Chương 20: Cảm Hứng Từ Mống Mắt

Lời thì thầm trầm ấm của Khiêm khiến nhịp tim Tuệ Lâm khẽ chững lại rồi đập rộn ràng trong lồng ngực. Nàng ngước nhìn nụ cười của người đàn ông trước mặt, cảm nhận hơi ấm vững chãi từ những ngón tay đang đan siết lấy tay mình. Giữa gian phòng ngập nắng sớm đồi Dã Chiến, nàng khẽ mỉm cười “Và anh cũng đã thắp lại ngọn đèn trong lòng em.”

Khoảnh khắc giao hòa giữa hai người chỉ ngắt quãng khi Hoài An khúc khích cười, còn Trọng Bách hắng giọng đầy ý tứ. Nhưng sự ngượng ngùng nhanh chóng nhường chỗ cho tinh thần làm việc khẩn trương. Thời hạn một tháng mà ban quản lý dự án bảo tàng nghệ thuật đồi thông ven hồ Tuyền Lâm gia hạn đã bắt đầu đếm ngược từng ngày, không cho phép họ chậm trễ.

Những đêm sau đó, sương mù dày đặc buông xuống triền thông quanh hồ. Bên trong khối kiến trúc bảo tàng đang thi công phần thô, Tuệ Lâm khoác áo dạ ấm, kề vai sát cánh cùng Khiêm túc trực thâu đêm. Với vai trò cố vấn mỹ thuật thị giác, nàng cùng anh theo dõi việc lắp đặt và thử nghiệm dàn đèn chiếu sáng chuyên dụng tại sảnh chính. Gió hồ luồn qua các ô thoáng mang cái buốt lạnh thấu xương, nhưng không khí dưới sàn lại ngột ngạt bởi áp lực thi công đè nặng.

Nhóm kỹ sư của Trọng Bách bắt đầu vận hành các cụm đèn LED công suất cao đặt tại vòm trần cao hơn mười mét. Khi cầu dao tổng đóng lại, luồng sáng 3000K bừng lên nhưng lập tức bộc lộ khuyết tật quang học nghiêm trọng.

Đại sảnh rộng hàng trăm mét vuông được bao bọc bởi vách kính cường lực khổng lồ hướng ra lòng hồ cùng sàn bê tông mài nhẵn bóng. Các chùm sáng cực mạnh dội thẳng từ trên cao xuống tạo nên hiện tượng lóa quang học vô cùng gay gắt. Ánh sáng khúc xạ hỗn loạn, tạo thành những vệt chát chúa đập thẳng vào mắt người nhìn. Ý đồ tương phản Chiaroscuro mềm mại Khiêm dày công tính toán hoàn toàn bị triệt tiêu. Thay vì một không gian nghệ thuật sâu lắng, đại sảnh bị biến thành một khoảng sáng gắt gỏng, lạnh lùng.

“Không ổn rồi, Khiêm ơi!” Trọng Bách bước tới, quệt mồ hôi trên trán dù gió đêm rít từng cơn. Anh giơ máy đo độ rọi ra trước mặt Khiêm: “Góc phản xạ từ sàn bê tông cộng hưởng với vách kính tạo thành những điểm chói cục bộ hơn hai nghìn lux. Khách tham quan bước vào sẽ bị lóa mắt ngay, không thể ngắm hiện vật được.”

Khiêm đứng chôn chân giữa sảnh, đôi mày cương nghị nhíu chặt. Anh cầm tập bản vẽ kỹ thuật, liên tục rà soát lại góc chùm sáng và cự ly bố trí đèn. Gương mặt vuông vức của anh đanh lại trong căng thẳng tột độ. Dưới ánh sáng thử nghiệm nhức nhối, tròng mắt giả bên phải của anh phản chiếu bóng sáng vô tri, nhưng trong con mắt sáng còn lại, nỗi âu lo và bất lực lại dâng lên. Khiêm đưa tay bóp chặt sống mũi, khớp ngón tay trắng bệch vì siết chiếc bút chì kỹ thuật. Tuệ Lâm hiểu rất rõ rằng nếu không khắc phục được độ lóa, toàn bộ phương án chiếu sáng của anh sẽ bị bác bỏ.

Đứng bên cạnh, Tuệ Lâm cảm nhận trọn vẹn sự dằn vặt của Khiêm. Nàng không an ủi suông, mà bước tới, khẽ đặt bàn tay mình lên cánh tay rắn rỏi của anh. Sự tiếp xúc êm đềm ấy kéo Khiêm thoát khỏi cơn xoáy lốc bế tắc. Nàng nheo mắt quan sát cụm đèn LED trên trần cao rồi nhìn xuống những đốm sáng loang lổ dưới sàn. Trong tâm trí một nghệ nhân gắn bó nửa đời với giải phẫu mắt và nét cọ mống mắt, một sợi dây liên tưởng bỗng bật sáng.

