sáng mai thì hỏng bét cả mẻ mật của người ta! — Khiêm gạt phắt đi, vừa th* d*c vừa lia ánh mắt né tránh ngọn đèn trên tay Triết — Thuyền buôn họ còn phải xuôi bến Thu Xà trước khi con nước rút, làm sao đợi được đến sáng? Chú mày thân làm người lớn, thức trắng đêm dầm mưa dãi gió lo cho cái lò đường này, mày không biết ơn lại còn đứng đấy tra vấn như quan huyện hỏi cung à? Giỏi thì nhào vô mà khiêng, đứng đó mà lải nhải!

Nhìn tấm lưng gầy guộc run lên bần bật vì lạnh của chú ruột, bao nỗi ngờ vực trong lòng Triết bỗng chốc tan biến, chỉ còn lại sự áy náy và thương cảm. Chàng tự trách mình đã quá đa nghi, nghĩ xấu cho người ruột thịt trong nhà.

— Cháu không có ý đó đâu chú Ba. Thấy chú vất vả quá nên cháu mới hỏi vậy thôi. Chú đứng tránh mưa đi, để cháu vần phụ mấy lu mật này vào kho cho.

Nói đoạn, Triết đặt ngọn đèn bão lên một tảng đá cao che khuất gió, xắn cao hai ống tay áo vải nâu rồi bước xuống mạn thuyền. Chàng ghé vai, dùng sức cuồn cuộn của chàng trai tuổi đôi mươi cùng đám phu thuyền vần từng chiếc lu sành nặng trịch lên bờ dốc.

Những chiếc lu sành miệng trét kín bằng lá chuối khô buộc chặt dây lạt giang, nặng trĩu chất mật sánh đặc. Vì trời mưa quá to, nước tuôn xối xả làm cay xè mắt mũi, lại nể nang chú ruột đang đứng giục giã liên hồi bên cạnh, Triết không mảy may nghĩ đến việc mở lớp lạt giang kiểm tra xem bên trong là thứ mật gì.

Chừng nửa tuần hương sau, mười mấy chiếc lu sành đã được chuyển trọn vẹn vào gian kho chái tây ẩm thấp. Đám phu thuyền lạ mặt không nói một lời, vội vã chống sào đẩy mạn thuyền trôi tuột vào dòng nước mịt mùng của sông Trà, biến mất sau màn mưa trắng xóa.

Khiêm đứng th* d*c bên cửa kho, bàn tay lóng ngóng tra chìa khóa đồng vào ổ lớn, bấm tanh tách một tiếng thật đanh rồi nhét tọt vào túi áo. Y quay sang, xua tay gắt gỏng với Triết — Xong rồi đó! Mày về buồng ngủ đi, mai còn phải dậy sớm làm lễ nổi lửa. Đừng có lảng vảng ở đây nữa!

— Dạ, chú Ba cũng thay áo quần kẻo cảm lạnh. — Triết lễ phép đáp lời.

Cầm lại ngọn đèn bão, Triết quay gót rảo bước trên con đường đất dẫn về phía buồng nằm. Khi bước lướt qua người chú Ba, một ngọn gió đêm từ mé sông thốc ngược qua chái kho, hắt thẳng luồng hơi ẩm ướt vào mặt chàng.

Triết bất giác dừng khựng bước chân.

Trong làn gió ẩm, chàng thoáng ngửi thấy một mùi ngai ngái the the rất lạ bốc lên từ vệt mật vương trên ống quần chú Ba, khác hẳn hương mật mía de ngọt ngào quen thuộc.