“Anh Khiêm,” Tuệ Lâm khẽ gọi.

Khiêm quay sang nhìn nàng, ánh mắt dịu bớt vẻ căng thẳng: “Em thấy điều gì sao, Tuệ Lâm?”

“Anh còn nhớ khi chúng ta vẽ mống mắt giả đường kính mười một phẩy tám milimet ở xưởng không?” Nàng bước tới chiếc bàn dã chiến kê tạm giữa sảnh, cầm cây bút chì của Khiêm phác nhanh lên tờ giấy can trắng: “Tạo hóa không để mắt người đón nhận ánh sáng bằng một thấu kính phẳng. Bên trong mống mắt, các sợi mô liên kết xếp thành hình nan hoa tỏa rộng từ bờ đồng tử, đan xen cùng các nếp gấp đồng tâm. Khi ánh sáng gắt đi qua, mạng lưới nan hoa này đã bẻ gãy, phân tán và hấp thụ bớt năng lượng trước khi tia sáng chạm vào võng mạc.”Khiêm cúi xuống sát bên nàng, chăm chú dõi theo từng nét vẽ. Hơi thở anh phả nhẹ bên vành tai Tuệ Lâm.

Nàng ngước nhìn anh quả quyết: “Dàn đèn LED hiện tại đang chiếu chùm tia song song thẳng tắp, đập trực diện xuống sàn phẳng và vách kính. Nếu chúng ta chế tạo thấu kính lọc sáng bằng vật liệu quang học bán mờ, gia công các rãnh tán xạ nan hoa đồng tâm mô phỏng mống mắt, chùm sáng gắt ở trung tâm sẽ bị bẻ hướng lệch đi, tán xạ êm ái ra xung quanh. Khi ấy, ánh sáng sẽ không dội ngược thô bạo, mà ôm lấy không gian như một lớp sương mỏng.”

Đôi mắt Khiêm sáng bừng luồng sinh khí mãnh liệt. Vốn là bậc thầy quang học kiến trúc, anh lập tức nhìn thấy chìa khóa mở nút thắt.

“Tán xạ nan hoa đồng tâm...” Khiêm thốt lên, giọng rung động. Anh nắm chặt bờ vai Tuệ Lâm: “Đúng rồi! Đó chính là cách giải bài toán này! Em đã mang linh hồn của đôi mắt vào công trình của anh!”

Không chần chừ, Khiêm quay sang gọi lớn: “Bách! Bảo anh em xưởng cơ khí mang ngay máy cắt laser và các tấm phôi nhựa quang học PMMA bán mờ dự phòng đến đây! Chúng ta sẽ khắc rãnh tán xạ nan hoa theo đúng tỷ lệ này!”

Cả công trường bừng tỉnh trong đêm lạnh. Dưới sự chỉ dẫn của Tuệ Lâm cùng các thông số góc khúc xạ do Khiêm tính toán, bộ chụp đèn nguyên mẫu đầu tiên với các đường rãnh nan hoa tinh xảo nhanh chóng thành hình.

Trọng Bách cẩn thận trèo lên giàn giáo cao vút, tự tay lắp bộ chụp mới vào cụm đèn LED trung tâm trên vòm trần.

Dưới sàn sảnh, Khiêm và Tuệ Lâm đứng nép bên nhau. Gió đêm ven hồ Tuyền Lâm thổi qua rừng thông vi vu. Khiêm tìm lấy bàn tay Tuệ Lâm, đan chặt từng ngón tay thon nhỏ của nàng vào lòng bàn tay ấm áp của mình.

“Bật nguồn đi!” Khiêm dõng dạc hô lớn.

Tiếng công tắc điện đóng xuống vang lên khô khốc.

Từ trên vòm trần cao, luồng sáng vàng ấm 3000K bừng nở. Lần này, không còn bất kỳ tia chói lóa hay vệt sáng gắt gỏng nào dội ngược từ vách kính hay sàn bê tông mài. Luồng sáng đi qua các rãnh nan hoa đồng tâm liền bị bẻ hướng mềm mại, lan tỏa thành một dải sáng êm dịu ôm trọn không gian đại sảnh mà không gợn chút chói mắt. Sự tương phản sáng tối Chiaroscuro hiện lên phân tầng kỳ ảo, biến các cột bê tông và khung gỗ thông thành những tác phẩm điêu khắc sống động giữa đêm trường.

Tiếng vỗ tay vang dội của Trọng Bách và nhóm kỹ sư trên giàn giáo rộ lên khắp công trường. Giữa những âm thanh hân hoan ấy, Khiêm siết chặt tay Tuệ Lâm trong lòng bàn tay mình, ánh mắt rực sáng niềm tự hào và tình yêu tha thiết.